ABONNEER NU!

EN KRIJG TOEGANG TOT VAKKENNIS


Probeer de eerste maand GRATIS
Daarna slechts € 249 per jaar (excl. btw)

Rechtbank Gelderland 29-06-2026, ECLI:NL:RBGEL:2026:8519

Essentie (gemaakt door AI)

Echtscheiding met nevenvoorzieningen waarin co‑ouderschap en gesplitste hoofdverblijfplaatsen worden vastgesteld (kind 1 bij vader, kind 2 bij moeder) met weekritme en ‘3‑om‑3’ zomervakantie. Verzoeken kinderalimentatie en partneralimentatie van moeder worden afgewezen na draagkracht- en jusvergelijking. Toedeling beide woningen aan vader onder hernieuwde taxatie; rentevoordeel bij hypotheek wordt gecompenseerd; tweede woning met 5‑jarig anti‑speculatiebeding. Uitgangspunten deskundige voor waardering aandelen BV en rekening‑courantschuld vastgelegd. Beslissingen

Nieuwsitem uit Focus op Familierecht

Vrouw heeft recht op rentecompensatie - op grond van de redelijkheid en billijkheid
Rb volgt vrouw dat als man de woning overneemt en de gunstige voorwaarden met betrekking tot de hypotheekrente verkrijgt, de redelijkheid en billijkheid recht op schadevergoeding meebrengen. Vergoeding berekend op € 22.221.

Datum publicatie18-11-2026
ZaaknummerC/05/442065 / ES RK 24-437
ProcedureBeschikking
ZittingsplaatsArnhem
RechtsgebiedenCiviel recht; Personen- en familierecht
TrefwoordenAlimentatie;
Familievermogensrecht; Medewerking aan verkoop/toedeling
Wetsverwijzingen

Inhoudsindicatie Rechtspraak.nl

Echtscheiding met nevenvoorzieningen met o.a. geschil over draagkracht van de man, compensatie hypotheekrente, uitgangspunten voor de deskundige in verband met onderzoek aandelen BV en de rekening-courantschuld. Beslissingen over de cryptovaluta en het goud houdt de rechtbank aan.

Volledige uitspraak


beschikking

RECHTBANK GELDERLAND

Team familierecht

Zittingsplaats Arnhem

Zaakgegevens: C/05/442065 / ES RK 24-437 (echtscheidingsprocedure)

C/05/450307 / FA RK 25-1304 (verdeling)

Datum uitspraak: 29 juni 2026

beschikking echtscheiding met nevenvoorzieningen

in de zaak van

[de vrouw] (nader te noemen: de vrouw),

wonend in [woonplaats] ,

advocaat mr. W.F.A. Zwart-Peters uit Deventer,

tegen

[de man] (nader te noemen: de man),

wonend in [woonplaats] ,

advocaat mr. P.B.J. Dekker uit Tilburg.

1Het verloop van de procedure

1.1.

De rechtbank heeft de volgende stukken ontvangen:

  • het verzoekschrift, ingekomen op 4 oktober 2024;

  • het exploot van betekening van 16 oktober 2024;

  • het verweerschrift met zelfstandige verzoeken, ingekomen op 8 januari 2025;

  • het verweerschrift tegen de zelfstandige verzoeken, ingekomen op 10 maart 2025;

  • de brief met bijlagen van de vrouw met het concrete petitum, ingekomen op 12 september 2025;

  • de aanvullende en gewijzigde verzoeken van de man, ingekomen op 14 september 2025;

  • de brief van de vrouw, ingekomen op 29 september 2025;

  • het F9-formulier met bijlagen van de vrouw, ingekomen op 8 mei 2026;

  • het F9-formulier met bijlagen van de man, ingekomen op 9 mei 2026;

  • de brief met bijlagen van de vrouw, ingekomen op 15 mei 2026;

  • het F9-formulier met bijlagen van de man, ingekomen op 15 mei 2026;

  • de brief met bijlagen van de man, ingekomen op 17 mei 2026.

1.2.

De zaak is besproken op de mondelinge behandeling van 18 mei 2026 met gesloten deuren. Daarbij waren de beide partijen aanwezig, bijgestaan door hun advocaten, en een vertegenwoordigster van de Raad voor de Kinderbescherming (hierna: de Raad).

1.3.

De minderjarige [kind 1] is, gelet op haar leeftijd, in de gelegenheid gesteld om haar mening kenbaar te maken. [kind 1] heeft hiervan geen gebruik gemaakt.

2De feiten

2.1.

Partijen zijn op [datum] in de gemeente [woonplaats] met elkaar gehuwd in gemeenschap van goederen.

2.2.

Zij hebben de Nederlandse nationaliteit.

2.3.

De minderjarige kinderen van partijen zijn:

  • [kind 1] , geboren op [geboortedag] 2016 in [geboorteplaats] ;

  • [kind 2] , geboren op [geboortedag] 2022 in [geboorteplaats] .

2.4.

Bij beschikking voorlopige voorzieningen van 4 december 2024 heeft de rechtbank bepaald dat de kinderen aan de vrouw worden toevertrouwd. Ook is een zorgregeling vastgesteld:

  • in de oneven weken haalt de man de kinderen maandagmiddag op bij zijn zus, waarna hij met de kinderen in de woning verblijft. Vervolgens gaat de man woensdag na het avondeten uit de woning en verblijven de kinderen tot de maandag daarop met de vrouw in de woning, die de kinderen ’s ochtends naar school, dan wel naar de zus van de man brengt. In de even weken haalt de man de kinderen eveneens op maandag op bij zijn zus en zijn de kinderen weer tot woensdagavond na het eten met de man in de woning. Vervolgens vindt er weer een wisselmoment plaats en zijn de kinderen met de vrouw in de woning tot vrijdagavond na de hockey, waar de vader hen ophaalt (als er geen hockey is, eten de kinderen met de man). De kinderen zijn dan tot maandagochtend met de man in de woning, die de kinderen naar school, dan wel naar zijn zus brengt;

  • dat de vakanties en feestdagen bij helfte in onderling overleg worden verdeeld tussen de ouders, met dien verstande dat de kinderen in de kerstvakantie 2024 de eerste week met de man zijn en de tweede week met de vrouw.

Verder heeft de rechtbank bepaald dat de man met ingang van 4 december 2024:

  • als bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van de kinderen aan de vrouw zal betalen € 560 per maand, telkens bij vooruitbetaling te voldoen;

  • aan de vrouw als bijdrage in de kosten van haar levensonderhoud zal betalen
    € 1.597 per maand, telkens bij vooruitbetaling te voldoen.

Ten slotte heeft de rechtbank bepaald dat beide ouders bij uitsluiting gerechtigd zijn tot het gebruik van de echtelijke woning staande en gelegen in [adres] [woonplaats] , aan [adres] , op de dagen dat de kinderen conform de zorgregeling bij hen verblijven, met bevel dat de andere ouder die woning dan moet verlaten en deze verder gedurende die momenten niet mag betreden.

3Het geschil

3.1.

De vrouw verzoekt, zo mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:

  • de echtscheiding tussen partijen uit te spreken;

  • de hoofdverblijfplaats van de kinderen te bepalen bij de vrouw;

  • een zorg- en contactregeling vast te stellen waarbij de kinderen op maandag (altijd) bij de vrouw zijn tot na het eten. Om 18:00 uur brengt de vrouw hen naar de man. De kinderen zijn (altijd) op dinsdag bij de man tot woensdag na het eten. Om 18:00 uur brengt de man hen naar de vrouw. In de even weken zijn de kinderen op donderdag en vrijdag bij de vrouw tot 18:00 uur en daarna tot en met het weekend bij de man. De man brengt de kinderen op zondag om 18:00 uur na het eten terug naar de vrouw. In de oneven weken zijn de kinderen vanaf donderdag tot en met het weekend bij de vrouw, en blijven zij die maandag erop bij de vrouw tot na het eten. Om 18:00 uur brengt de vrouw de kinderen terug bij de man;

  • de vakanties en feestdagen te verdelen bij helften, volgens een door de vrouw overgelegd schema;

  • te bepalen dat de man vanaf de dag dat deze beschikking zal zijn ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand ten behoeve van de kosten van verzorging en opvoeding van de kinderen aan de vrouw dient te betalen een bedrag van € 283 per kind per maand, bij vooruitbetaling te voldoen;

  • te bepalen dat de man vanaf de dag dat deze beschikking zal zijn ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand aan de vrouw ten behoeve van haar levensonderhoud dient te betalen een bedrag van € 2.364 bruto per maand, maandelijks bij vooruitbetaling te voldoen;

  • te bepalen dat, indien de vrouw op het ogenblik van inschrijving de echtelijke woning, staande en gelegen aan [adres] in [woonplaats] , nog bewoont, zij jegens de man bevoegd is de bewoning en het gebruik van de bij de woning en tot de inboedel daarvan behorende zaken gedurende zes maanden na de inschrijving van de echtscheidingsbeschikking voort te zetten;
    Verdeling

  • te bepalen dat de woningen aan [adres] in [woonplaats] , [adres] in [woonplaats] en het perceel grond in Turkije zullen worden verkocht en geleverd aan derden, waarbij de verkoopkosten en de hypothecaire geldleningen die op de woningen rusten dienen te worden betaald c.q. afgelost uit de verkoopopbrengst van de woningen, en de overwaarde per de datum van overdracht bij helfte tussen partijen dient te worden verdeeld, waarbij de gunstige rentevoorwaarden uit het hypotheekcontract bij Nationale Nederlanden bij helften wordt verdeeld;

  • te bepalen dat partijen hun volledige medewerking moeten verlenen aan de verkoop van de beide woningen en het perceel grond in Turkije en dat zij gehouden zijn de adviezen van de in overleg te benoemen makelaar terzake de vraagprijs en de laatprijs en de opleveringsdatum dienen op te volgen;

  • de overige verdeling van de goederengemeenschap tussen partijen vast te stellen overeenkomstig de verdeling in de bijgaande vermogensopstelling, nader aan te vullen met de waarde van de aandelen van [bedrijf 1] B.V. en nader aan te vullen met de saldi op de peildatum van de privébankrekeningen van de man;

  • partijen te gebieden de inboedel te verdelen overeenkomstig de huisinventarislijst die door de vrouw is overgelegd;

  • de man te veroordelen zijn volledige medewerking te verlenen aan het opmaken van een akte van verdeling betreffende de toedeling van de aandelen in [bedrijf 1] B.V. aan de man tegen de getaxeerde waarde en overeenkomstig deze beschikking, waarbij de man de kosten van de levering voor zijn rekening neemt;

  • te bepalen dat de beschikking na verloop van die termijn zo nodig in de plaats treedt van die medewerking van de man, althans voor de man een onzijdig persoon benoemt die in zijn plaats en op zijn kosten die medewerking verleent;

  • de man wegens overbedeling veroordeelt aan de vrouw te betalen een bedrag van

€ 29.802, te vermeerderen met de helft van de waarde van de aandelen om [bedrijf 1] B.V. en de helft van de saldi op de bankrekeningen ten name van de man, zomede de helft van de meerwaarde boven € 11.079 van de Cryptowallet en daarbij te bepalen dat, als de man niet of niet tijdig betaalt, het verschuldigde bedrag zal worden vermeerderd met de in artikel 119 van Boek 6 BW bedoelde wettelijke rente daarover;

  • [persoon] van InCorpe B.V., gevestigd aan [adres] te benoemen tot deskundige en hem de opdracht te geven om de aandelen [bedrijf 1] B.V. te waarderen, en daarbij te bepalen dat aan ieder der partijen de helft van de kosten van de deskundige in rekening zal worden gebracht;

  • een deskundige te benoemen die de waarde vaststelt van de Cryptovaluta, waarbij de man zijn volledige medewerking dient te verlenen aan het verstrekken van alle nodige informatie omtrent de “wallet” die nodig is om de juiste waarde te bepalen;

  • onder compensatie van de kosten.

3.2.

De man verzoekt, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, te bepalen dat:

  • primair het hoofdverblijf van de kinderen bij de man, althans zij op zijn adres zullen worden ingeschreven, subsidiair het hoofdverblijf van [kind 1] bij de man zal zijn, althans zij zal worden ingeschreven op het adres van de man en het hoofverblijf van [kind 2] bij de vrouw zal zijn, althans zij zal worden ingeschreven op het adres van de vrouw (hoofdverblijf);

  • de kinderen in de oneven weken verblijven bij de man van maandag voor school tot woensdag 17.30 uur bij de man. De man brengt de kinderen naar de vrouw. In de oneven weken van woensdag 17.30 tot de maandag daarop, verblijven de kinderen bij de vrouw, die de kinderen ‘s ochtends naar school, dan wel naar de opvang brengt. In de even weken verblijven de kinderen van maandag na school / opvang tot woensdagavond 17.30 uur bij de man, alsmede van vrijdag 17.30 uur tot de maandag daarop volgend. In de even weken verblijven de kinderen van woensdag 17.30 uur tot vrijdag 17.30 uur bij de vrouw. De man brengt de kinderen naar de vrouw op woensdag. De vrouw brengt de kinderen op vrijdag naar hockey om 17.30 uur (start training), waarbij de man ze uiterlijk aan het einde van de training ophaalt. Ingeval er geen training is, brengt de vrouw de kinderen om 17.30 naar de man. Studiedagen die vallen op maandag in de oneven weken komen voor de rekening van de man. Studiedagen die vallen op maandag in de even weken komen voor de rekening van de vrouw, waarbij de kinderen om 17.30 uur naar de man brengt;

  • een door de man voorgestelde regeling zal gelden ten aanzien van de vakanties en feestdagen;

Verdeling

- het saldo van bankrekeningen

 ING Betaalrekening met IBAN [rekeningnummer] , ten name van de vrouw;

 Rabo Directrekening met IBAN [rekeningnummer] , ten name van de vrouw;

 Rabo Spaarrekening met IBAN [rekeningnummer] , ten name van partijen;

 Rabo Directrekening met IBAN [rekeningnummer] ten name van partijen;

zal op de peildatum 4 oktober 2024 bij helfte worden verdeeld waarna ieder hun eigen rekening zal voortzetten. Ingeval van een debetsaldi dient ieder de helft daarvan te betalen. De man de en/of rekeningen zal voortzetten. Betaling van de helft van bovengenoemde saldi dient plaats te vinden uiterlijk ten tijde van de notariële overdracht van de woning;

  • ten aanzien van de bankrekeningen van de vrouw de vrouw de bankafschriften dient in te dienen betreffende de periode van zes maanden voor indiening van het verzoekschrift tot echtscheiding. Ingeval de vrouw ten onrechte bedragen ten laste van de gemeenschap heeft onttrokken, de vrouw deze bedragen dient terug te betalen;

  • van de betaalrekening met IBAN [rekeningnummer] het saldo pas bij levering van de woning aan een der partijen of een derde koper bij helfte zal worden verdeeld. Ingeval de woning aan de man zal worden toebedeeld, wenst hij de rekening voort te zetten;

  • De Rabo Regenboog Rekening met IBAN [rekeningnummer] ten name van [kind 1] op naam van een minderjarige ongewijzigd door partijen zal worden doorgezet dan wel worden opgeheven waarbij het saldo bij helfte zal worden verdeeld;

  • de woning aan [adres] [woonplaats] aan de man wordt toebedeeld, onder voorwaarde dat de vrouw wordt ontslagen uit de hoofdelijke aansprakelijkheid en de man de helft van de overwaarde (taxatiewaarde van € 875.000,- minus openstaande hypotheek) aan haar dient te voldoen ten tijde van de levering van de echtelijke woning aan hem. De kosten van de notaris zullen door partijen bij helfte worden voldaan. De levering van de woning aan de man zal plaatsvinden binnen zes weken na deze beschikking;

  • de woning aan [adres] [woonplaats] aan de man wordt toebedeeld, onder voorwaarde dat de vrouw wordt ontslagen uit de hoofdelijke aansprakelijkheid en de man de helft van de overwaarde (taxatiewaarde van
    € 300.000 minus openstaande hypotheek) aan haar dient te voldoen ten tijde van de levering van de echtelijke woning aan hem. De kosten van de notaris zullen door partijen bij helfte worden voldaan. De levering van de woning aan de man zal plaatsvinden binnen zes weken na deze beschikking;

  • de inboedel in onderling overleg conform het overzicht van de man bij helfte zal worden verdeeld;

  • de auto van het merk Mini Cooper op naam van de vrouw met kenteken [kenteken] , aan de vrouw zal worden toebedeeld onder betaling van de helft van de waarde van
    € 16.450,- aan de man;

  • partijen beiden voor de helft draagplichtig zijn voor de schuld aan Freo ex artikel 1:100 lid 1 BW. De man zal deze schuld aflossen. De vrouw zal de helft van de hoogte van de schuld ten tijde van de notariële overdracht van de woning(en) aan de man vergoeden;

  • partijen beiden voor de helft draagplichtig zijn voor de schuld aan SvN ex artikel 1:100 lid 1 BW. De man zal deze schuld aflossen. De vrouw zal de helft van de hoogte van de schuld ten tijde van de notariële overdracht van de woning(en) aan de man vergoeden;

  • dat de vrouw draagplichtig zal zijn voor de schuld van DUO en de man de helft van de schuld op de peildatum 4 oktober 2024 aan haar vrouw zal vergoeden uiterlijk ten tijde van de notariële overdracht van de woning(en);

  • de aandelen van de [bedrijf 1] B.V. dienen aan de man te worden toebedeeld onder verrekening van de helft van de waarde. De man dient dit bedrag aan de vrouw te voldoen uiterlijk ten tijde van de levering van de notariële overdracht van de aandelen;

  • dat de man de rekening courant schuld zal aflossen en de vrouw de helft van deze schuld aan de man zal voldoen per datum van dit verzoek ten tijde van de notariële overdracht van de woning(en);

  • het perceel in Turkije zal worden verkocht aan een derde koper, waarbij ieder van partijen de helft van de opbrengst zal ontvangen;

  • dat de aandelen van [bedrijf 2] B.V. aan de man zullen worden toebedeeld zonder verrekening van waarde;

  • te bepalen dat de cryptowallet aan de man zal worden toebedeeld en de man de helft van de waarde op de peildatum aan de vrouw zal vergoeden;

  • dat het verkregen goud aan de vrouw zal worden toebedeeld tegen vergoeding van de helft van de waarde, te weten € 75.000,- aan de man, uiterlijk te voldoen ten tijde van de notariële overdracht van de woning(en);

  • de gouden sieraden afkomstig van zijn moeder van de man die zijn gekregen bij haar overlijden in 2017. Zonder verrekening van waarde aan de man worden toebedeeld;

  • dat er een deskundige wordt benoemd uit de drie door de man voorgedragen onafhankelijke deskundigen en hem opdracht te geven de aandelen [bedrijf 1] B.V. te waarderen, waarbij deze waardebepaling bindend zal zijn;

  • de vrouw haar bankafschriften van de bankrekeningen die op haar naam staand betreffende de periode zes maanden voor indiening van het verzoekschrift tot echtscheiding in het geding dient te brengen;

  • de man aan de vrouw dient te betalen de helft van zijn opgebouwde vakantiegeld over de periode van 1 juni 2024 tot 4 oktober 2024;

  • de vrouw aan de man dient te betalen de helft van haar opgebouwde vakantiegeld over de periode van 1 juni 2024 tot 4 oktober 2024;

  • de vrouw aan de man dient te betalen de helft van haar opgebouwde dertiende maand over de periode van 1 januari 2024 tot 4 oktober 2024;

  • de vrouw aan de man dient te betalen de helft van haar opgebouwde EBB-budget over de periode van 1 januari 2024 tot 4 oktober 2024.

3.3.

Op de stellingen van partijen zal hierna, voor zover relevant, worden ingegaan.

4De beoordeling

Echtscheiding

4.1.

In de wet staat dat ouders pas een verzoek tot echtscheiding kunnen doen, als zij een ouderschapsplan hebben gemaakt waarin zij afspraken hebben gemaakt over hun kinderen. 1 In dit geval is er geen ouderschapsplan overgelegd. Toch zal de rechtbank het verzoek tot echtscheiding beoordelen. Het is namelijk voldoende aannemelijk dat er redelijkerwijs geen ouderschapsplan kan worden overgelegd, omdat de ouders niet tot een overeenstemming kunnen komen over regelingen voor de kinderen. De verstandhouding tussen de ouders is namelijk verstoord geraakt.

4.2.

Partijen zijn het eens over, althans er is geen verweer gevoerd tegen de duurzame ontwrichting van het huwelijk zodat tussen hen de echtscheiding kan worden uitgesproken op verzoek van de vrouw. De rechtbank zal zo beslissen.

De hoofdverblijfplaats van de kinderen en de zorgregeling

4.3.

Gebleken is dat partijen nog altijd uitvoering geven aan de zorgregeling die in de voorlopige voorzieningenprocedure is vastgesteld. Hierbij is sprake van ‘birdnesten’.

4.4.

De Raad adviseert om zo min mogelijk wijzigingen aan te brengen in de huidige zorgregeling. Het aantal doordeweekse wisselmomenten zou de Raad beperkt willen zien tot één per week en via school. Op welke dagen de kinderen precies bij welke ouder zijn, is minder relevant. Het belangrijkste is dat er sprake blijft van co-ouderschap. De Raad adviseert de vakanties en feestdagen bij helfte te verdelen, en voor wat betreft de zomervakantie aan te sluiten bij wat de kinderen nu gewend zijn (te weten een ‘3-om-3-regeling’). Ten aanzien van de hoofdverblijfplaats van de kinderen adviseert de Raad om deze te splitsen. Wat de verstandhouding tussen de ouders betreft adviseert de Raad een parallel solo ouderschapstraject aan te gaan, nu de vrouw heeft aangegeven dat zij op dit moment niet in staat is om met de man om de tafel te gaan.

4.5.

Partijen zijn na het raadsadvies overeengekomen dat de kinderen van maandag uit school tot woensdag naar school bij de man verblijven, van woensdag uit school tot vrijdag naar school bij de vrouw verblijven, en dat de kinderen in het weekend (van vrijdag uit school tot maandagochtend naar school) de ene keer bij de vrouw en de andere keer bij de man verblijven. De rechtbank zal zo beslissen.

4.6.

Met betrekking tot de vakanties en feestdagen zijn partijen het in principe met elkaar eens dat deze bij helfte verdeeld moeten worden. De vrouw heeft een voorstel gedaan voor een concrete verdeling waar de man geen verweer tegen heeft gevoerd, met uitzondering van de zomervakantie. Waar de vrouw deze vakantie zodanig wil verdelen dat de kinderen maximaal twee weken aaneengesloten bij een ouder verblijven, wil de man een ‘3-om-3-regeling’. De rechtbank sluit op dit punt aan bij het raadsadvies; hoewel met name [kind 2] nog erg jong is en het bij die leeftijd gebruikelijker is om een kind maximaal twee weken bij één van de ouders te laten verblijven, is hier gebleken dat de kinderen het gewend zijn om drie weken aaneengesloten bij de man, dan wel de vrouw te zijn tijdens de zomervakantie. Niet gebleken is dat dit niet goed is verlopen. De rechtbank zal dit daarom niet veranderen.

Gelet op het voorgaande hecht de rechtbank het voorstel van de vrouw met betrekking tot de vakanties en feestdagen aan deze beschikking, met dien verstande dat voor de zomervakantie een ‘3-om-3-regeling’ geldt.

Hoofdverblijfplaats

4.7.

De rechtbank stelt de hoofdverblijfplaats van [kind 1] vast bij de man en de hoofdverblijfplaats van [kind 2] bij de vrouw, zoals door de man is verzocht. De kinderen verblijven namelijk de helft van de tijd bij hun vader en de andere helft bij hun moeder. Om die reden splitst de rechtbank de hoofdverblijfplaatsen van de kinderen. Niet gebleken is dat het vaststellen van de hoofdverblijfplaats van de kinderen bij één van de ouders meer in hun belang is.

Hulpverlening

4.8.

De rechtbank onderschrijft het advies van de Raad dat partijen (nog altijd) gebaat zijn bij hulpverlening, ter verbetering van hun onderlinge communicatie. Gebleken is dat hier - ondanks de toezegging van de vrouw in de voorlopige voorzieningenprocedure hieraan mee te werken - geen stappen in zijn gezet. Tegelijkertijd is het zorgelijk dat de vrouw aangeeft op dit moment zo min mogelijk contact met de man te willen en dat zij zichzelf kennelijk niet in staat acht om met de man aan één tafel te zitten. Zoals de Raad ook aangaf, zijn er echter ook parallel solo ouderschapstrajecten, waarbij de ouders los van elkaar een individueel traject volgen. De rechtbank benadrukt dat het in het belang van de kinderen is dat beide ouders zich wenden tot het wijkteam en zich aanmelden voor een dergelijk traject.

Het voortgezet gebruik van de echtelijke woning

4.9.

De vrouw wenst het voortgezet gebruik van de echtelijke woning. Op dit moment wonen partijen om en om met de kinderen in de woning, maar voor de vrouw is dit niet langer vol te houden. De man is het hier niet mee eens. Hij wil dat de situatie met het ‘birdnesten’ zo blijft tot de woning (door hem) is overgenomen of de woning is verkocht. De man beschikt ook niet over alternatieve woonruimte.

4.10.

De rechtbank wijst het verzoek van de vrouw af. De vrouw heeft stelling dat de huidige regeling niet goed verloopt, niet onderbouwd. Daarbij komt dat partijen al anderhalf jaar om en om, conform de zorgregeling zoals vastgesteld in de voorlopige voorzieningenprocedure, in de woning verblijven. Dit verloopt dus al langere tijd en de kinderen zijn hieraan gewend. Ook heeft de man aangegeven geen alternatieve woonruimte te hebben. De rechtbank is daarom van oordeel dat deze regeling moet worden voortzet tot de woning is verkocht, dan wel is overgenomen door één van de partijen.

De kinder- en partneralimentatie

conclusie

4.11.

De rechtbank beslist dat de man geen kinder- of partneralimentatie aan de vrouw moet betalen. De rechtbank legt hierna uit waarom zij deze beslissing neemt. Daarbij gaat zij in op de standpunten van partijen, voor zover die voor de beoordeling van belang zijn. De berekeningen die de rechtbank heeft gemaakt, zijn als bijlagen aan deze beschikking toegevoegd. Bij de berekeningen rondt de rechtbank af op hele euro’s.

ingangsdatum

4.12.

De rechtbank hanteert als ingangsdatum voor de kinderalimentatie de datum dat de echtscheiding is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand, omdat de rechtbank in het kader van de voorlopige voorzieningenprocedure ook al kinderalimentatie heeft vastgesteld. Deze loopt door tot de hiervoor bedoelde datum. Dit is tussen partijen ook niet in geschil.

4.13.

De partneralimentatie kan volgens de wet niet eerder ingaan dan het moment dat de echtscheiding definitief is. Dat is het geval als de echtscheiding is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand.

‘kinderalimentatie’

4.14.

De behoefte van de kinderen is belangrijker dan de behoefte van de partner. De rechtbank bepaalt daarom eerst de hoogte van de kinderalimentatie, om daarna te beoordelen in hoeverre er nog ruimte is voor partneralimentatie.

behoefte [kind 1] en [kind 2]

4.15.

Bij de berekening van de kinderalimentatie wordt eerst gekeken naar wat de kosten van een kind zijn. Dat wordt de ‘behoefte’ van het kind genoemd. Partijen zijn het met elkaar eens dat de behoefte van [kind 1] en [kind 2] in 2026 in totaal € 1.638 per maand is, oftewel € 819 per kind per maand. De rechtbank zal hiervan uit gaan.

draagkracht ouders

4.16.

Bij de berekening van de kinderalimentatie moet vervolgens worden vastgesteld wat ieder van de ouders kan betalen. Dat wordt ook wel de ‘draagkracht’ van de ouders genoemd. Volgens de wet moeten de ouders namelijk naar draagkracht in de behoefte van de kinderen voorzien 2.

4.17.

Daarvoor maakt de rechtbank gebruik van de methode die de Expertgroep Alimentatie van de Rechtspraak heeft ontwikkeld. Bij die methode kijkt de rechtbank naar wat er van het inkomen van een ouder overblijft nadat de noodzakelijke lasten zijn betaald. Aan de inkomstenkant rekent de rechtbank met het netto besteedbaar maandinkomen (NBI) van een ouder. Aan de uitgavenkant rekent zij met een woonbudget van 30% van het NBI en een forfaitair bedrag voor vaste lasten. Dat forfaitaire bedrag is gebaseerd op de bijstandsnorm. Daarnaast kan de rechtbank ook rekening houden met eventuele overige lasten. Die lasten moeten dan niet verwijtbaar en niet vermijdbaar zijn. Alle uitgaven vormen met elkaar het ‘draagkrachtloos inkomen’. Het NBI verminderd met het draagkrachtloos inkomen leidt tot de ‘draagkrachtruimte’. Van de draagkrachtruimte is 70% beschikbaar voor de kinderen. In dit geval ziet die berekening er als volgt uit:

70% [NBI – (NBI X 0,3 + 1365)].

draagkracht man

4.18.

Gebleken is dat de man in dienst is van zijn eigen IT-bedrijf [bedrijf 1] B.V. waar hij directeur-grootaandeelhouder (DGA) van is. [bedrijf 3] B.V. is de werkmaatschappij die hier onder valt. Voor het bepalen van de draagkracht van de man rekent de rechtbank op basis van de overlegde loonstroken over 2026, waarin een inkomen van € 6.000 bruto per maand staat genoemd, exclusief vakantiegeld. Daarnaast houdt de rechtbank rekening met de inkomensafhankelijke combinatiekorting van € 3.032 per jaar en de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringwet van € 3.771 per jaar. Ook rekent de rechtbank met een kindgebonden budget en alleenstaande ouderkop van in totaal € 2.347 per jaar. Het NBI is dan € 4.542 per maand. 3

4.19.

Volgens de hiervoor vermelde methode heeft de man een draagkracht van € 1.270 per maand.

4.20.

De vrouw stelt dat niet kan worden volstaan met het salaris dat de man zichzelf als DGA uitkeert. Volgens haar dient rekening te worden gehouden met zowel een hoger loon als de mogelijkheid om dividend uit te keren. Ten aanzien van het salaris voert de vrouw aan dat de man als DGA zelf invloed heeft op de hoogte van zijn salaris. In 2024 ontving [bedrijf 1] B.V. een managementfee van [bedrijf 3] B.V. van € 63.000, terwijl de man zichzelf een salaris van € 4.800 bruto per maand toekende. Volgens de vrouw rechtvaardigen de resultaten van de onderneming een aanzienlijk hoger inkomen. Zij wijst erop dat [bedrijf 3] B.V. in 2023 een netto winst van € 149.151 heeft gerealiseerd. Ook wanneer wordt uitgegaan van de gemiddelde resultaten over meerdere jaren, komt volgens haar een inkomen van ten minste ongeveer € 87.000 bruto per jaar in beeld. De vrouw stelt daarom dat de man zichzelf een hoger salaris zou kunnen en moeten uitkeren dan hij op dit moment doet. Daarnaast stelt de vrouw dat er mogelijkheden zijn voor de holding om dividend uit te keren. Zij gaat daarbij uit van een dividenduitkering ter hoogte van 50% van de winst van [bedrijf 3] B.V. in 2023, verminderd met dividendbelasting. Verder wijst de vrouw erop dat in 2024 een dividenduitkering van € 29.000 heeft plaatsgevonden en dat het eigen vermogen van de onderneming volgens de jaarstukken ultimo 2024 ongeveer € 226.000 bedroeg en in 2025 verder is toegenomen. Volgens de vrouw volgt hieruit dat voldoende financiële ruimte bestaat om ook in de toekomst dividend uit te keren. Zij becijfert deze dividendruimte uiteindelijk op ongeveer € 54.000 per jaar.

Verder betwist de vrouw de betrouwbaarheid van de door de man overgelegde financiële stukken. Zij stelt dat de man onjuiste documenten heeft ingebracht met betrekking tot zijn gestelde dienstverband in 2024 bij [bedrijf 4] BV. Zij verzoekt de rechtbank daarom geen gewicht toe te kennen aan de financiële gegevens over 2025 en voor de beoordeling van de draagkracht uit te gaan van de gemiddelde winst over 2023/2024. Daarnaast vermoedt zij dat inkomsten buiten beeld worden gehouden en dat familieleden van de man worden ingezet bij het betalingsverkeer, waardoor niet alle inkomstenstromen zichtbaar zouden zijn.

4.21.

De man voert aan dat voor de berekening van zijn draagkracht uitsluitend moet worden uitgegaan van het salaris dat hij zichzelf als DGA uitkeert. In 2026 bedraagt zijn salaris € 6.000 bruto per maand, te vermeerderen met vakantiegeld. Volgens de man sluit dit salaris aan bij de huidige financiële mogelijkheden van de onderneming en ligt dit bovendien boven het fiscale minimale DGA-salaris van € 58.000 per jaar. De man betwist dat de resultaten van zijn onderneming aanleiding geven om uit te gaan van een hoger salaris. Hij erkent dat in 2023 sprake was van een hoge winst in [bedrijf 3] B.V., maar stelt dat dit jaar een uitzonderlijk karakter had doordat hij destijds gelijktijdig twee opdrachten uitvoerde. Volgens hem geeft 2023 daarom geen representatief beeld. Daarbij verwijst hij naar een verklaring van zijn boekhouder/accountant, waaruit volgt dat op de omzet over 2023 een correctie van ongeveer € 140.000 moet worden toegepast, waardoor het genormaliseerde netto resultaat uitkomt op circa € 37.682. Volgens de man zou het continueren van de resultaten uit 2023 vereisen dat hij structureel 60 tot 70 uur per week werkt. De man wijst er verder op dat de opdracht die hij in 2023 uitvoerde medio 2024 is geëindigd en dat hij daarna gedurende enige tijd geen nieuwe opdracht heeft kunnen verkrijgen. Uit de financiële gegevens over 2024 blijkt van een aanzienlijk lager resultaat dan in 2023.

De man betwist eveneens dat sprake is van ruimte voor structurele dividenduitkeringen. Volgens hem is het dividend waarvan in de voorlopige voorzieningenprocedure is uitgegaan nooit daadwerkelijk aan hem in privé uitgekeerd. Voor zover in 2023 dividend is uitgekeerd, betrof dit een uitkering aan de holding. De man voert aan dat het in [bedrijf 3] B.V. aanwezige eigen vermogen niet zonder meer beschikbaar is voor uitkering, omdat daarin onder meer een aanzienlijke rekening-courantpost is begrepen. Volgens hem kan uit het bestaan van eigen vermogen daarom niet worden afgeleid dat jaarlijks dividend van € 54.000 of enig ander substantieel bedrag kan worden uitgekeerd. Hij stelt dat zijn huidige omzet van ongeveer € 160.000 tot € 170.000 per jaar reeds grotendeels wordt aangewend voor salaris-, belasting- en ondernemingskosten en dat er geen financiële ruimte bestaat om daarnaast structureel dividend uit te keren.

Ten aanzien van de door de vrouw geuite bezwaren tegen de financiële stukken betwist de man dat sprake is van valsheid in geschrifte of het overleggen van onjuiste documenten. Hij voert aan dat hij vanaf september 2024 daadwerkelijk in dienst is geweest bij een B.V. van zijn zus en dat de overgelegde loonstroken authentiek zijn. Dat de vrouw vraagtekens plaatst bij die onderneming betekent volgens hem niet dat de stukken onjuist zijn. Ook betwist de man dat inkomsten worden verborgen of via familieleden worden weggesluisd. Voor zover betalingen via zijn vader hebben gelopen, hield dit verband met de betaling van alimentatie nadat hij een eigen Revolut-rekening had geopend. Volgens de man rechtvaardigen de door de vrouw geuite vermoedens niet de conclusie dat sprake is van verzwegen inkomsten of een hogere draagkracht dan uit zijn salaris volgt.

4.22.

De rechtbank stelt voorop dat bij de bepaling van de draagkracht van een DGA niet alleen rekening gehouden moet worden met het feitelijke salaris. Onder omstandigheden kan ook rekening worden gehouden met winst die in de onderneming wordt gerealiseerd of met dividend dat redelijkerwijs aan de vennootschap kan worden onttrokken. Het ligt daarbij op de weg van degene die zich op een hogere verdiencapaciteit of dividendruimte beroept om die stelling voldoende te onderbouwen.

De rechtbank is van oordeel dat de vrouw onvoldoende heeft onderbouwd dat de man structureel over een hogere verdiencapaciteit beschikt. Daarbij neemt de rechtbank in aanmerking dat de man onweersproken heeft gesteld dat het resultaat over 2023 mede werd gerealiseerd doordat hij gelijktijdig twee opdrachten uitvoerde. Volgens de man geeft dit jaar daarom geen representatief beeld van zijn verdiencapaciteit. Uit de overgelegde financiële stukken blijkt bovendien dat de resultaten in de daaropvolgende periode aanzienlijk lager zijn geweest. De rechtbank ziet daarom onvoldoende aanleiding om uit te gaan van een hoger salaris dan het salaris wat de man nu geniet.

Ook ten aanzien van de door de vrouw gestelde dividendruimte is de rechtbank van oordeel dat haar stellingen onvoldoende zijn onderbouwd. Dat in het verleden winst is gerealiseerd en dat sprake is van een positief eigen vermogen, betekent niet zonder meer dat deze middelen beschikbaar zijn voor structurele dividenduitkeringen. De man heeft gemotiveerd betwist dat sprake is van vrij uitkeerbare middelen en heeft erop gewezen dat het aanwezige vermogen voor bijna de helft bestaat uit een rekening-courantvordering. De rechtbank betrekt daarbij de door de man overgelegde verklaring van zijn boekhouder, waarin wordt uiteengezet dat de resultaten van de onderneming in de afgelopen jaren geen grond bieden voor de veronderstelling dat naast het huidige salaris structureel dividend kan worden uitgekeerd. De vrouw heeft tegenover deze gemotiveerde betwisting onvoldoende onderbouwd waaruit volgt dat de man zich jaarlijks dividend kan laten uitkeren van de omvang waarvan zij uitgaat.

Voor zover de vrouw heeft aangevoerd dat de man inkomsten verzwijgt, gelden buiten het zicht van de rechtbank houdt of gebruikmaakt van familieleden om inkomstenstromen te verhullen, overweegt de rechtbank dat deze stellingen niet met objectieve stukken zijn onderbouwd. Hetzelfde geldt voor de stelling dat de door de man overgelegde stukken met betrekking tot zijn werkzaamheden in 2024 en 2025 buiten beschouwing moeten worden gelaten. Zelfs al zou de rechtbank deze stukken buiten beschouwing laten, dan nog is niet gebleken dat dit leidt tot een hogere verdiencapaciteit, dan wel tot meer ruimte voor dividenduitkeringen.

Alles afwegende acht de rechtbank onvoldoende aannemelijk geworden dat de man over meer inkomen kan beschikken dan het salaris dat hij zichzelf als DGA uitkeert.

draagkracht vrouw

4.23.

Voor het bepalen van de draagkracht van de vrouw rekent de rechtbank op basis van de overlegde loonstrook over april 2026. Partijen zijn het met elkaar eens dat hiervan kan worden uitgegaan. Uit de loonstrook volgt dat de vrouw een bruto maandsalaris heeft van € 5.131,96. Naast haar vakantiegeld, laat de vrouw maandelijks de opbouw van een dertiende maand en haar EBB-budget uitbetalen, waar de rechtbank eveneens rekening mee houdt. Verder houdt de rechtbank rekening met de pensioenpremies die op het salaris van de vrouw worden ingehouden. Ook rekent de rechtbank met een inkomensafhankelijke combinatiekorting van € 3.032 per jaar, en een kindgebonden budget en alleenstaande ouderkop van in totaal € 2.505 per jaar, nu [kind 2] haar hoofdverblijfplaats bij de vrouw heeft. Het NBI van de vrouw is dan € 4.783 per maand. 4

4.24.

Volgens de hiervoor vermelde methode heeft de vrouw een draagkracht van € 1.388 per maand.

verdeling kosten

4.25.

Als de ouders samen genoeg draagkracht hebben voor alle kosten van hun kind, dan moet de rechter berekenen wie welk deel van de kosten voor zijn rekening moet nemen. Dat wordt de ‘draagkrachtvergelijking’ genoemd.

4.26.

De man en de vrouw hebben samen een draagkracht van € 2.658 per maand. Dit is genoeg om alle kosten van [kind 1] en [kind 2] te betalen, want die zijn € 1.638 per maand. Dit betekent dat de man een deel van (1.270 / 2.658 x 1.638 =) € 783 per maand moet dragen en de vrouw een deel van (1.388 / 2.658 x 1.638 =) € 855 per maand.

zorgkorting

4.27.

Uitgangspunt is dat de ouder bij wie het kind zijn/haar hoofdverblijf heeft de rechthebbende is van de kinderalimentatie, omdat die ouder de verblijfsoverstijgende kosten (‘vaste lasten’) voldoet en dat de ouder bij wie het kind niet zijn hoofdverblijf heeft een bijdrage betaalt aan de andere ouder. De ouder die de kinderalimentatie moet betalen, maakt echter op de dagen dat de kinderen bij hem/haar verblijven kosten voor eten en drinken, energielasten en dergelijke: de verblijfskosten. Daarmee voldoet die ouder – deels – aan zijn/haar onderhoudsverplichting. Voor zover daartegenover een besparing in die kosten van de kinderen staat, verlaagt de rechtbank in beginsel de bijdrage van de betreffende ouder met een percentage van de behoefte van de kinderen: de ‘zorgkorting’.

4.28.

In dit geval heeft [kind 1] haar hoofdverblijfplaats bij de man en [kind 2] bij de vrouw. Mede gelet op de co-ouderschapsregeling, betekent dit dat de rechtbank een zorgkorting toepast van 35% van de behoefte (= € 287 per kind maand) ten behoeve van de vrouw als het gaat om [kind 1] . Dit geldt ook voor de man met betrekking tot [kind 2] . Hierbij gaat de rechtbank er dus wel van uit dat de man de verblijfsoverstijgende kosten van [kind 1] voldoet en de vrouw die van [kind 2] .

4.29.

Gelet op het voorgaande komt, na aftrek van de zorgkorting, een bedrag van (783 -/- 287 =) € 496 per maand ten laste van de man. Ten laste van de vrouw komt een bedrag van (855 -/- 287 =) € 568 per maand. Dit betekent dat de man geen kinderalimentatie hoeft te betalen aan de vrouw.

‘partneralimentatie’

4.30.

Omdat nu duidelijk is dat de man geen kinderalimentatie hoeft te betalen, kan de rechtbank berekenen of de man ruimte heeft om partneralimentatie te betalen.

huwelijksgerelateerde behoefte

4.31.

Bij de berekening van de partneralimentatie stelt de rechtbank eerst het bedrag vast dat de vrouw nodig heeft om haar kosten van te kunnen betalen. Dat wordt de ‘behoefte’ genoemd. Daarbij kijkt de rechtbank niet alleen naar de puur noodzakelijke kosten die de vrouw moet maken, maar ook naar de welstand waarin partijen hebben geleefd en naar wat de vrouw daardoor gewend was uit te geven. Daarom wordt dat de ‘huwelijksgerelateerde behoefte’ genoemd.

4.32.

Voor de vaststelling van die huwelijksgerelateerde behoefte is een vuistregel ontwikkeld, de ‘hofnorm’. Die hofnorm neemt het gezinsinkomen van toen partijen nog bij elkaar waren als uitgangspunt. De gedachte is dat partijen gewend waren om daar met zijn tweeën van te leven. Dat betekent dat ieder van hen de helft van dat inkomen nodig heeft om de uitgaven te blijven doen, zoals diegene gewend was tijdens het huwelijk. Maar beide partijen hebben na de scheiding meer geld nodig, omdat het leven voor alleenstaanden nu eenmaal duurder is dan voor gehuwden. Zij kunnen kosten niet meer met een ander delen en daarom gaat de hofnorm ervan uit dat de behoefte 60% van het gezinsinkomen is.

4.33.

De rechtbank moet daarom eerst vaststellen wat partijen te besteden hadden toen zij nog bij elkaar waren. Hiervoor sluit de rechtbank aan bij de laatste berekening van de man, overgelegd als productie 62, waarin de netto besteedbare inkomens van partijen staan genoemd over 2024. Het inkomen van de man bedroeg toen € 7.507 per maand en het inkomen van de vrouw € 4.215 per maand. Hun totale netto gezinsinkomen bedroeg dus € 11.722 per maand. Minus de kosten van de kinderen in dat jaar (€ 1.470 per maand) hielden partijen € 10.252 per maand over.

4.34.

Van dat inkomen heeft de vrouw volgens de hofnorm dus 60% nodig. Dat was € 6.151,20 netto per maand in 2024. Gecorrigeerd voor de inflatie (geïndexeerd) is dat nu afgerond € 6.852 netto per maand.

behoeftigheid

4.35.

Vervolgens onderzoekt de rechtbank of de vrouw redelijkerwijs in staat is om zelf dat bedrag te verdienen. Als de vrouw daar niet toe in staat is, dan is zij ‘behoeftig’.

4.36.

Voor het inkomen van de vrouw gebruikt de rechtbank dezelfde inkomensgegevens als bij de kinderalimentatie, met dien verstande dat de rechtbank hier geen rekening houdt met het kindgebonden budget en de alleenstaande ouderkop. Het NBI is dan € 4.574 per maand. 5

4.37.

Als dit inkomen in mindering wordt gebracht op voormelde huwelijksgerelateerde behoefte van € 6.852 netto per maand, resteert een aanvullende behoefte van € 2.916 per maand. Hierbij houdt de rechtbank ook rekening met het aandeel van de vrouw in de kosten van de kinderen minus het kindgebondenbudget dat zij ontvangt. Als de man partneralimentatie betaalt, dan moet de vrouw daarover nog inkomstenbelasting en een bijdrage voor de Zorgverzekeringswet betalen. Daarom bruteert de rechtbank voormeld netto bedrag tot € 5.757 per maand. 6

draagkracht van de man

4.38.

Vervolgens onderzoekt de rechtbank in hoeverre de man die bijdrage kan betalen. Dat wordt de ‘draagkracht’ genoemd.

4.39.

Daarvoor hanteert de rechtbank dezelfde methode en dezelfde gegevens als bij de kinderalimentatie, met dien verstande dat hier evenals bij de vrouw geen rekening wordt gehouden met het kindgebonden budget en de alleenstaande ouderkop. Het NBI van de man is van € 4.346 per maand. Verder wordt een draagkrachtpercentage van 60% gebruikt in plaats van 70%. De formule wordt dan dus: 60% [NBI – (NBI X 0,3 + 1365)].

4.40.

Er is dan een bedrag beschikbaar van € 1.006 per maand. Omdat kinderalimentatie voorgaat op partneralimentatie 7, komt het hiervoor berekende aandeel van de man in de kosten van de kinderen van € 783 per maand hierop nog in mindering. Er blijft dan een draagkracht voor partneralimentatie over van € 223 netto per maand.

4.41.

Als de man partneralimentatie betaalt, dan mag hij de betaalde partneralimentatie als aftrekpost opvoeren in de belastingaangifte. Daardoor betaalt de man minder belasting. Door dat belastingvoordeel kan de man meer partneralimentatie betalen. De rechtbank telt daarom dat belastingvoordeel op de draagkracht. Daarmee komt de draagkracht van de man op een bedrag van € 357 bruto per maand. 8

vergelijking van de financiële situaties

4.42.

Hiervoor heeft de rechtbank berekend dat de man een bedrag van € 357 per maand kan betalen en dat de vrouw ook behoefte heeft aan dit bedrag. Het ligt dan voor de hand dat de man dit bedrag aan partneralimentatie moet betalen. Maar de man heeft in zijn verweerschrift ook aangevoerd dat het onredelijk zou zijn als door de betaling van dat bedrag hij minder overhoudt dan de vrouw. Anders gezegd, de vrouw mag niet beter af zijn dan de man na betaling van de partneralimentatie. Om te kunnen vaststellen of die situatie zich hier voordoet, moet de rechtbank de financiële situatie van de man vergelijken met die van de vrouw.

4.43.

Na vergelijking van de situaties van partijen, stelt de rechtbank vast dat de vrouw beter af is dan de man als de man partneralimentatie betaalt. De rechtbank legt daarom geen partneralimentatie op. Uit de vergelijking blijkt namelijk dat partijen pas (ongeveer) evenveel overhouden als de vrouw € 163 per maand partneralimentatie aan de man zou betalen. 9

4.44.

Gelet op het voorgaande wijst de rechtbank het verzoek van de vrouw om partneralimentatie af.

De vermogensrechtelijke afwikkeling van het huwelijk

De bevoegdheid van de rechtbank en het recht dat van toepassing is

4.45.

De Nederlandse rechter is bevoegd om kennis te nemen van de verzoeken over het huwelijksvermogen van partijen, omdat zij ook bevoegd is om kennis te nemen van het echtscheidingsverzoek. 10

4.46.

Over het toepasselijk recht overweegt de rechtbank het volgende. Partijen hebben beiden de Nederlandse nationaliteit. Niet gebleken is dat partijen tijdens het huwelijk daarnaast de Turkse nationaliteit hadden. Als dat toch het geval was, bepaalt de rechtbank het toepasselijk recht aan de hand van het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978 (hierna: het Verdrag), omdat het huwelijk van partijen is gesloten tussen 1 september 1992 en 30 januari 2019 en het verdrag blijkens artikel 2 een universeel formeel toepassingsgebied heeft.

4.47.

Voor zover partijen naast de Nederlandse nationaliteit óók de Turkse nationaliteit gemeenschappelijk hadden ten tijde van het huwelijk, is de rechtbank van oordeel dat er geen sprake is van een gemeenschappelijke nationaliteit op grond van artikel 15 van het Verdrag, en dat het huwelijksvermogensregime op grond van artikel 4 van het Verdrag wordt beheerst door het interne recht van de Staat op welks grondgebied partijen hun eerste gewone verblijfplaats vestigden, oftewel Nederland.

Inhoudelijke beoordeling

4.48.

Partijen hebben geen huwelijkse voorwaarden laten opstellen en zij zijn vóór 1 januari 2018 getrouwd. Dat betekent dat door het huwelijk van partijen een wettelijke gemeenschap van goederen is ontstaan.

4.49.

Door de indiening van het verzoekschrift tot echtscheiding is die gemeenschap op 4 oktober 2024 ontbonden. 11Dat betekent in beginsel dat de goederen die partijen op die datum (de zogenoemde ‘peildatum’) hadden, moeten worden verdeeld. Van de schulden die zij op de peildatum hadden, moet worden vastgesteld wie onderling welk deel daarvan moet betalen (ook wel de ‘interne draagplicht’ genoemd).

4.50.

De rechtbank zal hierna eerst in kaart brengen welke goederen en schulden deel uitmaken van de ontbonden gemeenschap. Daarna zal de rechtbank per goed de verdeling vaststellen of de wijze van verdeling gelasten en per schuld de interne draagplicht vaststellen. Daarbij geldt als uitgangspunt dat ieder van partijen recht heeft op de helft van de waarde van de goederen en ieder van hen de helft van de schulden zal moeten dragen. Voor de waarde van de goederen geldt dat de rechtbank in beginsel kijkt naar de waarde die de goederen hebben op het moment van de feitelijke verdeling.

4.51.

Partijen zijn het erover eens dat de volgende goederen en schulden tot de gemeenschap behoren:

  1. De woning aan [adres] in [woonplaats] ;

  2. De woning aan [adres] in [woonplaats] ;

  3. Een perceel in [plaats] , Turkije;

  4. De hypothecaire geldleningen bij Nationale Nederlanden met leningnummers [nummer] en [nummer] ;

  5. De hypothecaire geldleningen bij A.S.R. onder leningnummers [nummer] , [nummer] en [nummer] ;

  6. De inboedel van de woning aan [adres] ;

  7. Het saldo op de bankrekening bij:

- ING Bank met IBAN [rekeningnummer] , op naam van de vrouw;

- Rabobank met IBAN [rekeningnummer] , op naam van de vrouw;

- Revolut met IBAN [rekeningnummer] op naam van de man;

- Ziraat Bankasi met IBAN [rekeningnummer] , op naam van de man;

- Ziraat Bankasi met IBAN [rekeningnummer] , op naam van de man;

- Rabobank met IBAN [rekeningnummer] , op naam van beide partijen;

- Rabobank met IBAN [rekeningnummer] , op naam van beide partijen;

- ING Bank met IBAN [rekeningnummer] , op naam van beide partijen;

De auto van het merk Mini Cooper met kenteken [kenteken] ;

De cryptovaluta op naam van de man;

De aandelen op naam van de man in de besloten vennootschap [bedrijf 1] B.V.;

De aandelen op naam van de man in de besloten vennootschap [bedrijf 2] B.V.;

Goud(en sieraden);

De schulden aan FREO, SvN en DUO;

De rekening-courantschuld van de man.

4.52.

Tussen partijen staat ter discussie of het door partijen opgebouwde vakantiegeld, het door de vrouw opgebouwde EBB-budget en de door de vrouw opgebouwd dertiende maand tot de gemeenschap behoren. De rechtbank zal hier een beslissing over nemen.

De woningen in Nederland en het perceel grond in Turkije

De woning aan [adres] in [woonplaats]

4.53.

De man heeft te kennen gegeven de woning te willen overnemen, waar de vrouw op zich geen bezwaar tegen heeft. Hoewel de vrouw de woning zelf ook wel zou willen overnemen, mits dit financieel haalbaar is, heeft zij hiertoe geen verzoek gedaan. Daarnaast stelt zij dat het financieel gunstiger is voor beide partijen als de woning wordt verkocht aan een derde. Partijen hebben in 2020 namelijk een gunstig rentepercentage bedongen bij het afsluiten van de hypotheek van 1,63%. Als de woning wordt verkocht kunnen partijen deze regeling voor de helft ‘meenemen’ als zij beiden op zoek gaan naar een andere woning. Als de man de woning zou overnemen wil de vrouw dus wel gecompenseerd worden voor het feit dat de man het gunstige rentecontract behoudt.

4.54.

De rechtbank volgt het standpunt van de vrouw dat als de man de woning overneemt en de gunstige voorwaarden met betrekking tot de hypotheekrente verkrijgt, de redelijkheid en billijkheid met zich brengen dat de vrouw recht heeft op een schadevergoeding. 12 Beide partijen hebben namelijk aangegeven dat zij de hypotheekschuld (deels) willen overnemen, al dan niet bij toedeling van de woning of bij aankoop van een andere woning. De vraag is hoe hoog die vergoeding moet zijn.

4.55.

Tussen partijen is niet in geschil dat de rentevaste periode van tien jaar in 2030 afloopt. Dit betekent dat de vergoeding waar de vrouw recht op heeft, berekend moet worden over een periode van vier jaar.

4.56.

De vrouw heeft onbetwist gesteld dat degene die de woning overneemt, (gemiddeld) 1,63% per jaar aan rente betaalt over de oorspronkelijke hypotheek van in totaal € 512.000. Dit komt neer op € 8.345,60 per jaar. Waar de vrouw stelt dat de huidige rentepercentages rond de 5% uitkomen, sluit de rechtbank aan bij het standpunt van de man op de zitting dat dit 3,8% moet zijn bij een rentevaste periode van tien jaar. Een dergelijke rentepercentage betekent een hypotheekrente van (3,8% x € 512.000 =) € 19.456 per jaar. Het voordeel van de man bij overname van de woning is daarmee (19.456 -/- 8345,60 =) € 11.110,40 per jaar. Over een periode van vier jaar is dit dus € 44.441,60. De rechtbank zal daarom bepalen dat de man aan de vrouw de helft van dit bedrag dient te voldoen wanneer hij de woning overneemt.

4.57.

Wat de waarde van de woning betreft overweegt de rechtbank dat partijen de woning op 20 mei 2025 hebben laten taxeren op € 875.000, zo blijkt uit het overgelegde taxatierapport. De vrouw stelt primair dat de woning inmiddels 6,2% meer waard is. De man betwist dit. De vrouw heeft een artikel van het Centraal Bureau voor de Statistiek overgelegd, waaruit blijkt dat de waarde van woningen gemiddeld met dit percentage is gestegen in waarde sinds het vierde kwartaal van 2024. Echter, niet alleen is onduidelijk wat de waarde van de woning van partijen was in dat kwartaal (het taxatierapport is van mei 2025), ook zegt het rentepercentage niets over specifieke woningen of huizenprijzen in bepaalde regio’s. De rechtbank gaat daarom voorbij aan deze stelling van de vrouw.

4.58.

De man (primair) en de vrouw (subsidiair) willen dat de woning opnieuw wordt getaxeerd, nu het taxatierapport een jaar oud is. Hiertoe zullen partijen zich wenden tot dezelfde makelaar die de eerdere taxatie verricht heeft [makelaar] . De rechtbank bepaalt dat partijen de taxatiekosten zullen delen, nu zij beiden belang hebben bij een nieuwe taxatie.

4.59.

Het verzoek van de man de notariskosten te delen wijst de rechtbank af. Als de man de woning overneemt is het gebruikelijk dat hij als koper deze kosten betaalt. Dit hoeft niet voor rekening van de vrouw te komen.

4.60.

Gelet op het voorgaande zal de rechtbank de wijze van verdeling van de woning gelasten zoals in het dictum omschreven.

De woning aan [adres] in [woonplaats]

4.61.

De man heeft te kennen gegeven ook deze woning te willen overnemen, waar de vrouw op zich geen bezwaar tegen heeft. Met betrekking tot de waarde hebben partijen dezelfde discussie als bij [adres] . Zoals de rechtbank hiervoor heeft overwogen, vindt zij dat niet zonder meer uitgegaan kan worden van een waardestijging van 6,2% en dat de woning opnieuw getaxeerd moet worden door [makelaar] uit [woonplaats] , waarbij de taxatiekosten zullen worden gedeeld.

4.62.

Het verzoek van de man de notariskosten te delen wijst de rechtbank af. Als de man de woning overneemt is het gebruikelijk dat hij als koper deze kosten betaalt. Dit hoeft niet voor rekening van de vrouw te komen.

4.63.

Gebleken is dat de woning op dit moment nog is verhuurd. Tijdens de mondelinge behandeling is gebleken dat één van de partners van het stel dat de woning bewoonde is overleden. Voor zover partijen het niet met elkaar eens zijn of de andere partner van het stel nog in de woning mag wonen, overweegt de rechtbank dat uit de overgelegde huurovereenkomst blijkt dat beide partners huurder zijn. Niet is gebleken dat de nog levende partner deze overeenkomst heeft opgezegd.

4.64.

Omdat de woning nog verhuurd wordt, wordt de waarde van de woning getaxeerd in verhuurde staat. De vrouw stemt alleen in met toedeling van de woning aan de man voor deze waarde als er een anti-speculatiebeding wordt overeengekomen van vijftien jaar. De man stemt in met een dergelijk beding maar dan voor de duur van vijf jaar.

De rechtbank overweegt dat de vrouw geen juridische grondslag heeft aangevoerd voor een anti-speculatiebeding. Een dergelijk beding houdt in dat een eventuele meerwaarde bij latere verkoop van de woning in onverhuurde staat alsnog tussen partijen bij helfte wordt verdeeld. De woning is nu in verhuurde staat en daarmee minder waard. Omdat partijen echter overeenstemming hebben bereikt over een anti-speculatiebeding van vijf jaar, zal de rechtbank dit opnemen.

4.65.

De rechtbank zal daarom de wijze van verdeling gelasten zoals in het dictum omschreven.

Het perceel in Turkije

4.66.

Partijen zijn het erover eens dat het perceel in Turkije moet worden verkocht en dat de netto verkoopwinst bij helfte moet worden verdeeld tussen partijen. De rechtbank zal daarom de wijze van verdeling gelasten zoals in het dictum omschreven.

De inboedel van de woning aan [adres] in [woonplaats]

4.67.

Partijen zijn het niet eens geworden over de verdeling van de inboedel. De rechtbank merkt op dat inboedelgoederen zich er het beste voor lenen om tussen partijen te worden verdeeld, waarbij ieder een deel van de goederen krijgt. Ondanks dat de goederen voor partijen een zekere waarde kunnen hebben, is de economische waarde van inboedelgoederen vaak beperkt. Die waarde wordt namelijk bepaald door de prijs die een derde bereid is te betalen bij een verkoop (bijvoorbeeld via Marktplaats). Het gaat dus niet om de prijs waarvoor het goed destijds is gekocht of de prijs die nodig is om het goed te vervangen. De rechtbank zal daarom de inboedelgoederen verdelen op de manier als genoemd in de lijst die de vrouw als bijlage 34 13 heeft ingediend, met uitzondering van de goederen die toebehoren aan de kinderen, zoals de twee fietsen van [kind 1] , de fiets van [kind 2] en de driewieler van [kind 2] . Partijen zijn het met elkaar eens dat deze goederen niet in de verdeling betrokken moeten worden.


4.68.

De man heeft tijdens de mondelinge behandeling aangegeven dat er ook goederen op de lijst staan die bij zijn onderneming horen, maar de man heeft niet aangegeven om welke goederen dit precies gaat. De rechtbank kan uit de lijst ook niet opmaken om welke goederen dit zou gaan.

4.69.

Aan ieder van partijen komen dan goederen toe van ongeveer dezelfde waarde, zodat deze toedeling plaatsvindt zonder nadere verrekening.

De saldi op de bankrekeningen

4.70.

Wat de bankrekeningen betreft, geldt het volgende. Een bankrekening met een positief saldo is in feite een vordering die partijen hebben op de bank (het geld wat je van de bank te goed hebt). De waarde of omvang van die vordering is gelijk aan de hoogte van het saldo. Voor de vraag wat de omvang van de gemeenschap is en daarmee dus ook wat de omvang van deze vordering is, is het moment van ontbinding van de gemeenschap bepalend. Zoals hiervoor is besproken, is dat het moment van indiening van het verzoekschrift. 14 Hier is het verzoekschrift ingediend op 4 oktober 2024. Daarom moeten partijen de saldi op de bankrekeningen verdelen zoals deze waren op die datum.

4.71.

Omdat de rekeningen met nummers [rekeningnummer] en [rekeningnummer] op naam van de vrouw staan en zullen blijven staan, moet de vrouw de helft van de saldi op 4 oktober 2024 uitkeren aan de man. Omdat de saldi op de peildatum € 90,22 respectievelijk € 3.434,09 waren, moet de vrouw € 1.762,15 aan de man betalen.

4.72.

Omdat de rekeningen met nummers [rekeningnummer] , [rekeningnummer] en [rekeningnummer] op naam van de man staan en zullen blijven staan, moet de man de helft van de saldi op 4 oktober 2024 uitkeren aan de vrouw. Omdat het saldo op de peildatum van de Revolutrekening € 454,40 bedroeg, moet de man € 227,20 aan de vrouw betalen. Op de Turkse bankrekeningen stond op 4 oktober 2024 € 3.245,55 Turkse Lira. Partijen zijn het met elkaar eens dat dit omgerekend € 92,73 is. Dat betekent dat de man nog € 46,36 aan de vrouw moet betalen.

4.73.

De rekening met nummer [rekeningnummer] staat op naam van beide partijen. Partijen zijn het erover eens dat de man deze rekening zal voortzetten. De rechtbank zal daarom bepalen dat partijen moeten meewerken aan een wijziging van de tenaamstelling van die rekening en dat de man de helft van het saldo op 4 oktober 2024 aan de vrouw moet uitkeren. Dit komt neer op € 2,06.

4.74.

Per saldo moet de vrouw nog € 1.486,53 aan de man betalen in het kader van bovengenoemde bankrekeningen

4.75.

De rekeningen met nummers [rekeningnummer] en [rekeningnummer] staan ook op naam van beide partijen. Partijen zijn het erover eens dat zij die rekeningen voorlopig samen voortzetten, omdat zij hiervan de vaste lasten van de echtelijke woning betalen (de rekening eindigend op [nummer] ) dan wel omdat de huuropbrengsten van de woning aan [adres] hierop binnen komen (de rekening eindigend op [nummer] ). Na levering van de woningen aan hem zal de man deze rekeningen voortzetten. De rechtbank zal daarom bepalen dat partijen na levering van de woningen moeten meewerken aan een wijziging van de tenaamstelling van die rekeningen. Verder zijn partijen overeengekomen dat de man de helft van de saldi op de datum van levering van de woningen aan de vrouw moet uitkeren. De rechtbank zal zo beslissen.

4.76.

Wat betreft de bankrekening op naam van [kind 1] met nummer [rekeningnummer] zijn partijen overeengekomen dat het saldo op die rekening buiten de verdeling valt. Partijen zullen deze rekening ongewijzigd voortzetten.

Overleggen van bankafschriften

4.77.

De man verzoekt te bepalen dat de vrouw de bankafschriften van de bankrekeningen op haar naam over de periode 4 april 2024 tot 4 oktober 2024 in het geding moet brengen.

4.78.

Voor het recht op inzage (waaronder afschrift of uittreksel) moet aan vier voorwaarden worden voldaan 15:

  • degene die informatie van een ander verlangt moet partij zijn bij een rechtsbetrekking;

  • de verlangde informatie moet voldoende bepaald zijn;

  • de partij moet een voldoende belang hebben bij haar informatieverzoek;

  • degene van wie inzage wordt verlangd moet over de gevraagde informatie beschikken.

4.79.

De rechtbank is van oordeel dat de man onvoldoende heeft onderbouwd welk belang hij heeft bij inzage in de door hem gewenste bankafschriften. Gelet op het voorgaande wijst de rechtbank het verzoek van de man af.

De auto van het merk Mini met kenteken [kenteken]

4.80.

Partijen zijn het erover eens dat de auto moet worden toebedeeld aan de vrouw, maar zij zijn het niet eens over de waarde die aan de auto moet worden toegekend.

4.81.

De man stelt dat de auto een waarde heeft van € 13.650. Daarvoor verwijst hij naar de door hem overgelegde koerslijst van de ANWB, waaruit blijkt dat de auto minimaal deze waarde heeft bij particuliere verkoop. De vrouw stelt dat de auto een waarde heeft van € 10.200. Zij verwijst daarvoor naar de door haar overgelegde koerslijst, waarbij zij stelt dat de auto na het opvragen van de koerslijst ook minder waard is geworden. Gelet op deze door partijen aangedragen gegevens stelt de rechtbank de waarde van de auto in redelijkheid vast op € 11.000. De door partijen overgelegde koerslijsten zijn namelijk meer dan een jaar oud. De rechtbank deelt de auto toe aan de vrouw, tegen vergoeding van € 5.500 aan de man.

De cryptovaluta op naam van de man

4.82.

De rechtbank overweegt dat als tijdstip van de verdeling van cryptovaluta de datum van de uitspraak hierover van de rechtbank geldt. Ten aanzien van de waarde van de cryptovaluta in de goederengemeenschap, is het aantal cryptovaluta op de peildatum (4 oktober 2024) van belang, en de koers zoals die geldt op de datum van verdeling.

4.83.

De rechtbank stelt vast dat de man tot en met de mondelinge behandeling geen duidelijkheid heeft kunnen verschaffen over het aantal cryptovaluta op de peildatum. De vrouw heeft een brief in het geding gebracht van een particulier onderzoeksbureau waaruit blijkt dat dit bureau een beoordeling heeft gemaakt met betrekking tot het cryptovermogen op naam van de man. Het onderzoeksbureau concludeert dat met de huidige informatie geen definitieve vaststelling kan worden gedaan van het cryptovermogen op de peildatum. Daarvoor ontbreken de nodige gegevens. In de brief worden de ontbrekende gegevens opgesomd.

4.84.

Partijen zijn tijdens de mondelinge behandeling overeengekomen dat de man binnen vier weken na de datum van deze beschikking de gegevens overlegt zoals opgesomd in de brief van het onderzoeksbureau. Dit houdt in:

  1. Volledige digitale bankafschriften over de relevante periode, bij voorkeur als CSV, M940, CAMT.053 of een vergelijkbaar exportbestand;

  2. Volledige account- en transactiegegevens van alle betrokken crypto-aanbieders, waaronder in ieder geval:

a. Bitvavo;

b. Bitonic;

c. BTC Direct Europe;

d. Bitmymoney;

e. Eventuele andere exchanges, brokers of wallets die zijn gebruikt;

3. Per aanbieder de officiële exportbestanden of tenminste: stortingen, opnames, orderhistorie, handelsgeschiedenis, balansoverzichten, jaaroverzichten, walletadressen waarnaar crypto is verzonden en eventuele verkoop- of opnamebevestigingen;

4. Alle bekende zelf beheerde walletadressen, bijvoorbeeld Bitcoin-, Ethereum- of andere crypto-wallets;

5. E-mailbevestigingen van aankopen, verkopen, opnames, accountregistraties of wallet-transfers;

6. Eventuele belastingaangiften of vermogensopgaven waarin crypto-activa zijn vermeld;

7. Eventuele verklaring of documenten waaruit blijft dat crypto is verkocht, verloren, overgedragen, vergokt, verhandeld of anderszins niet meer aanwezig is.

4.85.

Na afloop van de hiervoor bedoelde termijn van vier weken, worden partijen in de gelegenheid om uiterlijk binnen twee weken een standpunt in te nemen op dit punt en over het verdere verloop van de procedure met betrekking tot de cryptovaluta. Dit betekent dat de rechtbank de beslissing op dit punt voor nu zal aanhouden tot 10 augustus 2026 pro forma.

Aandelen [bedrijf 1] BV

4.86.

Partijen zijn het erover eens dat de aandelen in [bedrijf 1] B.V. moeten worden toegedeeld aan de man. Zij zijn het niet eens over de waarde hiervan.

4.87.

De vrouw stelt dat de aandelen een waarde vertegenwoordigen van € 135.015. Zij verwijst daarbij naar een door InCorpe opgestelde waardebepaling. De man betwist de juistheid van die waardebepaling. Hij verwijst naar een reactie van zijn belastingadviseur, die zich op het standpunt stelt dat de gehanteerde waarderingsmethode onjuist is en dat onvoldoende rekening is gehouden met diverse correcties, waaronder een rekening-courantvordering van de Holding op de man. Volgens de belastingadviseur leidt toepassing van de door hem voorgestane correcties ertoe dat sprake is van een negatieve aandelenwaarde.

4.88.

Tijdens de mondelinge behandeling zijn partijen overeengekomen dat zij in onderling overleg een onafhankelijke deskundige inschakelen voor de waardering van de aandelen.

Uitgangspunten voor de deskundige

4.89.

De rechtbank stelt vast dat partijen ter zitting overeenstemming hebben bereikt over het uitgangspunt dat de waardering van de aandelen dient plaats te vinden per 1 januari 2025. De rechtbank zal daarom bepalen dat de door partijen gezamenlijk aan te wijzen deskundige de aandelenwaarde per die datum dient vast te stellen. De helft van de waarde moet aan de vrouw worden uitgekeerd.

4.90.

Verder bestaat tussen partijen discussie over de rekening-courantverhouding tussen de Holding en de man. De man stelt dat per de peildatum sprake was van een rekening-courantschuld van hem aan de Holding van ongeveer € 81.000. De vrouw heeft de omvang van deze schuld betwist. De rechtbank overweegt dat de man de hoogte van de rekening-courantschuld per 1 januari 2025 dient aan te tonen. De deskundige dient bij de waardering rekening te houden met deze vordering van de Holding.

4.91.

Daarnaast heeft de man aangegeven dat bij de waardering een correctie dient plaats te vinden vanwege het feit dat in de voorlopige voorzieningenprocedure bij de berekening van zijn draagkracht rekening is gehouden met een dividenduitkering van € 56.153. Volgens de man zou zonder correctie sprake zijn van een dubbeltelling als de volledige intrinsieke waarde van de BV als te verdelen vermogen wordt opgenomen. De vrouw heeft dit betwist.

De rechtbank overweegt dat de in de voorlopige voorzieningenprocedure vastgestelde alimentatiebijdragen zijn ingegaan op 4 december 2024. Tussen 4 december 2024 en 1 januari 2025 (de waarderingsdatum) heeft de Holding geen dividend uitgekeerd. Bij waardering van de BV volgens de intrinsieke waarde is er naar het oordeel van de rechtbank dan ook geen sprake van een dubbeltelling.

Aandelen [bedrijf 2] B.V.

4.92.

Partijen zijn het erover eens dat de aandelen in [bedrijf 2] B.V. moeten worden toegedeeld aan de man, zonder nadere verrekening. De rechtbank zal zo beslissen.

Het goud en de sieraden

4.93.

Volgens de man hebben partijen bij hun huwelijk gouden sieraden ontvangen en weet de vrouw waar deze zich bevinden. De vrouw moet hem de helft van de waarde vergoeden. De man heeft ook in 2017 gouden sieraden van zijn moeder geërfd en die zijn aan hem verknocht.

4.94.

De vrouw stelt zich op het standpunt dat een deel van de gouden sieraden uitsluitend aan haar is geschonken en daarom niet in de gemeenschap is gevallen. Het betreft volgens haar onder meer vijftien gouden armbanden van 22 karaat en circa 20 gram per stuk, waarvan zeven armbanden afkomstig zijn van haar moeder en zussen en acht armbanden door de moeder van de man persoonlijk aan haar zijn overhandigd. De vrouw stelt dat bij deze schenkingen is bepaald dat de sieraden uitsluitend aan haar toekwamen. Subsidiair voert zij aan dat deze sieraden wegens hun sterk persoonlijke karakter aan haar zijn verknocht. Ten aanzien van de door haar als bruidsschat aangeduide overige sieraden, waaronder twee armbanden en twee gouden kettingen met muntstukken, stelt de vrouw zich op het standpunt dat deze wel tot de gemeenschap behoren en dat de waarde daarvan bij helfte dient te worden verdeeld.

4.95.

Partijen verschillen echter allereerst van mening over de vraag waar het goud zich thans bevindt. Volgens de vrouw werd het goud aanvankelijk bewaard in een kluis van haar ouders in Duitsland. Volgens haar is deze kluis in 2021 op initiatief van de man opgeheven omdat hij het goud in eigen beheer wilde nemen en een eigen kluis zou regelen. Nadat het goud uit de kluis was gehaald, is het volgens de vrouw naar de echtelijke woning gebracht en op zolder opgeslagen. De vrouw stelt dat zij het goud daarna niet meer heeft gezien. Toen zij na het uiteengaan van partijen constateerde dat er financiële stukken uit de woning waren verdwenen, kwam zij er achter dat ook het goud niet langer op zolder aanwezig was. Volgens de vrouw heeft de man het goud ergens anders ondergebracht, wellicht in een door hem geopende kluis.

4.96.

De man heeft verklaard dat het goud dat partijen bij hun huwelijk hebben ontvangen steeds in een kluis van de ouders van de vrouw is bewaard. Volgens hem klopt het dat het goud eerst opgeslagen is geweest in een kluis bij een Duitse bank van de ouders van de vrouw, en is dit vervolgens overgebracht naar een kluis in [woonplaats] . Hij stelt dat het goud zich nog steeds in die kluis bevindt. De man heeft verklaard dat hij het goud na plaatsing in de kluis niet meer heeft gezien. Het kleinere (later ontvangen) goud en overige sieraden zouden volgens hem mogelijk nog op zolder aanwezig moeten zijn geweest, maar hij weet niet waar deze zich nu bevinden.

4.97.

De rechtbank overweegt als volgt. Op grond van artikel 150 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering rust op de man als verzoekende partij op dit punt de bewijslast van zijn stelling dat het betreffende goud in een kluis in [woonplaats] is ondergebracht en zich daar nog bevindt. De rechtbank is van oordeel dat de man deze stelling op dit moment onvoldoende heeft onderbouwd. De rechtbank zal de man daarom in de gelegenheid stellen tot het leveren van bewijs van zijn stelling dat het goud dat partijen bij hun huwelijk hebben ontvangen en de sieraden afkomstig van zijn moeder, in een kluis in [woonplaats] zijn geplaatst. De rechtbank stelt de vrouw in de gelegenheid om hier nog op te reageren door het leveren van tegenbewijs. Evenals bij de cryptovaluta, zal de rechtbank de man een termijn geven van vier weken om bewijs te leveren. De vrouw heeft vervolgens twee weken om hierop te reageren. Dit betekent dat de rechtbank de beslissing ook op dit punt voor nu zal aanhouden tot 10 augustus 2026 pro forma.

De schulden aan Freo, SvN en DUO

4.98.

De rechtbank overweegt dat uit de wet al volgt dat beide partijen voor de helft draagplichtig zijn voor de schulden. In die zin heeft de man geen belang bij zijn verzoek over de draagplicht. Het verzoek van de man wijst de rechtbank op dit punt daarom af.

4.99.

Partijen zijn het met elkaar eens dat de man de schulden aan Freo en SvN aflost, waarbij de vrouw de helft van de hoogte van de schuld op het moment dat de woning aan [adres] in [woonplaats] is verkocht en geleverd, aan de man zal betalen. Dit betekent dat partijen afwijken van het uitgangspunt dat zij draagplichtig zijn voor de helft van de schuld zoals die was op de peildatum.

4.100. Verder zijn partijen het met elkaar eens dat de vrouw de schuld aan DUO aflost. De man zal na verkoop en levering van de woning aan [adres] in [woonplaats] de helft van de hoogte van die schuld op de peildatum, (29.008,92 / 2 =) € 14.504,46, aan de vrouw betalen.

De rekening-courantschuld

4.101. De man stelt dat per de peildatum sprake was van een rekening-courantschuld aan de Holding van € 81.581. Volgens hem zijn de gelden die vanuit de Holding zijn opgenomen grotendeels aangewend ten behoeve van de huishouding en de vaste lasten. De man heeft verklaard dat een deel van de gelden rechtstreeks aan hem is uitgekeerd en een deel is overgemaakt naar de gezamenlijke bankrekening van partijen. Volgens de man is het grootste deel van de rekening-courantschuld in 2023 ontstaan, toen nog geen sprake was van een voorgenomen echtscheiding.

4.102. De vrouw heeft de omvang van de gestelde rekening-courantschuld gemotiveerd betwist. Zij voert aan dat zij niet betrokken was bij de bedrijfsvoering van de onderneming van de man en dus geen inzicht had in de rekening-courantverhouding tussen de Holding en de man. Volgens de vrouw heeft de man met name na het feitelijk uiteengaan van partijen in maart 2024 aanzienlijke bedragen uit de Holding opgenomen, zonder dat inzichtelijk is gemaakt waaraan deze bedragen zijn besteed. De vrouw betwist daarom dat de volledige rekening-courantschuld ten goede is gekomen aan de gemeenschap.

4.103. De rechtbank stelt voorop dat op de man de bewijslast rust van zijn stelling dat per de peildatum sprake was van een rekening-courantschuld aan de Holding van € 81.581 die tot de gemeenschap behoort. De vrouw heeft de hoogte van deze schuld betwist. Daarbij komt dat de man wisselende bedragen heeft genoemd, namelijk € 98.725,34 op basis van een eigen berekening en € 81.581 volgens zijn belastingadviseur per 30 september 2024. De man heeft tijdens de mondelinge behandeling verklaard dat hij een nadere onderbouwing van dit bedrag kan overleggen via zijn belastingadviseur. Voor zover de vrouw heeft aangevoerd dat de rekening-courantschuld na het feitelijk uiteengaan van partijen is toegenomen door opnames van de man die niet ten goede zijn gekomen aan de gemeenschap, volgt de rechtbank haar daarin niet. De gemeenschap is op 4 oktober 2024 ontbonden en schulden die vóór die datum zijn ontstaan behoren in beginsel tot de gemeenschap. De vrouw heeft onvoldoende onderbouwd dat van dit uitgangspunt zou moeten worden afgeweken. Als de man aantoont wat per 4 oktober 2024 de hoogte was van zijn rekening-courantschuld aan de Holding, dient de vrouw de helft daarvan aan de man te vergoeden. Dit bedrag dient te worden verrekend bij de notariële overdracht van de woningen van partijen.

Opgebouwd vakantiegeld, dertiende maand en EBB-budget

4.104. De rechtbank is van oordeel dat het vakantiegeld van partijen, de dertiende maand van de vrouw en het EBB-budget van de vrouw, voor zover opgebouwd tijdens de huwelijkse periode, verdeeld dient te worden. De rechtbank verwijst in dit kader naar een uitspraak van het gerechtshof Arnhem -Leeuwarden van 12 november 2020. 16 Weliswaar is het door de man verzochte vakantiegeld van de vrouw over 1 juni 2024 tot 4 oktober 2024 uitbetaald in mei 2025 en zijn de dertiende maand en het EBB-budget over 2024 ook na de peildatum uitbetaald, maar dit neemt niet weg dat de aanspraak op deze gelden maandelijks wordt opgebouwd en het op de peildatum opgebouwde gedeelte als vordering aan de actiefzijde tot de gemeenschap behoort. De vrouw dient daarom het deel dat aan de man toekomt, te weten de helft van de opgebouwde gelden tot de peildatum, aan de man te voldoen. De man dient op zijn beurt de helft van zijn opgebouwde vakantiegeld over de periode van 1 juni 2024 tot 4 oktober 2024 aan de vrouw te voldoen.

4.105. Omdat uit de overgelegde stukken niet valt te herleiden wat partijen precies hebben opgebouwd, zal de rechtbank de wijze van verdeling gelasten zoals in het dictum omschreven.

Uitvoerbaar bij voorraad

4.106. De rechtbank verklaart de beslissingen ‘uitvoerbaar bij voorraad’, zoals is verzocht, wat betekent dat deze beslissingen direct gelden ook als er hoger beroep wordt ingesteld. De beslissing over de echtscheiding zelf verklaart de rechtbank niet uitvoerbaar bij voorraad. Die beslissing geldt namelijk pas als de echtscheiding is ingeschreven en dat kan pas gebeuren als daar geen hoger beroep meer tegen mogelijk is.

5De beslissing

De rechtbank:

5.1.

spreekt de echtscheiding uit tussen partijen, die met elkaar gehuwd zijn op [datum] in de gemeente [woonplaats] ;

5.2.

bepaalt dat het minderjarige kind:

- [kind 1] , geboren op [geboortedag] 2016 in [geboorteplaats] ;

haar hoofdverblijfplaats bij de man heeft;

5.3.

bepaalt dat het minderjarige kind:

- [kind 2] , geboren op [geboortedag] 2022 in [geboorteplaats] .

haar hoofdverblijfplaats bij de vrouw heeft;

5.4.

stelt vast als reguliere regeling ter verdeling van zorg- en opvoedingstaken dat [kind 1] en [kind 2] van maandag na school tot woensdag naar school bij de man verblijven, van woensdag uit school tot vrijdag naar school bij de vrouw verblijven, en in het weekend (vrijdag uit school tot maandag naar school) de ene keer bij de vrouw en de andere keer bij de man verblijven;

5.5.

stelt vast als regeling ter verdeling van de vakanties en feestdagen het als bijlage 1 aan deze beschikking gehechte schema, waarbij de zomervakanties zo worden verdeeld dat [kind 1] en [kind 2] drie weken aaneengesloten bij de man en drie weken aaneengesloten bij de vrouw verblijven;

5.6.

gelast de navolgende wijze van verdeling van de echtelijke woning aan [adres] in [woonplaats] :

- partijen zullen binnen een week opdracht geven aan [makelaar] in [woonplaats] de woning te taxeren tegen de actuele waarde. Indien slechts één van de partijen binnen deze termijn een opdracht aan de makelaar heeft verstrekt, dan is deze na het verstrijken van de termijn bevoegd om als vertegenwoordiger van de andere partij de opdracht aan de makelaar te verstrekken;

- ieder van partijen draagt de helft van de kosten van de taxatie;

- de man krijgt gedurende drie maanden nadat het taxatierapport is opgemaakt de gelegenheid om de vrouw schriftelijk en met bewijsstukken onderbouwd te berichten of hij de woning kan overnemen tegen de taxatiewaarde ervan, waarbij:

o de man de op de woning rustende hypothecaire geldleningen bij de hypotheekverstrekker geheel voor zijn rekening zal nemen en als eigen schuld zal voldoen en de vrouw zal worden ontslagen uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor deze hypothecaire geldleningen;

o de man de helft van de overwaarde van de woning (bestaande uit de taxatiewaarde minus de hypothecaire schuld(en) op het moment van de notariële overdracht) aan de vrouw zal vergoeden;

o de man de vrouw een bedrag van € 22.220,80 zal voldoen als rentecompensatie;

- indien de man de woning kan overnemen onder voornoemde voorwaarden dient de levering van de woning aan de man plaats te vinden binnen één maand, nadat hij de vrouw binnen de termijn van drie maanden na het opmaken van het taxatierapport schriftelijk heeft bericht dat hij de woning kan overnemen;

- de kosten van het notariële transport van de woning komen in dit geval voor rekening van de man;

- indien de man de vrouw binnen drie maanden bericht dat hij niet in staat is de woning over te nemen, dan wel niet binnen de genoemde termijn van drie maanden schriftelijk heeft bericht dat hij in staat is de woning onder voormelde voorwaarden over te nemen, dan wel indien ondanks laatstgenoemd bericht het transport van de woning - buiten schuld van de vrouw - niet uiterlijk een maand na dat bericht heeft plaatsgevonden, zal de woning door partijen te koop worden aangeboden door de makelaar die de taxatie heeft verricht;

- partijen dienen binnen een week nadat de hiervoor bedoelde omstandigheid zich voordoet een opdracht tot verkoop aan de makelaar te geven;

- partijen zullen in onderling overleg met de makelaar de vraagprijs, die dient te zijn gebaseerd op de woningmarkt ter plaatse en de kwaliteit van de woning, bepalen;

- indien partijen er niet binnen twee weken na de opdrachtverlening aan de makelaar in slagen om gezamenlijk de vraagprijs te bepalen, zal de makelaar de woning te koop mogen aanbieden tegen een marktconforme vraagprijs;

- partijen zijn gehouden de aanwijzingen van de makelaar op te volgen;

- partijen dienen een sleutel aan de makelaar ter beschikking te stellen voor het maken van foto’s en het kunnen houden van bezichtigingen;

- partijen dienen de woning op orde te houden en aanwijzingen van de makelaar terzake op te volgen;

- partijen zullen in overleg met de makelaar de verkoopovereenkomst aangaan met degene die de hoogste prijs biedt indien en voor zover die prijs volgens beide partijen de best mogelijke prijs is. In het geval partijen het niet eens kunnen worden over de vraag of een aanbod de best mogelijke prijs is, zal de makelaar dit bindend kunnen bepalen;

- als de verkoopprijs bindend is vastgesteld zijn beide partijen verplicht hun medewerking te verlenen aan de verkoop en levering van de woning;

- na verkoop moeten met de verkoopopbrengst de hypothecaire geldlening(en) worden afgelost en de aan de verkoop verbonden kosten worden betaald; het eventuele restant moeten partijen bij helfte delen, dan wel voor zover er een restschuld ontstaat, moeten zij ieder de helft daarvan dragen;

- de verkoopkosten (kosten van de makelaar, de notaris en de overige kosten ter zake van de verkoop en levering) zullen door partijen gezamenlijk gedragen worden, ieder voor de helft;

5.7.

gelast de navolgende wijze van verdeling van de echtelijke woning aan [adres] in [woonplaats] :

- partijen zullen binnen een week opdracht geven aan [makelaar] in [woonplaats] de woning te taxeren tegen de actuele waarde. Indien slechts één van de partijen binnen deze termijn een opdracht aan de makelaar heeft verstrekt, dan is deze na het verstrijken van de termijn bevoegd om als vertegenwoordiger van de andere partij de opdracht aan de makelaar te verstrekken;

- ieder van partijen draagt de helft van de kosten van de taxatie;

- de man krijgt gedurende drie maanden nadat het taxatierapport is opgemaakt de gelegenheid om de vrouw schriftelijk en met bewijsstukken onderbouwd te berichten of hij de woning kan overnemen tegen de taxatiewaarde ervan, waarbij:

o de man de op de woning rustende hypothecaire geldleningen bij de hypotheekverstrekker geheel voor zijn rekening zal nemen en als eigen schuld zal voldoen en de vrouw zal worden ontslagen uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor deze hypothecaire geldleningen;

o de man de helft van de overwaarde van de woning, (bestaande uit de taxatiewaarde minus de hypothecaire schuld(en) op het moment van de notariële overdracht) aan de vrouw zal vergoeden;

o de man bij een latere verkoop van de woning in onverhuurde staat de helft van de meerwaarde van de woning (de waarde ten tijde van verkoop minus de taxatiewaarde in 2026) aan de vrouw zal vergoeden, mits die verkoop binnen vijf jaar na de datum van deze beschikking plaatsvindt;

- indien de man de woning kan overnemen onder voornoemde voorwaarden dient de levering van de woning aan de man plaats te vinden binnen één maand, nadat hij de vrouw binnen de termijn van drie maanden na het opmaken van het taxatierapport schriftelijk heeft bericht dat hij de woning kan overnemen;

- de kosten van het notariële transport van de woning komen in dit geval voor rekening van de man;

- indien de man de vrouw binnen drie maanden bericht dat hij niet in staat is de woning over te nemen, dan wel niet binnen de genoemde termijn van drie maanden schriftelijk heeft bericht dat hij in staat is de woning onder voormelde voorwaarden over te nemen, dan wel indien ondanks laatstgenoemd bericht het transport van de woning - buiten schuld van de vrouw - niet uiterlijk een maand na dat bericht heeft plaatsgevonden, zal de woning door partijen te koop worden aangeboden door de makelaar die de taxatie heeft verricht;

- partijen dienen binnen een week nadat de hiervoor bedoelde omstandigheid zich voordoet een opdracht tot verkoop aan de makelaar te geven;

- partijen zullen in onderling overleg met de makelaar de vraagprijs, die dient te zijn gebaseerd op de woningmarkt ter plaatse en de kwaliteit van de woning, bepalen;

- indien partijen er niet binnen twee weken na de opdrachtverlening aan de makelaar in slagen om gezamenlijk de vraagprijs te bepalen, zal de makelaar de woning te koop mogen aanbieden tegen een marktconforme vraagprijs;

- partijen zijn gehouden de aanwijzingen van de makelaar op te volgen;

- partijen dienen een sleutel aan de makelaar ter beschikking te stellen voor het maken van foto’s en het kunnen houden van bezichtigingen, zulks in afstemming van de huurder van de woning;

- partijen dienen de woning op orde te houden en aanwijzingen van de makelaar terzake op te volgen;

- partijen zullen in overleg met de makelaar de verkoopovereenkomst aangaan met degene die de hoogste prijs biedt indien en voor zover die prijs volgens beide partijen de best mogelijke prijs is. In het geval partijen het niet eens kunnen worden over de vraag of een aanbod de best mogelijke prijs is, zal de makelaar dit bindend kunnen bepalen;

- als de verkoopprijs bindend is vastgesteld zijn beide partijen verplicht hun medewerking te verlenen aan de verkoop en levering van de woning;

- na verkoop moeten met de verkoopopbrengst de hypothecaire geldlening(en) worden afgelost en de aan de verkoop verbonden kosten worden betaald; het eventuele restant moeten partijen bij helfte delen, dan wel voor zover er een restschuld ontstaat, moeten zij ieder de helft daarvan dragen;

- de verkoopkosten (kosten van de makelaar, de notaris en de overige kosten ter zake van de verkoop en levering) zullen door partijen gezamenlijk gedragen worden, ieder voor de helft;

5.8.

gelast de navolgende wijze van verdeling van het perceel in [plaats] , Turkije:

- het perceel moet worden verkocht en de netto verkoopwinst bij helfte verdeeld tussen partijen.;

5.9.

stelt voor het overige de verdeling vast als volgt:

a. ten aanzien van de inboedel:

 deelt de inboedelgoederen toe aan de man respectievelijk de vrouw zoals vermeld op de lijst, die als bijlage 2 aan deze beschikking is gehecht, met uitzondering van de fietsen van de kinderen en de driewieler van [kind 2] ;

 zonder nadere verrekening;

ten aanzien van de bankrekeningen:

 bepaalt dat de rekeningen met nummers [rekeningnummer] en [rekeningnummer] worden voortgezet door de vrouw;

 bepaalt dat de rekeningen met nummers [rekeningnummer] , [rekeningnummer] en [rekeningnummer] worden voortgezet door de man;

 veroordeelt partijen om mee te werken aan de wijziging van de tenaamstelling van de rekening met nummer [rekeningnummer] , in die zin dat deze voortaan op naam van de man zal staan;

 veroordeelt de vrouw om in het kader van de hiervoor genoemde bankrekeningen € 1.486,53 aan de man te betalen;

 veroordeelt partijen om – na verkoop en levering van de woning aan [adres] in [woonplaats] – mee te werken aan de wijziging van de tenaamstelling van de rekeningen met nummers [rekeningnummer] en [rekeningnummer] , in die zin dat deze voortaan op naam van de man zullen staan en veroordeelt de man om de helft van de saldi van deze rekeningen op de datum van levering van de woning aan de vrouw te betalen;

ten aanzien van de auto van het merk Mini met kenteken [kenteken] :

 deelt deze toe aan de vrouw en veroordeelt de vrouw om in dit kader een bedrag van € 5.500 aan de man te betalen;

ten aanzien van de aandelen in [bedrijf 1] B.V.:

 bepaalt dat de door partijen gezamenlijk aan te wijzen deskundige de aandelenwaarde per 1 januari 2025 vaststelt;

 deelt de aandelen toe aan de man en veroordeelt de man om in dit kader de helft van de waarde van de aandelen aan de vrouw te betalen;

ten aanzien van de aandelen in [bedrijf 2] B.V.:

 deelt deze toe aan de man, zonder nadere verrekening;

ten aanzien van de schulden aan Freo en SvN:

 verstaat dat partijen hebben afgesproken dat de man verantwoordelijk is voor het aflossen van de schulden;

 veroordeelt de vrouw om in dit kader de helft van de hoogte van de schulden op het moment dat de woning aan [adres] in [woonplaats] is verkocht en geleverd, aan de man te betalen;

ten aanzien van de schuld aan DUO:

 verstaat dat partijen hebben afgesproken dat de vrouw verantwoordelijk is voor het aflossen van de schuld;

 veroordeelt de man om in dit kader € 14.504,46 aan de vrouw te betalen, na verkoop en levering van de woning aan [adres] in [woonplaats] ;

ten aanzien van de rekening-courantschuld aan [bedrijf 1] B.V.:

 veroordeelt de vrouw om een bedrag ter hoogte van de helft van de rekening-courantschuld van de man aan [bedrijf 1] B.V. per 4 oktober 2024 te voldoen aan de man, welk bedrag zal worden verrekend bij de notariële overdracht van de woningen van partijen;

i. ten aanzien van de opgebouwde vakantiegelden, dertiende maand en EBB-budget:

 veroordeelt de vrouw om aan de man te betalen de helft van haar opgebouwde vakantiegeld over de periode van 1 juni 2024 tot 4 oktober 2024, de helft van haar opgebouwde dertiende maand over de periode van 1 januari 2024 tot 4 oktober 2024 en de helft van haar opgebouwde EBB-budget over de periode van 1 januari 2024 tot 4 oktober 2024;

 veroordeelt de man om aan de vrouw te betalen de helft van zijn opgebouwde vakantiegeld over de periode van 1 juni 2024 tot 4 oktober 2024;

5.10.

bepaalt dat de onder 5.2 tot en met 5.9 genoemde beslissingen uitvoerbaar zijn bij voorraad;

5.11.

houdt de beslissing over de verdeling van de cryptovaluta en het goud aan tot 10 augustus 2026 pro forma en verzoekt partijen te handelen zoals hiervoor onder 4.84., 4.85 en 4.97 is overwogen;

5.12.

wijst af wat meer of anders is verzocht.

Deze beschikking is gegeven door mr. A.E. Grosscurt, rechter, in tegenwoordigheid van
S.C. Dijksterhuis als griffier en in het openbaar uitgesproken op 29 juni 2026.

!NIET VERWIJDEREN, PLAATS VOOR HANDTEKENING SECRETARIS!

!NIET VERWIJDEREN, PLAATS VOOR HANDTEKENING RECHTER!

!NIET VERWIJDEREN, PLAATS VOOR STEMPELS!

Bijlage 1: verdeling vakanties en feestdagen

[Afbeelding geanonimiseerd]

[Afbeelding geanonimiseerd]

[Afbeelding geanonimiseerd]

[Afbeelding geanonimiseerd]

[Afbeelding geanonimiseerd]

[Afbeelding geanonimiseerd]

Bijlage 2: draagkracht van de man

[Afbeelding geanonimiseerd]

[Afbeelding geanonimiseerd]

Bijlage 3: draagkracht van de vrouw

[Afbeelding geanonimiseerd]

[Afbeelding geanonimiseerd]

Bijlage 4: bruto aanvullende behoefte

[Afbeelding geanonimiseerd]

Bijlage 5: inkomensvergelijking

[Afbeelding geanonimiseerd]

Bijlage 6: verdeling van de inboedel

[Afbeelding geanonimiseerd]

[Afbeelding geanonimiseerd]

3

Bijlage 2: draagkracht van de man.

4

Bijlage 3: draagkracht van de vrouw.

5

Bijlage 3: draagkracht van de vrouw.

6

Bijlage 4: bruto aanvullende behoefte.

8

Bijlage 2: draagkracht van de man.

9

Bijlage 5: draagkrachtruimtevergelijking (‘jusvergelijking’).

10

Zie artikel 5 lid 1 van de Verordening (EU) 2016/1103 van de Raad van 24 juni 2016 betreffende de nauwere samenwerking op het gebied van de bevoegdheid, het toepasselijke recht en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen op het gebied van huwelijksvermogensstelsels.

11

Artikel 1:99 lid 1 sub b van het Burgerlijk Wetboek

13

In deze beschikking bijlage 6.

15

Artikel 194 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering

meer blogs >> podcasts >>

BLOGS en PODCASTS

Kinderalimentatie bij samengestelde gezinnen (1): Rechtbank stelt prejudiciële vragen
Mr. Hanneke Moons, 07-11-2026
Er bestaan verschillende rekenmethoden voor verdeling van de draagkracht van een ouder over kinderen uit verschillende relaties. Rb. Overijssel stelt hierover twee prejudiciële vragen aan de Hoge Raad.
Podcastgesprek: Meer fiscale opties pensioenverrekening samenwoners
Rob Welling en Drs. Jasper Horsthuis, 06-05-2025
Jasper Horsthuis en Rob Welling gaan in gesprek over een recente uitbreiding van de fiscale mogelijkheden voor pensioenverrekening door samenwoners. Zij bepleiten een verdere verruiming van de regeling.
Podcastgesprek: Nieuwe inzichten fiscale gevolgen verrekening lijfrente (II)
Rob Welling en Drs. Jasper Horsthuis, 22-04-2025
De Belastingdienst heeft - opnieuw - een standpunt gepubliceerd over de fiscale afwikkeling van een lijfrentepolis bij echtscheiding. Rob Welling en Jasper Horsthuis bespreken de gevolgen hiervan.
Podcastgesprek: Breaking! Vóórhuwelijks vergoedingsrecht halveert niet!
Drs. Jasper Horsthuis en Rob Welling, 08-04-2025
Onze redacteur Jasper Horsthuis en scheidingsfiscalist Rob Welling gingen in gesprek over de belangrijke uitspraak van de Hoge Raad op 21-03-2025. Super heldere uitleg over inhoud en gevolgen van de uitspraak!
Alimentatie berekenen bij samengestelde gezinnen: een tussenstand
Mr. Hedy Bollen, 17-12-2024
Diverse auteurs deden de laatste jaren voorstellen om het alimentatierekenen voor samengestelde gezinnen te verbeteren. De auteur zet de voorstellen op rij en geeft ze een persoonlijke score.
Podcastgesprek: Nieuwe rekenmethodiek voor kinderalimentatie bij samengestelde gezinnen? (II)
Mr. Jan Bram de Groot en Mr. Rob van Coolwijk, 13-11-2024
Nadat in het eerste deel van dit tweeluik de achtergrond van de discussie werd geschetst, zoomen Rob van Coolwijk en Jan Bram de Groot in dit deel nader in op de door De Groot voorgestelde rekenmethodiek.
Podcastgesprek: Nieuwe rekenmethodiek voor kinderalimentatie bij samengestelde gezinnen? (I)
Mr. Jan Bram de Groot en Mr. Rob van Coolwijk, 11-11-2024
Wat zou er moeten wijzigen voor kinderalimentatie bij samengestelde gezinnen en waarom? Rob van Coolwijk gaat hierover in gesprek met Jan Bram de Groot, voorzitter van de Expertgroep Alimentatienormen.
Vaststelling vaderschap van een overleden man: kan daar verweer tegen worden gevoerd?
Mr. dr. Myriam Lückers, 05-11-2024
De weduwe wordt niet aangemerkt als belanghebbende bij een verzoek gerechtelijke vaststelling vaderschap van haar overleden man, aldus HR 4 oktober 2024. Is verweer in een dergelijke zaak dan niet mogelijk?
Unieke beschikking: van rechtswege onstaan ouderlijk gezag aangetekend in gezagsregister
Michelle Booij-Smid, 05-11-2024
Meeroudergezinnen lopen nog altijd tegen problemen aan met betrekking tot juridisch ouderschap en gezag. In deze zaak bood Rechtbank Amsterdam de moeders en hun kind een oplossing.
Verjaarde vorderingen en de verdeling van de nalatenschap
Mr. Arend de Bakker, 08-10-2024
Kunnen verjaarde rechtsvorderingen in de verdeling van de nalatenschap betrokken worden? De auteur analyseert diepgaand de literatuur en de jurisprudentie hierover. Een blog, bestemd voor de superspecialist!
×

Rapport alimentatienormen versie 2026

 

INHOUDSOPGAVE

Voorwoord
1. Inleiding
2. Netto besteedbaar gezinsinkomen en netto besteedbaar inkomen
2.1 Inleiding
2.2 Modellen voor het bepalen van het netto besteedbaar (gezins)inkomen
2.3 Verschillende soorten inkomen
2.4 Kindgebonden budget
3. Behoefte
3.1. Algemeen
3.2 Het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen
3.3 Behoefte van de ex-partner
4. Draagkracht
4.1 Algemeen
4.2 Berekening van draagkracht voor kinderalimentatie en partneralimentatie (algemeen)
4.3 Bepalen van draagkracht voor kinderalimentatie voor kinderen tot 21 jaar
4.4 Bepalen van draagkracht voor partneralimentatie
4.5 Inkomensvergelijking (voorheen jusvergelijking)
4.6 Bijzondere omstandigheden die de draagkracht kunnen beïnvloeden
4.7 Inkomensverlies van een onderhoudsplichtige
4.8 Uitgaven die fiscaal aftrekbaar zijn
4.9 Fiscale gevolgen van het hebben van een auto van de zaak
4.10 Draagkracht bij verpleging in een instelling voor langdurige zorg
5. Stappenplannen en rekenvoorbeelden
5.1 Stappenplan kinderalimentatie
5.2 Stappenplan partneralimentatie
5.3 Rekenvoorbeelden niet vermijdbare en niet verwijtbare lasten
5.4 Rekenvoorbeeld aanvaardbaarheidstoets

Voorwoord

Wettelijke maatstaven

De hoogte van kinder- en partneralimentatie is afhankelijk van de behoefte van degene die recht heeft op alimentatie en van de draagkracht van degene die de alimentatie moet betalen. Behoefte en draagkracht zijn open normen, dat wil zeggen dat niet in wet- of andere regelgeving is vastgelegd wat daaronder precies moet worden verstaan.

Aanbevelingen en rekenmodellen

In het Rapport alimentatienormen (hierna: het rapport) doet de Expertgroep Alimentatie (hierna ook: de expertgroep) aanbevelingen voor het concretiseren en toepassen van deze open normen in het juridische debat en voor het aan de hand van deze wettelijke maatstaven berekenen van de hoogte van kinder- en partneralimentatie.

Met deze aanbevelingen beogen wij de rechtseenheid te bevorderen en bij te dragen aan de voorspelbaarheid van de uitkomst van een alimentatieprocedure. Het rapport is uitdrukkelijk niet bedoeld als handboek voor alles wat met alimentatie te maken heeft. Het rapport bevat ook geen aanbevelingen voor onderwerpen die buiten de reikwijdte van de begrippen behoefte en draagkracht en het aan de hand daarvan berekenen van alimentatie vallen. Die onderwerpen komen daarom in dit rapport niet aan bod. Als een vraag daarover voorligt, zal de rechter een op het geval toegesneden oordeel geven.

Voor het berekenen van alimentatie heeft de expertgroep modellen ontwikkeld (zie bijlage 1). Verschillende uitgevers brengen rekenprogramma’s uit die gebaseerd zijn op deze rekenmodellen. Voor de leesbaarheid is het rapport in de wij-vorm geschreven. Waar staat dat ‘wij’ iets doen mag gelezen worden dat de expertgroep aanbeveelt om dat zo te doen.

In 2026 herschrijven wij de bijlagen bij het rapport. Wij willen ook de bijlagen leesbaarder en toegankelijker maken, nadat we dit in 2023 al deden met het rapport zelf. Omdat veel van de gegevens in de bijlage ook beschikbaar zijn via andere bronnen, zoals websites van de overheid, belastingdienst, sociale verzekeringsbank en UWV, zullen we deze gegevens met ingang van 2027 niet langer in de bijlagen opnemen.

Gebruik van het rapport

De expertgroep beveelt rechters en andere gebruikers aan de aanbevelingen toe te passen bij de beoordeling van en advisering in alimentatiegeschillen.

Rechters kunnen van de aanbevelingen afwijken. Zij zullen dat in de regel alleen doen als er bijzondere omstandigheden zijn. Bij die beoordeling speelt wat partijen stellen en hoe zij dat onderbouwen een belangrijke rol. Een relatief strikte toepassing van de aanbevelingen bevordert de rechtseenheid en de voorspelbaarheid van rechterlijke beslissingen.

Advocaten, mediators en anderen maken voor hun advieswerk en (rechts)bijstand gebruik van het rapport. In de meeste gevallen maken partijen zelf afspraken, zonder tussenkomst van een rechter. Dat staat partijen vrij, maar het is wel belangrijk dat zij bij die afspraken binnen de wettelijke kaders blijven.

Gemeenten kunnen de aanbevelingen in dit rapport gebruiken bij verhaal van bijstands- uitkeringen. Bestuursrechtelijke vragen rond bijstandsverhaal vallen buiten het bestek van dit rapport.

Rapport 2026

De tabel Eigen Aandeel in de Kosten van Kinderen zijn in 2025 ingrijpend gewijzigd. In 2026 zijn de tabelbedragen onder andere aangepast aan de ontwikkeling van het loon- en prijspeil en aanpassingen in de hoogte van de kinderbijslag.

De draagkrachtformule is aangepast aan de veranderingen in de hoogte van de bijstands- uitkering, toeslagen en andere samenhangende regelingen. Ook de draagkrachttabel is aangepast.

De verschillende rekenvoorbeelden in het rapport zijn aangepast aan de veranderde tarieven. Ook zijn enkele teksten in het rapport verduidelijkt.

Tot slot

Hoewel de expertgroep het rapport en de bijlagen met grote zorgvuldigheid samenstelt kunnen daar altijd onvolkomenheden ingeslopen zijn.

Den Haag, december 2025

mr. J.B. de Groot, voorzitter

mr. Y. Oosting, secretaris

1. INLEIDING

In artikel 1:392, lid 1, BW staat wie op grond van bloed- of aanverwantschap gehouden zijn tot het verstrekken van levensonderhoud. Dat zijn de ouders, de kinderen en behuwd- kinderen, schoonouders en stiefouders. In deze wetsbepaling staat niet wie de onderhouds- gerechtigden zijn. Dat kunnen we afleiden uit de formulering en uit andere artikelen in Titel 17 van Boek 1, BW.

In dit rapport doet de expertgroep aanbevelingen voor het vaststellen of wijzigen van de hoogte van kinder- en/of partneralimentatie na het verbreken van de relatie (alleen bij kinderalimentatie), echtscheiding, na het verbreken van een geregistreerd partnerschap en na scheiding van tafel en bed.

Het gaat daarbij om:

  • een bijdrage van de ouder in de kosten van verzorging en opvoeding van zijn of haar kind(eren) aan de andere ouder  (kinderalimentatie) of direct aan het kind (indien dat 18 jaar of ouder is);
  • een uitkering tot levensonderhoud aan de gewezen echtgeno(o)t(e), de echtgenoot van wie iemand gescheiden is van tafel en bed en de gewezen geregistreerde partner (partneralimentatie). Hierna spreken wij in al deze gevallen van ex-partners.

Op grond van artikel 1:404, lid 1, BW zijn ouders verplicht naar draagkracht te voorzien in de kosten van verzorging en opvoeding van hun minderjarige kinderen. Gedurende het huwelijk of geregistreerd partnerschap zijn ook stiefouders onderhoudsplichtig voor de minderjarige kinderen van hun echtgenoot of geregistreerde partner die tot hun gezin behoren (art. 1:395 BW). Ouders, en in voorkomend geval stiefouders, zijn ook onderhoudsplichtig voor hun kinderen van 18 tot 21 jaar (artikel 1:395a BW). Voor kinderen vanaf 21 jaar zijn ouders onderhoudsplichtig op grond van artikel 1:392, lid 1, BW.

Als ouders uit elkaar gaan, moeten zij afspraken maken over de verdeling van de kosten van hun kind of kinderen. In de praktijk betekent dit meestal dat de ene ouder aan de andere (verzorgende) ouder – dat is de ouder bij wie het kind het hoofdverblijf heeft – of aan het kind zelf als dat 18 jaar of ouder is (kinder)alimentatie moet betalen. Als de ouders er samen niet uitkomen, zal de rechter op verzoek bepalen welk bedrag aan kinderalimentatie een ouder moet betalen.

Als een ex-partner partneralimentatie moet betalen aan de andere partner, kunnen zij daar samen afspraken over maken. Als zij daar met elkaar niet uitkomen, zal de rechter daarover desgevraagd beslissen. 

Of en welke bedrag(en) iemand aan alimentatie moet betalen hangt ervan af: 

  1. of er een onderhoudsverplichting is, en
  2. of sprake is van behoeftigheid (dit geldt niet voor kinderen tot 21 jaar), en
  3. of de onderhoudsgerechtigde behoefte heeft aan een financiële bijdrage, en
  4. of de onderhoudsplichtige draagkracht heeft om de bijdrage te betalen.

ad 1. Rangorde onderhoudsverplichtingen

Kinderen en stiefkinderen die de leeftijd van 21 jaar nog niet hebben bereikt, hebben voorrang boven alle andere onderhoudsgerechtigden. Deze voorrangsregel is aan de orde als iemand verplicht is levensonderhoud te verstrekken aan twee of meer personen, terwijl hij of zij onvoldoende draagkracht heeft om dit levensonderhoud aan alle onderhoudsgerechtigden volledig te verschaffen (art. 1:400, lid 1, BW).

Door deze voorrangsregel moet een onderhoudsplichtige eerst de kinderalimentatie voor kinderen en stiefkinderen tot 21 jaar betalen en pas daarna (als aan de overige voorwaarden is voldaan) de alimentatie voor (stief)kinderen vanaf 21 jaar en de partneralimentatie.

ad 2. Behoeftigheid

Voor het opleggen van een alimentatieverplichting moet bij ex-partners en kinderen vanaf 21 jaar sprake zijn van behoeftigheid. Een onderhoudsgerechtigde is behoeftig:

  • wanneer hij of zij niet in staat is om (geheel) in het eigen levensonderhoud te voorzien, omdat hij of zij de nodige eigen middelen mist; én
  • hij of zij deze eigen middelen niet in redelijkheid kan verwerven.

Indien de onderhoudsgerechtigde geen of onvoldoende inkomsten heeft om in het levensonderhoud te voorzien, kan er aanleiding zijn om rekening te houden met een bepaalde verdiencapaciteit. Dat wil zeggen de mogelijkheid om in redelijkheid inkomen te verwerven. Of er aanleiding bestaat om met een verdiencapaciteit rekening te houden is afhankelijk van de omstandigheden van het geval, zoals opleiding, werkervaring, de geboden tijd om werk te zoeken, de gezondheid en de zorg voor kinderen.

Als een onderhoudsgerechtigde over vermogen beschikt, kan het onder omstandigheden redelijk zijn dat we verlangen dat iemand op dit vermogen inteert.

De expertgroep geeft geen richtlijnen over de behoeftigheid.

Ad 3 en 4. Behoefte en draagkracht

Behoefte

Behoefte is – ook bij kinderen – een van de wettelijke maatstaven voor vaststelling van alimentatie. Volgens vaste jurisprudentie is behoefte geen absoluut begrip. Het bestaan en de omvang van de behoefte hangen af van de individuele omstandigheden en moeten we van geval tot geval bepalen. Allerlei omstandigheden kunnen hierbij een rol spelen.

In elk geval is behoefte niet beperkt tot het bestaansminimum.

Draagkracht

Of iemand draagkracht heeft om alimentatie te betalen hangt enerzijds af van de inkomsten en het vermogen en anderzijds van de noodzakelijke uitgaven die daarop in mindering komen.

Daarbij gaat het niet alleen om de middelen waarover de onderhoudsplichtige beschikt, maar ook over die waarover hij redelijkerwijze had kunnen beschikken. Bij de uitgaven gaat het niet alleen om de uitgaven voor de onderhoudsplichtige zelf, maar kunnen ook de uitgaven een rol spelen voor anderen van wie het onderhoud voor rekening van de onderhoudsplichtige komt.

De vast te stellen alimentatie mag niet hoger zijn dan enerzijds de behoefte van de onderhoudsgerechtigde en anderzijds de draagkracht van de onderhoudsplichtige.

De laagste van die twee vormt de maximale bijdrage. De omstandigheden van partijen kunnen aanleiding geven de alimentatie lager dan dit maximum vast te stellen.

Opbouw van het rapport

In hoofdstuk 2 leggen we de begrippen netto besteedbaar inkomen en netto besteedbaar gezinsinkomen uit en laten we zien hoe we deze berekenen. In hoofdstuk 3 gaan we in op het bepalen van de behoefte voor zowel kinderalimentatie als partneralimentatie. In hoofdstuk 4 staan we stil bij het bepalen van de draagkracht voor kinder- en partneralimentatie. In dat hoofdstuk gaan we ook in op de zorgkorting die een rol speelt bij het bepalen van het bedrag aan kinderalimentatie dat iemand moet betalen. In hoofdstuk 5 zetten we aan de hand van twee stappenplannen met voorbeelden uiteen hoe we de behoefte en de draagkracht en uiteindelijk het bedrag aan kinder- en partneralimentatie bepalen.

Achter het rapport zitten de volgende bijlagen:

  • Bijlage 1 Modellen voor netto- en brutomethode
  • Bijlage 2 Diverse tarieven.
  • Bijlage 3 Tarieven en tabellen
  • Bijlage 4 Tabel eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen
  • Bijlage 5 Draagkrachttabel kinderalimentatie

2 Netto besteedbaar gezinsinkomen en netto besteedbaar inkomen

2.1 Inleiding

Behoefte en draagdracht bepalen we voor kinder- en partneralimentatie op basis van het netto besteedbaar gezinsinkomen respectievelijk het netto besteedbaar inkomen. Bij kinderalimentatie speelt naast het netto besteedbaar (gezins)inkomen het kindgebonden budget een rol.

In dit hoofdstuk bespreken we de begrippen netto besteedbaar gezinsinkomen en netto besteedbaar inkomen.

Onder netto besteedbaar inkomen verstaan we het bruto inkomen verminderd met de daarover verschuldigde of ingehouden premies sociale verzekeringen (inclusief de inkomens- afhankelijke bijdrage premie zorgverzekeringswet) en loon- en/of inkomstenbelasting. Het netto besteedbaar gezinsinkomen is het gezamenlijke netto besteedbare inkomen van de (ex-)partners toen zij nog een gezin vormden.

2.2 Modellen voor het bepalen van het netto besteedbaar (gezins)inkomen

De expertgroep heeft twee modellen gemaakt waarmee we het netto besteedbaar inkomen berekenen: het netto model en het bruto model. Beide modellen staan in Bijlage 1 bij dit rapport.

In het netto model gebruiken we netto inkomensgegevens om het netto besteedbaar (gezins)inkomen te bepalen. In het bruto model berekenen we het netto besteedbaar inkomen aan de hand van (onder andere) de bruto inkomensgegevens.

2.2.1 Het netto model

We kunnen het netto model gebruiken bij het bepalen van de draagkracht van een onder- houdsplichtige met een inkomen uit dienstbetrekking of een uitkering van minder dan € 2.175 bruto per maand (incl. vakantietoeslag). Het bruto inkomen vinden we in een loon- of salarisspecificatie of in een specificatie van de uitkering. Ook het daarvan resterende netto inkomen blijkt uit die specificaties. De gehele berekening voeren we vervolgens uit met nettobedragen op maandbasis.

Het netto model kunnen we ook gebruiken als het inkomen niet is onderworpen aan de heffing van loon- en inkomstenbelasting in Nederland.

Het netto besteedbaar inkomen vinden we in het netto model bij post 8.

2.2.2 Het bruto model

We gebruiken het bruto model bij bruto inkomens vanaf € 2.175 per maand en bij alle inkomens buiten dienstbetrekking (bijvoorbeeld bij IB-ondernemers). We gebruiken het bruto model ook als er fiscale voordelen zijn (bijvoorbeeld bij uitgaven voor inkomens- voorzieningen), fiscale bijtellingen, bij bezittingen die in box 3 belast zijn of als specifieke heffingskortingen een rol spelen. Het invullen van dit bruto model is in grote lijnen vergelijkbaar met het invullen van een aangifte voor de inkomstenbelasting.

In het bruto model vinden we het netto besteedbaar inkomen bij post 121.

2.3 Verschillende soorten inkomen

2.3.1 Inkomen uit dienstbetrekking of uitkering

Werknemers en uitkeringsgerechtigden kunnen hun inkomen met loonstroken, uitkerings- specificaties en/of één of meer jaaropgaven aantonen.

2.3.2 Winst uit onderneming

Een natuurlijke persoon die een onderneming op eigen naam of in samenwerking met anderen drijft (IB-ondernemer), geniet winst uit onderneming. De ondernemer moet inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen betalen over de gerealiseerde winst, na aftrek van ondernemersaftrekken en eventuele andere aftrekposten. Het komt regelmatig voor dat een ondernemer niet de gehele nettowinst (het netto besteedbaar inkomen dat volgt uit de berekening met het bruto model) voor het levensonderhoud gebruikt. Een deel van de winst (waar al inkomstenbelasting over is betaald) blijft dan in de onderneming achter, bijvoorbeeld om daarmee investeringen te doen of om (bedrijfs)schulden af te lossen. Het netto besteedbaar inkomen is dan lager.

Bij het bepalen van de draagkracht van een ondernemer kijken we naar wat deze ondernemer in redelijkheid aan inkomen uit de onderneming kan verwerven zonder de continuïteit van de onderneming in gevaar te brengen. We moeten daarom een schatting makenvan de toekomstige ontwikkelingen in de onderneming (een prognose). In de praktijk lijkt de gedachte te bestaan dat we daarvoor moeten kijken naar het gemiddelde resultaat van de laatste drie jaren. Hoewel dat gemiddelde resultaat helpend kan zijn bij het maken van de prognose (en inzage in recente jaarstukken van de ondernemer daarvoor onmisbaar is), is dat gemiddelde resultaat slechts één van de omstandigheden die bij het maken van de prognose een rol kan spelen.

2.3.3 De directeur-grootaandeelhouder

De directeur-grootaandeelhouder in een vennootschap (meestal een BV) krijgt in de regel salaris, net als een werknemer in een ‘normale’ dienstbetrekking. Daarnaast kan hij winst- uitkeringen (dividend, winst uit aanmerkelijk belang) ontvangen. Wanneer een directeur-grootaandeelhouder privéuitgaven laat voorschieten door of geld leent van de BV die deze schuld in rekening-courant boekt, kan er aanleiding zijn om bij het bepalen van de behoefte en/of draagkracht met deze opnames rekening te houden. 

2.3.4 Inkomen uit vermogen

In bepaalde gevallen kunnen we bij het bepalen van het netto besteedbaar inkomen rekening houden met werkelijke inkomsten uit vermogen, zoals inkomen uit de verhuur van onroerend goed. Dat inkomen moet dan in elk geval bestendig beschikbaar (kunnen) zijn.

2.4 Kindgebonden budget

Het kindgebonden budget is een inkomensafhankelijke maandelijkse bijdrage van de overheid die bij alleenstaande ouders wordt verhoogd met een zogeheten ‘alleenstaande ouderkop’.

Het kindgebonden budget is bedoeld als inkomensondersteuning voor (in beginsel) de ouder die kinderbijslag voor het kind ontvangt.

3. BEHOEFTE

3.1 Algemeen

Bij het bepalen van het bedrag dat iemand aan kinder- en/of partneralimentatie moet betalen, houden we rekening met de behoefte van de onderhoudsgerechtigden (volgens art. 1:397, lid 1, BW). De wetgever heeft de betekenis van het begrip behoefte niet nader ingevuld. Het is een zogenoemde open norm. Behoefte kunnen we omschrijven als het bedrag dat nodig is voor de kosten van levensonderhoud en dat aansluit bij de mate van welstand waarin partijen tijdens hun samenleving hebben geleefd. Het bestaan en de omvang van de behoefte hangen dus af van de individuele omstandigheden. Daarbij kunnen algemene ervaringsregels een rol spelen (volgens art. 149, lid 2, Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering).

Bij kinderalimentatie houden we er rekening mee dat ouders de kosten van verzorging en opvoeding van hun kinderen niet helemaal zelf hoeven te betalen. De kinderbijslag die de ouders (in de regel: de ouder bij wie een kind het hoofdverblijf heeft) ontvangen dekt een deel van die kosten. Het restant komt voor rekening van de ouders zelf. Dat restant noemen we in dit rapport ‘het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen’.

Hierna gebruiken we in het kader van kinderalimentatie daarom niet de term ‘behoefte’, maar spreken we van ‘het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen’ of kortweg ‘eigen aandeel’.

Bij partneralimentatie beveelt de expertgroep voor het bepalen van de behoefte het gebruik aan van een vuistregel, de zogenoemde hofnorm. Zie voor een uitleg van de hofnorm paragraaf 3.3.1 en 3.3.2.

3.2 Het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen

3.2.1 Inleiding

De expertgroep doet in dit rapport een concrete aanbeveling voor het bepalen van het eigen aandeel. Deze aanbeveling berust op de algemene ervaringsregel dat ouders in gezinnen een vast percentage van het beschikbare inkomen besteden aan hun kind(eren).

We bepalen het eigen aandeel aan de hand van de Tabel eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen (Bijlage 4). In deze bijlage staat ook een toelichting op hoe de tabel werkt. In de tabel is rekening gehouden met de kinderbijslag. In de regel ontvangt de ouder bij wie een kind het hoofdverblijf heeft de kinderbijslag.

Hierna bespreken we de onderwerpen die van belang zijn bij het bepalen van het eigen aandeel.

3.2.2 De Tabel eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen

De Tabel eigen aandeel is als volgt tot stand gekomen.

De welstand van het gezin waarin de ouders met de kinderen leven en daarmee de hoogte van de uitgaven voor de kinderen hangt samen met het netto besteedbaar gezinsinkomen.

Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) blijkt dat ouders een bepaald percentage van dat gezinsinkomen aan hun kinderen besteden.

De Tabel eigen aandeel is gebaseerd op dit onderzoek. Het systeem is uitgewerkt in het rapport Kosten van kinderen ten behoeve van vaststelling kinderalimentatie. https://www.rechtspraak.nl/SiteCollectionDocuments/rapport-kosten-kkn-sept-2006.pdf  In 2018 hebben het CBS en het NIBUD voor het laatst onderzoek gedaan naar de percentages van het gezinsinkomen die ouders gemiddeld aan hun kinderen besteden. De bedragen in de Tabel eigen aandeel zijn sinds 2019 gebaseerd op de cijfers uit dit laatste onderzoek. Voor lage inkomens corrigeert het Nibud jaarlijks deze gemiddelde percentages op basis van de minimumvoorbeeldbegrotingen van het Nibud. Het Nibud actualiseert de bedragen in de tabel jaarlijks met de meest actuele percentages van de kosten van kinderen en de kinderbijslagbedragen. De bedragen in de tabel worden verder niet geïndexeerd.

We berekenen het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen na scheiding op basis van het netto besteedbaar gezinsinkomen in de laatste periode dat de ouders en de kinderen een gezin vormden. Dit omdat de kinderen aan de welstand zoals die aanwezig was toen de ouders met de kinderen nog bij elkaar woonden gewend zijn geraakt en zij door de scheiding van de ouders – in beginsel – niet slechter af zouden moeten zijn.

Het eigen aandeel per kind is lager naarmate er meer kinderen in een gezin leven. Dat komt doordat de gemiddelde kosten per kind (door “schaalvoordelen”) dalen bij meer kinderen.

In de Tabel eigen aandeel houden we geen rekening met de leeftijd(en) van de kinderen.

De tabel is gebaseerd op gemiddelde bedragen aan kinderbijslag. Als er meer kinderen in een gezin zijn, bepalen we het eigen aandeel per kind door het tabelbedrag te delen door het aantal kinderen.

3.2.3 Bepalen eigen aandeel op basis van het laatste gezinsinkomen toen de ouders nog bij elkaar waren

In beginsel bepalen we het eigen aandeel op basis van het gezamenlijke inkomen dat ouders hadden toen zij nog bij elkaar waren, inclusief het kindgebonden budget en andere (fiscale) aanspraken (zoals de aanspraak op de inkomensafhankelijke combinatiekorting).

Wanneer we het eigen aandeel vaststellen op basis van het netto besteedbaar gezinsinkomen in een eerder jaar dan het jaar waarin de kinderalimentatie ingaat, indexeren we dat eigen aandeel naar het jaar van ingang. Daarbij maken we gebruik van het indexeringspercentage voor alimentatie (analoog naar/op de voet van artikel 1:402a BW)

3.2.4 Eigen aandeel bij gezinnen met minderjarige kinderen en kinderen van 18 tot 21 jaar

De Tabel eigen aandeel ziet op kosten van minderjarige kinderen. Bij het gebruik van de tabel gaan we er voor het aantal kinderen van uit dat alle kinderen minderjarig zijn, ook als er naast een minderjarig kind of kinderen één of meer kinderen van 18 tot 21 jaar zijn.

3.2.5 Eigen aandeel bij ouders die nooit met het kind of de kinderen in gezinsverband hebben samengeleefd

Wanneer ouders nooit in gezinsverband met het betrokken kind of de kinderen hebben samengeleefd, bepalen we het eigen aandeel door het gemiddelde te nemen van het eigen aandeel berekend op basis van het inkomen van de ene ouder en het eigen aandeel op basis van het inkomen van de andere ouder. Op deze manier beoordelen we de welstand die het kind bij iedere ouder afzonderlijk ervaart of zou hebben ervaren als het alleen bij die ouder opgroeit of was opgegroeid. Met (inkomsten van) nieuwe partners houden we geen rekening.

Bij de bepaling van het inkomen van iedere ouder afzonderlijk houden we rekening met het kindgebonden budget en andere (fiscale) aanspraken (zoals de aanspraak op de inkomensafhankelijke combinatiekorting), indien de ouder voldoet aan de voorwaarden om daarvoor in aanmerking te komen of zou voldoen als het kind bij hem of haar zou opgroeien (zoals de inkomens- en vermogensgrens). Voor een ouder bij wie het kind niet opgroeit gaat het om een fictief bedrag (alsof het kind alleen bij die ouder zou opgroeien).

3.2.6 Bijzondere kosten

In de tabelbedragen zijn alle gebruikelijke kosten van een kind, zoals voeding, kleding en huisvesting begrepen. Allerlei kosten en activiteiten zijn uitwisselbaar. Zo kunnen ouders het bedrag voor ‘ontspanning’ in het eigen aandeel op verschillende manieren besteden: van voetbal tot paardrijden en van computergame tot vioolles. Uit het CBS-onderzoek blijkt dat hogere uitgaven in een gezin aan de ene post samengaan met lagere uitgaven aan een andere post. Met andere woorden, wanneer een gezin een meer dan gemiddeld bedrag aan bijvoorbeeld kleding besteedt, dan hoeft dat niet te betekenen dat voor de post kleding een correctie moet plaatsvinden. Ouders bezuinigen dan op één of meer andere posten. Vanwege die uitwisselbaarheid kunnen we slechts in globale termen aangeven in welke gevallen naast de tabelbedragen met bijzondere kosten rekening kan worden gehouden.

Bepaalde extra kosten kunnen zo uitzonderlijk zijn, dat ouders deze niet kunnen betalen uit de standaardbedragen in de tabel en deze uitgaven daadwerkelijk op het (gezins) inkomen drukken. Voorbeelden zijn de kosten voor:

  • een gehandicapt kind;
  • topsport;
  • privélessen;
  • extra hoge schoolgelden; en
  • kinderopvang of oppaskosten die – na aftrek van de kinderopvangtoeslag en eeneventuele bijdrage van de werkgever – zo hoog zijn dat deze niet gecompenseerd kunnen worden door lagere uitgaven op andere posten.

[[NOTE: Volgens het rapport Kosten van kinderen behoren ook hoge oppaskosten in verband met de verwerving van inkomsten tot de categorie bijzondere kosten die niet in de tabel verwerkt zijn. Uit onderzoek van het CBS uit de tijd voor de huidige systematiek van financiering van de kinderopvang is echter gebleken dat bij een echtpaar oppaskosten niet leiden tot in totaal hogere kosten van kinderen. Kennelijk worden in die situatie hoge oppaskosten of kosten van kinderopvang gecompenseerd met lagere uitgaven aan een andere post. Hoewel dit onderzoek dateert van de tijd vóór de huidige systematiek van financiering van kinderopvang, acht de expertgroep het aannemelijk dat dit in het merendeel van de gevallen nog steeds zo is. Indien echter sprake is van dermate hoge kosten voor kinderopvang of dermate hoge oppaskosten dat deze niet (volledig) gecompenseerd kunnen worden door lagere uitgaven op andere posten, kan dat leiden tot in totaal hogere kosten van kinderen dan het tabelbedrag.]]

Bij dergelijke bijzondere extra kosten berekenen we het eigen aandeel als volgt. Als ouders de betreffende extra kosten al voor de scheiding maakten, dan trekken we deze kosten (minus tegemoetkomingen daarop van bijvoorbeeld werkgever of overheid) af van het netto besteedbaar gezinsinkomen. Het eigen aandeel bepalen we vervolgens op basis van het resterende netto besteedbaar gezinsinkomen. Het nieuwe eigen aandeel bestaat uit het in de tabel gevonden bedrag plus de extra kosten na de scheiding, opnieuw verminderd met de eventuele tegemoetkomingen in die kosten.

Als de kosten pas na de scheiding zijn ontstaan, berekenen we het eigen aandeel op basis van het netto besteedbaar gezinsinkomen zonder correctie en tellen we de bijzondere kosten op bij het gevonden eigen aandeel.

3.2.7 Vermindering of wegvallen van inkomen van één van de ouders na (echt)scheiding

Vermindering of wegvallen van inkomen van een ouder na (echt)scheiding mag geen invloed hebben op de hoogte van het eigen aandeel. Het welvaartsniveau ten tijde van het uit elkaar gaan blijft in beginsel bepalend. Wel kan dit lagere inkomen tot een lagere draagkracht en dus een lagere bijdrage leiden.

3.2.8 Stijging van het eigen aandeel na een latere aanzienlijke inkomensstijging van een van de ouders

Wanneer het inkomen van een ouder na scheiding zodanig stijgt dat het hoger is dan het (gezins)inkomen tijdens het huwelijk of de samenleving, is de expertgroep van mening dat dit invloed moet hebben op de hoogte van het eigen aandeel. Indien het gezinsverband zou hebben voortgeduurd, zou die verhoging immers ook een positieve invloed hebben gehad op het bedrag dat voor de kinderen zou zijn uitgegeven. In dat geval bepalen we het eigen aandeel van de ouders in de kosten van de kinderen opnieuw en dan op basis van alleen dat hogere inkomen van die ouder.

3.2.9 Stijging van het eigen aandeel na een latere aanzienlijke inkomensstijging van één van de ouders die nooit met het kind/de kinderen in gezinsverband hebben samengeleefd

Ook voor kinderen van ouders die niet in gezinsverband hebben samengewoond, vindt de expertgroep dat een aanzienlijke inkomensstijging van één van de ouders invloed moet hebben op de vaststelling van het eigen aandeel. We berekenen het eigen aandeel opnieuw als het netto besteedbaar inkomen van één ouder stijgt tot boven de feitelijke netto besteed- bare inkomens van de ouders samen bij de eerdere vaststelling van het eigen aandeel (de drempel), vermeerderd met het destijds werkelijk genoten kindgebonden budget. Als de inkomensstijging de ouder betreft die voor het betreffende kind of kinderen geen kindge- bonden budget ontvangt, dan verstaan we onder het gestegen netto besteedbaar inkomen dat inkomen zonder bijtelling van een fictief kindgebonden budget.

Als de drempel is gehaald berekenen we het eigen aandeel vervolgens opnieuw op de wijze zoals hiervoor omschreven voor de berekening van het eigen aandeel van ouders die nooit hebben samengewoond, maar dan op basis van de actuele inkomens van de beide ouders.

Daarbij beoordelen we de situatie weer alsof het kind bij die ouder zou wonen, zodat wel met het (fictief) kindgebonden budget waar dan aanspraak op zou bestaan rekening moet worden gehouden én met eventuele heffingskortingen waar in die – fictieve – situatie aanspraak op zou bestaan.

3.2.10 De behoefte van kinderen van 18 tot 21 jaar

De Tabel eigen aandeel kunnen we niet gebruiken voor het bepalen van de behoefte van kinderen van 18 tot 21 jaar.

Studerenden

Voor kinderen van 18 tot 21 jaar die onder de Wet studiefinanciering (Wsf) vallen heeft de expertgroep geen aparte maatstaven ontwikkeld. We nemen voor het bepalen van de behoefte de normen van de Wsf tot uitgangspunt. Volgens de Wsf bestaat het budget voor een student uit een normbedrag voor de kosten van levensonderhoud, een tegemoetkoming

in de kosten van lesgeld danwel het collegegeldkrediet en de reisvoorziening. Een student die stelt voor één of meer bepaalde posten een hoger budget nodig te hebben, moet dat aannemelijk maken. De aanspraken die een student heeft op studiefinanciering of een andere tegemoetkoming (zoals een bijdrage uit een privaat studiefonds) kunnen de behoefte onder omstandigheden verlagen. In het algemeen zijn de basisbeurs en de aanvullende beurs (een gift) behoefte verlagend, omdat van een student in redelijkheid mag worden verlangd dat hij binnen de genoemde termijn een diploma haalt. De rentedragende lening en het collegegeldkrediet moeten wel altijd worden terugbetaald en verlagen de behoefte in beginsel niet.

Heeft een thuiswonende student geen woonlast, dan kan dat de behoefte verlagen, bijvoorbeeld met een bedrag ter hoogte van de gemiddelde basishuur.

Niet studerenden

Voor niet-studerenden van 18 tot 21 jaar kunnen we bij het bepalen van de behoefte eveneens aansluiten bij het normbedrag voor de kosten van levensonderhoud uit de Wsf.

De bedragen voor studiekosten (boeken en leermiddelen) die in de norm zitten, trekken we daar dan van af.

Eigen inkomsten van kinderen van 18 tot 21 jaar

Structurele eigen inkomsten van kinderen van 18 tot 21 jaar kunnen de behoefte verlagen.

Kind van 18 tot 21 jaar ontvangt zorgtoeslag

Uit het normbedrag voor de kosten van levensonderhoud wordt een kind van 18 tot 21 jaar geacht ook de premie voor de zorgverzekering te voldoen. In dat normbedrag is al rekening gehouden met een ontvangen zorgtoeslag. Een eventuele zorgtoeslag hoeven we dus niet nog afzonderlijk in mindering te brengen.

3.2.11 De behoefte van kinderen vanaf 21 jaar

Ook een kind van 21 jaar en ouder kan behoefte hebben aan een bijdrage in zijn levensonderhoud.

Anders dan kinderen tot 21 jaar, kan een meerderjarig kind in beginsel alleen aanspraak maken op een bijdrage van een (van de) ouder(s) wanneer dat kind behoeftig is. Daarvan is sprake als het niet in staat is om (geheel) in het eigen levensonderhoud te voorzien omdat het:

a. de nodige eigen middelen mist en

b. deze in redelijkheid niet kan verwerven.

De behoefte van een kind vanaf 21 jaar kunnen we vervolgens op dezelfde wijze bepalen als die van kinderen van 18 tot 21 jaar.

3.3 Behoefte van de ex-partner

3.3.1 Inleiding

Voor het bepalen van de netto behoefte in het kader van partneralimentatie heeft de rechtspraak een eenvoudig te hanteren vuistregel ontwikkeld: de zogenoemde hofnorm.

De hofnorm berust op de algemene ervaringsregel dat de kosten van twee afzonderlijke huishoudens (dus na scheiding) hoger zijn dan de helft van de kosten van een gezin.

De hofnorm is volgens de expertgroep een heldere en in de praktijk eenvoudig te hanteren maatstaf die leidt tot een reële schatting van de behoefte van de onderhoudsgerechtigde na het verbreken van het huwelijk of geregistreerd partnerschap.

Ontvangen kinderalimentatie, kinderbijslag en kindgebonden budget zijn geen inkomen van de onderhoudsgerechtigde ouder, maar zijn bedoeld voor de kinderen. Deze bedragen maken daarom geen deel uit van het eigen inkomen of de verdiencapaciteit van de onderhoudsgerechtigde.

3.3.2 Toepassing van de hofnorm

Uitgangspunt bij toepassing van de hofnorm is dat het gehele netto besteedbaar gezinsinkomen beschikbaar is geweest voor het levensonderhoud van beide partijen.

Wanneer in het gezin kinderen waren voor wie de ouders onderhoudsplichtig waren, dan verminderen we het netto besteedbaar gezinsinkomen met het eigen aandeel van de ouders in de kosten van die kinderen.

De behoefte op basis van de hofnorm bedraagt dan Netto besteedbaar gezinsinkomen

€ .....

Af: Eigen Aandeel kosten kinderen voor wie ouders onderhoudsplichtig waren

€ ..... -/-

Beschikbaar tijdens huwelijk / geregistreerd partnerschap

€ ..... 

Behoefte: 60 %

€ .....

Toepassing van de hofnorm heeft als bijkomend voordeel dat ex-echtgenoten niet in een positie worden gebracht waarin zij zich genoodzaakt zien tot nodeloos escalerende discussies over individuele op een behoeftelijst voorkomende kostenposten, hoe gering van omvang ook. Indien een partij het niet eens is met de behoefte die is berekend aan de hand van de hofnorm, ligt het op de weg van die partij om toepassing van de hofnorm gemotiveerd te betwisten.

3.3.3 Nieuwe relatie onderhoudsgerechtigde zonder ‘samenwonen als waren zij gehuwd’ in de zin van artikel 1:160 BW

Een nieuwe relatie van de onderhoudsgerechtigde die niet het karakter heeft van ‘samen- leven als waren zij gehuwd’ of ‘als waren zij geregistreerd partner’ kan behoefte verlagend werken.

4. DRAAGKRACHT

4.1 Algemeen

Bij het bepalen van de hoogte van het bedrag van kinder- en partneralimentatie houden we (naast de behoefte van de onderhoudsgerechtigde, zie hoofdstuk 3) rekening met de draagkracht van de onderhoudsplichtige(n) (vgl. art. 1:397, lid 1, BW). Wij hanteren als uitgangspunt dat een onderhoudsplichtige voor het eigen levensonderhoud naast een bedrag voor wonen en ziektekosten ten minste een bedrag ter grootte van de bijstandsnorm nodig heeft.

Bij kinderalimentatie kunnen we het begrip draagkracht omschrijven als het bedrag dat een ouder kan bijdragen aan de kosten van verzorging en opvoeding van het kind. Bij partner­ alimentatie ziet het begrip draagkracht op het bedrag dat de onderhoudsplichtige (maximaal) kan betalen aan partneralimentatie. De expertgroep hanteert bij het bepalen van draagkracht als uitgangspunt dat een onderhoudsplichtige na het betalen van alimen- tatie genoeg geld overhoudt om in het eigen levensonderhoud te voorzien.

In par. 4.2.1. geven wij aan de hand van een kernschema aan hoe we draagkracht voor kinder- en partneralimentatie bepalen. In par. 4.2.2 volgt een toelichting op de begrippen die we daarbij gebruiken.

In par. 4.3 en verder gaan we in op van de verdeling van de kosten van de kinderen over de ouders en de berekening van het bedrag van kinderalimentatie.

In par. 4.4 gaan we in op de berekening van draagkracht voor en het bedrag aan partneralimentatie.

In par. 4.5 en verder staan we stil bij enkele bijzondere situaties.

4.2 Berekening van draagkracht voor kinderalimentatie en partneralimentatie (algemeen)

4.2.1. Kernschema voor het berekenen van draagkracht

Draagkracht voor kinder- en partneralimentatie berekenen we aan de hand van het volgende kernschema:

inkomsten    
  Netto besteedbaar inkomen volgens bruto of netto methode €...  
  (alleen bij kinderalimentatie) kindgebonden budget €... +  
  €...
af: lasten    
  Gecorrigeerde bijstandsnorm (zie 4.2.2.3) € …  
  Woonbudget (30% van het NBI) € …  
  Andere noodzakelijke lasten € … +  
Draagkrachtloos inkomen   €…
Draagkrachtruimte   €...

Draagkracht is een percentage (draagkrachtpercentage) van het bedrag aan draagkrachtruimte.

4.2.2 Toelichting op de begrippen in het kernschema

4.2.2.1 Netto besteedbaar gezinsinkomen en netto besteedbaar inkomen

Zie voor de uitleg van deze begrippen hoofdstuk 2.

4.2.2.2 Draagkrachtloos inkomen

Het bedrag dat de onderhoudsplichtige nodig heeft voor zijn eigen noodzakelijke lasten en dat daarom geen draagkracht voor het betalen van alimentatie oplevert, noemen we het draagkrachtloos inkomen. Het draagkrachtloos inkomen bestaat uit de gecorrigeerde bijstandsnorm, het woonbudget en andere noodzakelijke lasten.

4.2.2.3 (Gecorrigeerde) bijstandsnorm

Bij de bepaling van de draagkracht hanteren we als uitgangspunt dat de onderhoudsplichtige voor zichzelf ten minste het bestaansminimum moet behouden naast een redelijk gedeelte van zijn draagkrachtruimte. Het bestaansminimum bepalen we aan de hand van de bijstandsnorm. Dat is het bedrag dat de onderhoudsplichtige bij afwezigheid van eigen middelen van bestaan als uitkering krachtens de Participatiewet zou ontvangen. Dit bedrag is afhankelijk van de (nieuwe) gezinssituatie. De Participatiewet onderscheidt diverse categorieën. Daarvan zijn er drie voor de draagkrachtberekening van belang: alleenstaanden (daaronder zijn ook alleenstaande ouders –ongeacht het aantal kinderen – begrepen), gehuwden (met of zonder kinderen) en pensioengerechtigden in de zin van art. 7a eerste lid van de Algemene Ouderdomswet. In artikel 22 Participatiewet is de verhoogde norm voor pensioengerechtigden opgenomen. In beginsel rekenen we met de  norm voor een alleenstaande en houden we geen rekening met de kostendelersnorm als bedoeld in artikel 22a Participatiewet. Wel houden we rekening met de verhoogde norm voor pensioengerechtigden. De jongerennorm passen we niet toe.

Het bedrag van de bijstandsnorm verminderen we met de in de bijstandsnorm begrepen componenten voor wonen en zorgkosten en vermeerderen we met een vast bedrag voor de kosten van de zorgverzekering en – afhankelijk van de hoogte van het netto besteed- baar inkomen – een bedrag voor onvoorziene uitgaven. In het kernschema noemen we de uitkomst daarvan de gecorrigeerde bijstandsnorm.

Aldus bepalen we het bedrag van de gecorrigeerde bijstandsnorm (2026, eerste halfjaar) als volgt:

Rekenvoorbeeld alleenstaande tot 67 jaar

Bijstandsnorm tot 67 jaar  € 1.402  
Wooncomponent in bijstandsnorm € 201  
Bijstandsnorm zonder woonkosten   € 1.201
Premie Zvw  € 177  
Normpremie Zvw € 65  
Totaal ziektekosten   € 111
Onvoorzien   € 50 
Gecorrigeerde bijstandsnorm (afgerond op € 5)   € 1.365

Voor AOW-gerechtigden geldt op grond van de Participatiewet een bijstandsnorm van € 1.565 (2026, eerste halfjaar). Voor hen verhogen we het bedrag van de gecorrigeerde bijstandsnorm tot € 1.525.

4.2.2.4 Woonbudget

De onderhoudsplichtige wordt geacht vanuit het woonbudget alle redelijke lasten voor een woning passend bij zijn/haar inkomen te kunnen voldoen. Daaronder verstaan we onder meer:

  • voor een huurwoning: de huur (verminderd met eventuele huurtoeslag), verplichte servicekosten en lokale belastingen;
  • voor een koopwoning: de rente over de eigenwoningschuld verminderd met het fiscaal voordeel in verband met de eigen woning, gangbare aflossingen op die schuld, inleg voor spaar- of beleggingspolissen die aan de hypotheek zijn gekoppeld, premie voor de opstalverzekering, lokale belastingen en polder- of waterschapslasten en onderhoudskosten.

Voor zowel huur- als koopwoningen geldt dat de onderhoudsplichtige (redelijke) lasten voor gas, water en licht die meer bedragen dan het bedrag dat hij vanuit de bijstandsnorm kan voldoen ook vanuit het woonbudget moet betalen.

Als een onderhoudsplichtige duurzaam aanmerkelijk hogere woonlasten heeft dan het woonbudget kunnen we met die extra lasten rekening houden als we kunnen vaststellen dat deze lasten niet vermijdbaar zijn en dat het (voort)bestaan daarvan niet aan de onderhoudsplichtige kan worden verweten (zie 4.6.2).

Indien (mogelijk) sprake is van een tekort aan draagkracht om in de behoefte te voorzien en er aanwijzingen zijn dat de werkelijke woonlasten van een onderhoudsplichtige duur- zaam aanmerkelijk lager zijn dan het woonbudget, bijvoorbeeld omdat deze samenwoont, kan er reden zijn om met een bedrag lager dan het woonbudget te rekenen.(Hoge Raad 16 april 2021, ECLI:NL:HR:2021:586.) Het ligt op de weg van de onderhoudsplichtige om in dat geval inzicht te geven in de eigen werkelijke woonlasten. Indien een onderhoudsplichtige samenwoont met een nieuwe partner, is bij de beoordeling of bij de onderhoudsplichtige sprake is van een duurzaam aanmerkelijk lagere werkelijke woonlast het uitgangspunt dat de partner de helft van de gezamenlijke woonlast kan dragen.

Het fiscaal voordeel dat betrekking heeft op de eigen woning tellen we niet bij het netto besteedbaar inkomen. Het fiscaal voordeel met betrekking tot de eigen woning evenals andere fiscale aspecten spelen wel een rol bij de bepaling van het verzamelinkomen, dat relevant is voor (bijvoorbeeld) de berekening van het kindgebonden budget.

4.2.2.5 Andere noodzakelijke lasten

Bij het bepalen van draagkracht kunnen we naast de gecorrigeerde bijstandsnorm en het woonbudget rekening houden met lasten van de onderhoudsplichtige die niet vermijdbaar en ook niet verwijtbaar zijn aangegaan of voortbestaan. We noemen die lasten ‘andere noodzakelijke lasten’. Een voorbeeld van een dergelijke last is de aflossing op schulden waarvoor beide partijen draagplichtig zijn. In par. 4.6.2 gaan we hier dieper op in.

4.2.2.6 Draagkrachtruimte

Het verschil tussen het netto besteedbaar inkomen en het draagkrachtloos inkomen noemen we de draagkrachtruimte. Bij een positieve draagkrachtruimte is de onderhoudsplichtige in staat alimentatie te betalen.

4.2.2.7 Draagkrachtpercentage, draagkracht en vrije ruimte

We hanteren als uitgangspunt dat we vanaf een bepaald inkomen niet de gehele draag- krachtruimte gebruiken voor het opleggen van een onderhoudsverplichting, maar dat we slechts een bepaald percentage daarvan bestempelen als draagkracht. Dit percentage noemen we het draagkrachtpercentage. We verdelen de draagkrachtruimte daardoor over onderhoudsplichtige en onderhoudsgerechtigde(n) in een verhouding die vastligt in het draagkrachtpercentage. Alle onderhoudsverplichtingen brengen we in beginsel ten laste van de draagkracht.

Voor kinderalimentatie is het beschikbare percentage te vinden in de draagkrachttabel (bijlage 4). Voor partneralimentatie hanteren we 60% procent als draagkrachtpercentage.

De resterende 40% van de draagkrachtruimte noemen we de vrije ruimte. Dit bedrag kan de onderhoudsplichtige gebruiken om vrij te besteden en/of om al dan niet tijdelijk hogere lasten van te betalen.

4.3 Bepalen van draagkracht voor kinderalimentatie voor kinderen tot 21 jaar

4.3.1 Inleiding

Ouders (en in voorkomend geval een stiefouder) zijn verplicht te voorzien in de kosten van verzorging en opvoeding respectievelijk levensonderhoud en studie van hun minderjarige kinderen en hun meerderjarige kinderen tot 21 jaar. In de praktijk komt het er voor minderjarige kinderen op neer dat de ene ouder aan de andere ouder (in de regel de ouder waar het kind het hoofdverblijf heeft) kinderalimentatie betaalt. Die andere ouder betaalt zelf ook mee aan de kosten van de kinderen. Waar wij hierna spreken over het bepalen van de draagkracht voor kinderalimentatie, bedoelen wij tevens het bepalen van de draagkracht van de verzorgende ouder om bij te dragen aan de kosten van verzorging en opvoeding/de kosten van levensonderhoud en studie van de kinderen.

Kinderalimentatie heeft voorrang op alle andere onderhoudsverplichtingen. Daarom nemen we bij de bepaling van de draagkracht voor kinderalimentatie alleen de financiële situatie van de onderhoudsplichtige(n) in aanmerking. We houden geen rekening met een nieuwe partner/echtgeno(o)t/geregistreerde partner. De gedachte hierachter is dat een nieuwe partner in staat moet worden geacht in het eigen levensonderhoud te voorzien, terwijl we dit van een kind niet verwachten.

4.3.2 De draagkrachttabel (Bijlage 5)

In de draagkrachttabel in bijlage 5 geven we aan hoe we de draagkracht voor kinderalimentatie – uitgaande van het kernschema – bij een bepaald netto besteedbaar inkomen bepalen.

Daarvoor tellen we het na de scheiding (te) ontvangen kindgebonden budget op bij het netto besteedbaar inkomen van de ouder die het kindgebonden budget ontvangt. (Zie ECLI:NL:HR:2015:3011.)

Vanaf een bepaald netto besteedbaar inkomen plus kindgebonden budget (2026: € 2.100) hanteren we een draagkrachtpercentage van 70%. Bij lagere netto besteedbare inkomens is het draagkrachtpercentage hoger. Er resteert dan een lager of geen bedrag aan vrije ruimte.

Zie hiervoor de draagkrachttabel.

Bij de lagere inkomens verlagen we in de gecorrigeerde bijstandsnorm de post ‘onvoorzien’.

Bij een netto besteedbaar inkomen plus kindgebonden budget van € 1.950 (2026) of minder, gaan we uit van een minimumdraagkracht van € 25 voor één kind en € 50 voor twee of meer kinderen.

Vanaf de AOW-leeftijd gelden andere bedragen.

4.3.3 Ouder(s) met een uitkering krachtens de Participatiewet of met een inkomen tot bijstandsniveau

We nemen geen draagkracht aan bij een ouder bij wie een kind het hoofverblijf heeft en die een bijstandsuitkering ontvangt, ook niet als die ouder een kindgebonden budget ontvangt.

Het aannemen van draagkracht in een dergelijk geval leidt er namelijk toe dat het aandeel in de kosten van de ouder bij wie het kind niet het hoofdverblijf heeft lager wordt. Dat zou de verhaalsmogelijkheid van de bijstand door de gemeente beperken. Daardoor draagt de gemeente (en niet de betreffende ouder) een deel van de kosten van de kinderen.

Bij een niet-verzorgende ouder met een uitkering krachtens de Participatiewet of bij één of beide ouders met een inkomen tot bijstandsniveau beveelt de expertgroep aan om wel een minimumdraagkracht aan te nemen. De bijdrage kan desondanks lager dan de minimum draagkracht uitvallen, bijvoorbeeld door de zorgkorting of als sprake is van niet vermijdbare

en niet vermijdbare lasten (zie par. 4.6.2 en verder).

Ter verduidelijking dient het volgende schema:

 

Minimale 

Draagkrachtvergelijking?
(par. 4.3.4)
Verzorgende ouder met bijstandsuitkering Nee Nee
Verzorgende ouder met inkomen tot bijstandsniveau Ja Ja *
Niet-verzorgende ouder met bijstandsuitkering Ja Ja *
Niet-verzorgende ouder met inkomen tot bijstandsniveau Ja Ja *

* Alleen als de gezamenlijke draagkracht van de ouders meer is dan het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen.

4.3.4 Verdelen van het eigen aandeel over de ouders met een draagkrachtvergelijking en toepassen van de zorgkorting

Nadat we het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen hebben bepaald en de draagkracht van de ouders hebben vastgesteld, kunnen we berekenen welk bedrag iedere ouder moet bijdragen in de kosten van de kinderen.

De verplichting tot bijdragen van een onderhoudsplichtige is mede afhankelijk van de draagkracht van andere onderhoudsplichtigen. Indien de ouders na de scheiding samen voldoende draagkracht hebben om volledig in het eigen aandeel te voorzien, berekenen we wie welk deel van dat eigen aandeel moet dragen. Hiervoor maken we een draagkrachtvergelijking.

Het is niet nodig een draagkrachtvergelijking te maken als de gezamenlijke draagkracht van de ouders gelijk is aan of minder is dan het eigen aandeel. Dan beperken we de bijdrage van de onderhoudsplichtige ouder tot diens draagkracht. We houden bij het bepalen van de draagkracht wel rekening met een extra heffingskorting en/of een kindgebonden budget waarvoor een ouder door aanwezigheid van deze kinderen in aanmerking kan komen.

Bij een gezamenlijke draagkracht die gelijk is aan het eigen aandeel of bij een tekort, verdelen we de beschikbare draagkracht in beginsel gelijk over alle kinderen waarvoor de betrokkene onderhoudsplichtig is, tenzij er een aantoonbaar verschil is in het eigen aandeel voor het ene en het andere kind.

4.3.5 Zorgkorting

Bij een zorg- of omgangsregeling voorziet de ouder bij wie het kind niet het hoofdverblijf heeft gedurende de tijd dat het kind bij die ouder verblijft ‘in natura’ in een deel van de kosten van het kind. Om die reden dalen de kosten die de ouder bij wie het kind het hoofverblijf heeft. We bepalen de kosten van de zorgregeling op basis van een percentage van het eigen aandeel. Dit percentage is afhankelijk van het gemiddeld aantal dagen per week – vakanties meegerekend – dat het kind doorbrengt bij of voor rekening komt van de ouder waar het kind niet zijn hoofdverblijf heeft.

We berekenen de zorgkorting over het eigen aandeel van de ouders in de kosten van de kinderen volgens de betreffende tabel. We houden dus geen rekening met extra kosten.

De zorgkorting is:

  • 5% bij gedeelde zorg gedurende minder dan 1 dag per week;
  • 15% bij gedeelde zorg op gemiddeld 1 dag per week;
  • 25% bij gedeelde zorg op gemiddeld 2 dagen per week;
  • 35% bij gedeelde zorg op gemiddeld 3 dagen per week.

De zorgkorting bedraagt in beginsel ten minste 5% van het eigen aandeel (tabelbedrag), omdat ouders onderling en jegens het kind het recht en de verplichting hebben tot omgang.

In ieder geval tot dat bedrag zou de ouder bij wie het kind niet het hoofdverblijf heeft in de zorg moeten kunnen voorzien.

Verder hanteren we het uitgangspunt dat de ouder bij wie het kind het hoofdverblijf heeft de ‘verblijfsoverstijgende kosten’ (zoals schoolgeld, contributie voor sport, kleding en dergelijke) draagt. Daarvoor heeft deze ouder 30% van het eigen aandeel vermeerderd met de kinderbijslag ter beschikking.

Behoefte en draagkracht bepalen de bijdrage per ouder (financieel en in natura). Als de ouders samen voldoende draagkracht hebben en de zorgkorting hoger is dan de draagkracht van de ouder bij wie het kind niet het hoofdverblijf heeft, dan kan die ouder verzoeken dat de andere ouder dat verschil betaalt. (Hoge Raad 23 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1924)

Uitzonderingen op toepassing van de zorgkorting zijn mogelijk, bijvoorbeeld indien de ouder bij wie het kind zijn hoofdverblijf niet heeft, zijn of haar verplichting tot omgang of verdeling van de zorg niet nakomt.

Zorgkorting bij co-ouderschap

Co-ouderschap is een niet-wettelijke term die in de praktijk gangbaar is voor verschillende varianten van gedeelde zorg. Ook hier is het uitgangspunt dat de ouders naar rato van hun draagkracht in de kosten van een kind bijdragen. De zorgkorting verwerken we op de in hoofdstuk 5 bij stap 6 beschreven wijze in de berekening, waarbij wij geen onderscheid maken tussen ruime zorgregelingen en co-ouderschap.

Het is mogelijk dat de co-ouder bij wie het kind niet het hoofdverblijf heeft voor de inkomstenbelasting voor een kind aanspraak maakt op de inkomensafhankelijke combinatiekorting. Als dat het geval is houden we hier rekening mee bij de berekening van het netto besteedbaar inkomen van die ouder.

4.4 Bepalen van draagkracht voor partneralimentatie

4.4.1 Inleiding

Bij de berekening van draagkracht voor partneralimentatie gelden grotendeels dezelfde uitgangspunten als die wij hiervoor bij de kinderalimentatie hebben uiteengezet. Ook hier is het netto besteedbare inkomen van de onderhoudsplichtige het vertrekpunt.

4.4.2 Afwijkingen in het kernschema

Op grond van artikel 1:400, lid 1, BW heeft kinderalimentatie voorrang boven alle andere onderhoudsverplichtingen. Als de gewezen partner niet alleen aanspraak maakt op partneralimentatie, maar ook op kinderalimentatie, maken we eerst een draagkrachtberekening voor kinderalimentatie. Op basis van de behoefte van de kinderen en de draagkracht van de ouders maken we een draagkrachtvergelijking.

Vervolgens maken we een draagkrachtberekening op de hiervoor onder 4.2.1 omschreven wijze voor de vaststelling van partneralimentatie. Het aandeel van de ouder in de kosten van de kinderen brengen we in mindering op de berekende draagkracht. De resterende draagkracht kunnen we aanwenden voor partneralimentatie.

Anders dan bij kinderalimentatie tellen we bij het berekenen van draagkracht voor partneralimentatie een eventueel (te) ontvangen kindgebonden budget niet op bij het netto besteedbare inkomen.

Fiscale aftrekbaarheid betaalde partneralimentatie

Bij partneralimentatie heeft de onderhoudsplichtige op grond van artikel 6.3, lid 1, Wet IB 2001 recht op een persoonsgebonden aftrekpost voor de betaalde alimentatie.

De onderhoudsplichtige die inkomstenbelasting verschuldigd is, kan in het betreffende jaar in aanmerking komen voor vermindering of teruggaaf van inkomensheffing. Dit noemen we ook wel 'fiscaal voordeel'.

Als de onderhoudsplichtige aanspraak kan maken op een fiscaal voordeel omdat hij/zij partneralimentatie betaalt, is sprake van ‘extra draagkracht’ gelijk aan het voorzienbare fiscaal voordeel. Bij de laagste inkomens laten we deze extra draagkracht buiten beschouwing, omdat door heffingskortingen toch al vrijwel geen inkomsten­ belasting hoeft te worden betaald. Bij hogere inkomens hevelen we het fiscaal voordeel in de bruto methode over naar de onderhoudsgerechtigde(n).

4.5 Inkomensvergelijking (voorheen jusvergelijking)

Als sprake is van eigen inkomen van een onderhoudsgerechtigde en/of van een relatief hoge behoefte en draagkracht, kan het redelijk zijn dat we de financiële situatie van partijen nader vergelijken. De expertgroep vindt het redelijk dat de onderhoudsgerechtigde inclusief de partneralimentatie niet meer te besteden heeft dan de onderhoudsplichtige. Met andere woorden: de onderhoudsgerechtigde hoeft niet in een betere financiële positie te worden gebracht dan de onderhoudsplichtige. Daarvoor berekenen we bij welk bedrag aan partneralimentatie het besteedbaar inkomen van partijen gelijk is. Eventuele bijzondere niet verwijtbare en niet vermijdbare lasten aan de zijde van de onderhoudsplichtige en/of de onderhoudsgerechtigde nemen we mee in de vergelijking. Dit geldt ook voor eventuele kosten van kinderen, voor zover deze hoger zijn dan een te ontvangen kindgebonden budget door de betreffende partij. Als voor de onderhoudsgerechtigde dan een hoger bedrag resteert dan voor de onderhoudsplichtige vindt een correctie van de hoogte van de alimentatie plaats en verlagen we deze in beginsel tot een zodanige alimentatie waarbij beide partijen een gelijk besteedbaar inkomen hebben. Met behulp van een alimentatierekenprogramma kan dit bedrag eenvoudig worden berekend.

De kinderalimentatie die de onderhoudsgerechtigde ontvangt, rekenen we toe aan de desbetreffende kinderen en geldt voor die ouder niet als inkomen. Wel houden we bij de bepaling van het inkomen van die ouder rekening met de eventuele inkomensafhankelijke combinatiekorting in verband met de aanwezigheid van kinderen in het gezin.

Het schema (in een situatie waarin de onderhoudsplichtige een niet vermijdbare extra last heeft en kinderalimentatie betaalt, terwijl de onderhoudsgerechtigde een kindgebonden budget ontvangt) kan voorgaande beschrijving van een vergelijking verduidelijken.

Onderhoudsplichtige   Onderhoudsgerechtigde    
NBI volgens post 120 € ... NBI volgens post 120   € ...
Af: niet vermijdbare lasten € ...      
Resteert € ...      
Af: aandeel in kosten kinderen € ... Af: aandeel in kosten kinderen € ...  
    Minus ontvangen KGB € ...  
    Totaal kosten kinderen (KGB > aandeel: 0)   € ...
Inkomen voor vergelijking € ... Inkomen voor vergelijking   € ...

De beide inkomens voor de vergelijking tellen we vervolgens bij elkaar op en delen we door twee. Als de onderhoudsgerechtigde na betaling van de berekende partneralimentatie een hoger bedrag overhoudt dan de uitkomst van die som, dan stellen we dat bedrag op verzoek van de alimentatieplichtige naar beneden bij.

4.6 Bijzondere omstandigheden die de draagkracht kunnen beïnvloeden

4.6.1 Inleiding

Een alimentatieverplichting die een rechter heeft opgelegd mag niet tot gevolg hebben dat de onderhoudsplichtige niet meer in de eigen noodzakelijke kosten van bestaan kan voorzien.

Er kunnen zich omstandigheden voordoen waarin we met een hoger draagkrachtloos inkomen rekening houden dan enkel de som van de (forfaitaire) woonlast en de gecorri-  geerde bijstandsnorm.

Als een onderhoudsplichtige niet vermijdbare en niet verwijtbare lasten heeft, kunnen we met die lasten rekening houden bij het bepalen van het draagkrachtloos inkomen.

Zie par. 4.6.2.

Als een onderhoudsplichtige lasten heeft die we als niet-vermijdbaar maar wel als verwijtbaar aanmerken, dan kan dat reden zijn om de aanvaardbaarheidstoets toe te passen.

Die houdt – kort gezegd – in dat we toetsen of een onderhoudsplichtige na aftrek van zijn lasten (waaronder alimentatie) minder dan 95% van de geldende bijstandsnorm overhoudt.

Zie par. 4.6.3.

In par. 4.6.4 beschrijven we hoe we kunnen omgaan met de draagkracht van iemand die is toegelaten tot de wettelijke schuldsanering of in een buitenwettelijk schuldsaneringstraject is opgenomen.

Hoe we omgaan met een inkomensverlies dat een onderhoudsplichtige zelf heeft veroorzaakt behandelen we in par. 4.7.(ECLI:NL:HR:1998:ZC2556)

In par. 4.10 gaan we in op de draagkracht bij verpleging van een onderhoudsplichtige in een instelling voor langdurige zorg.

4.6.2 Lasten die niet vermijdbaar en niet verwijtbaar zijn

We kunnen het draagkrachtloos inkomen verhogen als bepaalde niet vermijdbare en niet verwijtbare lasten vaststaan, ongeacht of die lasten voor, tijdens of na het huwelijk zijn ontstaan. Na deze verhoging brengen we het draagkrachtloos inkomen in mindering op het netto besteedbaar inkomen. Wat overblijft is de draagkrachtruimte. Daarvan is in beginsel 70% beschikbaar voor kinderalimentatie en 60% voor partneralimentatie. De resterende 30% respectievelijk 40%: de draagkrachtvrije ruimte, dient -mede- om financiële tegenvallers op te vangen.

Een vermijdbare last is een last waarvan de betaler zich geheel of gedeeltelijk kan bevrijden. Dat is bijvoorbeeld het geval als de betaler de schuld met spaartegoed kan aflossen. De betaler kan zich dan geheel bevrijden van de last. Als de betaler de hoogte van zijn maandelijkse aflossingen kan verlagen, kan hij zich gedeeltelijk van die last bevrijden: de hogere aflossing is dan vermijdbaar. Ook een last die een betaler ergens anders binnen het budget kan opvangen is vermijdbaar (bijvoorbeeld binnen de post ‘onvoorzien’ in de gecorrigeerde bijstandsnorm of met de draagkrachtvrije ruimte). Omdat een vermijdbare last niet op het inkomen hoeft te drukken, houden we daar geen rekening mee in de draagkrachtberekening.

Een verwijtbare last is een last die de onderhoudsplichtige met het oog op zijn onder- houdsverplichting niet had mogen laten ontstaan of die hij niet mag laten voortbestaan.

Een verwijtbare last drukt wel op het inkomen van de onderhoudsplichtige, maar heeft geen voorrang op de betaling van alimentatie. De onderhoudsplichtige dient deze last in beginsel uit zijn vrije ruimte te voldoen. Indien door het opleggen van een alimentatieverplichting een onaanvaardbare situatie zou ontstaan, kan de onderhoudsplichtige een beroep doen op de aanvaardbaarheidstoets (zie hierna par. 4.6.3).

Een last die niet vermijdbaar en niet verwijtbaar is, drukt op het inkomen van de onderhouds­plichtige: hij kan zich niet van die last bevrijden. Een dergelijke last nemen we daarom op in het draagkrachtloos inkomen als deze last voorrang moet hebben op de kosten van ver­ zorging en opvoeding, levensonderhoud en studie van de kinderen en/of de kosten van levensonderhoud van de ex-partner.

Voorbeelden van lasten die op deze wijze in het draagkrachtloos inkomen zouden kunnen worden opgenomen zijn (niet uitputtend):

  • Rente en aflossing van de restschuld van de voormalige gezamenlijke woning;
  • Herinrichtingskosten (voor zover niet te bestrijden uit het woonbudget);
  • Kosten voor (verplichte) bijstand van een advocaat;
  • Reiskosten voor werk.

Woonlasten voormalige echtelijke woning als niet verwijtbare en niet vermijdbare last

Als een onderhoudsplichtigde lasten van de (voormalige) echtelijke woning (gedeeltelijk) betaalt en de onderhoudsgerechtigde in die woning woont, passen we het woonbudget voor beiden aan door de werkelijke woonlasten in aanmerking te nemen: voor degene die in de voormalige echtelijke woning woont: zijn aandeel in die last; voor degene die de woning heeft verlaten: de eigen werkelijke woonlasten en daarnaast zijn of haar aandeel in de lasten van de (voormalige) echtelijke woning.

4.6.3 Verwijtbare lasten: de aanvaardbaarheidstoets

Elke onderhoudsplichtige dient de eigen financiële huishouding en daarmee zijn of haar draagkracht zo goed mogelijk in te richten. Het aangaan van extra lasten kan verwijtbaar zijn als de onderhoudsplichtige die last met het oog op zijn of haar onderhoudsverplichting niet had mogen aangaan of laten voortbestaan. Met een verwijtbare last houden we bij het bepalen van de draagkracht geen rekening.

Als de onderhoudsplichtige zich niet van die verwijtbare last kan bevrijden en na betaling van de op te leggen alimentatie niet meer in staat is om in de eigen noodzakelijke kosten van bestaan te voorzien, dan kan hij of zij een beroep doen op de aanvaardbaarheidstoets.

In het algemeen vinden we dat sprake is van een onaanvaardbare situatie als de onderhoudsplichtige minder dan 95% van het voor hem of haar geldende bedrag van de bijstandsnorm (art. 22a Participatiewet) overhoudt om in de noodzakelijke lasten te voorzien. De onderhoudsplichtige moet – onderbouwd met onderliggende stukken – stellen dat van een dergelijke situatie sprake is door volledig en duidelijk inzicht te geven in zijn inkomens- en vermogenspositie en zijn bestedingen.

4.6.4 Schuldsanering

Een ouder die een minnelijk schuldsaneringstraject doorloopt kan de bewindvoerder vragen bij de vaststelling van het vrij te laten bedrag rekening te houden met de onderhoudsverplichting voor zijn kinderen. (Zie voor wat betreft de minnelijke schuldsanering ook ECLI:NL:HR:2024:340, Hoge Raad, 08-03-2024, 23/00570.)

Onder omstandigheden mogen we van de onderhoudsplichtige ouder verwachten dat hij van deze mogelijkheid gebruik maakt, bijvoorbeeld indien duidelijk is dat de financiële positie van de ouders gezamenlijk zodanig is dat sprake is van een klemmend tekort om in de behoefte van de kinderen te voorzien. Als de rechter-commissaris geen rekening houdt met de zorg- of onderhoudsverplichting of als een toegekende correctie onvoldoende is om aan de alimentatieplicht te voldoen, dan beveelt de expertgroep aan de te betalen bijdrage op nihil te bepalen voor de duur van de schuldsanering.

Voor een ouder die een minnelijk schuldsaneringstraject doorloopt, geldt hetzelfde: deze kan de bewindvoerder vragen bij de vaststelling van het vrij te laten bedrag rekening te houden met de onderhoudsverplichting voor zijn kinderen.

4.7 Inkomensverlies van een onderhoudsplichtige

Nadat partijen de hoogte van kinder- en/of partneralimentatie zijn overeengekomen of de rechter die heeft vastgesteld, kan de hoogte van het inkomen van een onderhoudsplichtige veranderen. Als een onderhoudsplichtige buiten zijn schuld (een deel van) zijn inkomen verliest, houden we in beginsel rekening met het nieuwe (lagere) inkomen. We verwachten van die onderhoudsplichtige dat hij er alles aan doet om snel weer zijn oude inkomen te verwerven. Als dat niet lukt dan ligt het op zijn weg om dit te stellen en te onderbouwen.

Indien een onderhoudsplichtige zelf een inkomensvermindering heeft veroorzaakt, hangt de beslissing om deze vermindering van inkomen bij de bepaling van zijn draagkracht al dan niet buiten beschouwing te laten af van het antwoord op de vraag of:

1. hij redelijkerwijs het oude inkomen weer kan verwerven; en

2. of dit van hem kan worden gevergd.

Is het antwoord op beide vragen positief, dan gaan we uit van het oorspronkelijke inkomen.

Is echter het antwoord op (één van) beide vragen negatief, dan hangt het van de omstandigheden van het geval af of we een inkomensvermindering geheel of ten dele buiten beschouwing laten. In het bijzonder moeten we bezien of de onderhoudsplichtige uit hoofde van zijn verhouding tot de onderhoudsgerechtigde zich met het oog op diens belangen had behoren te onthouden van de gedragingen die tot inkomensvermindering hebben geleid. Is dat niet het geval, dan rekenen we met het nieuwe verminderde inkomen.

Is dat wel het geval dan rekenen we met het oude fictieve inkomen. Het buiten beschouwing laten van de inkomensvermindering mag in beginsel niet ertoe leiden dat de onderhoudsplichtige als gevolg van zijn aldus berekende fictieve draagkracht bij de voldoening aan zijn onderhoudsplicht feitelijk niet meer over voldoende middelen van bestaan beschikt en in ieder geval niet over minder dan 95% van de voor hem geldende bijstandsnorm. Hierbij gaan we in beginsel ervan uit dat de kostendelersnorm als bedoeld in artikel 22a Participatiewet niet voor hem geldt.

4.8 Uitgaven die fiscaal aftrekbaar zijn

Bij uitgaven die fiscaal aftrekbaar zijn hanteren wij het volgende uitgangspunt: wanneer we die uitgaven als persoonsgebonden aftrekpost meenemen bij het berekenen van het netto besteedbaar inkomen, dan nemen wij die uitgaven ook mee als lasten bij de berekening van de draagkracht en de alimentatie. Als we bepaalde (aftrekbare) uitgaven niet meenemen als lasten bij de berekening van de draagkracht van de onderhoudsplichtige, dan nemen we de fiscale voordelen van deze uitgaven ook niet mee in de berekening. Anders zouden we alleen de ‘lusten’ optellen bij het netto besteedbaar inkomen en de lasten niet meenemen bij het berekenen van het draagkrachtloos inkomen. Op sommige werknemers en op de genieters van resultaat uit overige werkzaamheden, ondernemers en directeuren-grootaandeelhouder zijn de werknemersverzekeringen en/of pensioenvoorzieningen niet van toepassing. Uitgaven voor inkomensvoorzieningen, bijvoorbeeld in verband met arbeidsongeschiktheid of pensioen, kunnen we, indien deze niet bovenmatig zijn, in aanmerking nemen. Bij de vaststelling van de draagkracht voor partneralimentatie wordt het netto besteedbaar inkomen verminderd met de netto premie, dat wil zeggen de premie verminderd met eventueel fiscaal voordeel.

4.9 Fiscale gevolgen van het hebben van een auto van de zaak

Met de fiscale bijtelling vanwege een auto van de zaak houden we geen rekening.

4.10 Draagkracht bij verpleging in een instelling voor langdurige zorg

Een onderhoudsplichtige die wordt verpleegd in een instelling voor langdurige zorg is daarvoor een eigen bijdrage verschuldigd. Conform de handelwijze van het Centraal Administratie Kantoor (CAK) stellen we deze bijdrage vast op basis van het verzamelinkomen van de onderhoudsplichtige. We kunnen onder omstandigheden rekening houden met een onderhoudsverplichting jegens minderjarige kinderen en kinderen tussen de 18 en 21 jaar. Het verdient aanbeveling de draagkracht zo te berekenen dat we het netto inkomen van de onderhoudsplichtige verminderen met de noodzakelijke lasten (denk aan kleding en ontspanning en de eigen bijdrage.

5. Stappenplannen en rekenvoorbeelden

5.1 Stappenplan kinderalimentatie

We laten hierna in drie stappen met rekenvoorbeelden zien hoe we het bedrag aan kinderalimentatie bepalen. Na het stappenplan geven we enkele rekenvoorbeelden voor bijzondere situaties.

De rekenvoorbeelden laten zien hoe we bepaalde berekeningen maken. De bedragen in de rekenvoorbeelden zijn fictief. Alle bedragen zijn steeds per maand en afgerond op hele euro’s, tenzij anders vermeld.

Waar we hierna bij het berekenen van draagkracht ‘ouders’ schrijven, bedoelen we ook onderhoudsplichtige stiefouders.

Stap 1: Vaststellen van het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen

Voor het vaststellen van het eigen aandeel bepalen we eerst het netto besteedbaar gezinsinkomen ten tijde van huwelijk/samenleving. netto besteedbaar gezinsinkomen ten tijde van huwelijk/samenleving.

Rekenvoorbeeld

Besteedbaar inkomen ouder I € 1.800
Besteedbaar inkomen ouder II € 1.150
Aanspraak kindgebonden budget € 50
Totaal besteedbaar gezinsinkomen € 3.000

Aan de hand van de Tabel eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen (Bijlage 4) bepalen we op basis van het netto besteedbaar gezinsinkomen inclusief kindgebonden budget het eigen aandeel. Voor een gezin met één kind is dat € 395 per maand.

In de tabellen voor 2026 is rekening gehouden met kinderbijslag vanaf 1 januari 2026. De kinderbijslag wordt per 1 januari 2026 geïndexeerd. Het eigen aandeel in de kosten van kinderen voor 2026 valt daardoor - bij hetzelfde inkomen als in 2025 - tot € 10 per maand lager uit.

Rekenvoorbeeld berekenen eigen aandeel bij netto besteedbaar gezinsinkomen tussen twee kolombedragen

Ligt het netto besteedbaar gezinsinkomen tussen twee tabelbedragen in, dan verhogen we het eigen aandeel vanaf het laagste tabelbedrag naar rato.

Stap 2: Bepalen van de draagkracht van de ouders

Rekenvoorbeeld bepalen draagkracht ouders

De draagkracht van een ouder berekenen we in beginsel op basis van het eigen netto besteedbaar inkomen en (indien van toepassing) het kindgebonden budget op het moment dat de kinderalimentatie ingaat of wijzigt.

De ouder bij wie het kind het hoofdverblijf heeft (in dit voorbeeld: ouder I) heeft een netto besteedbaar inkomen van € 2.000. Deze ouder ontvangt een kindgebonden budget van € 400.

De ouder bij wie het kind niet het hoofdverblijf heeft (ouder II), heeft een netto besteedbaar inkomen van € 2.600. Deze ouder draagt een niet verwijtbare en niet vermijdbare last (dat is een andere noodzakelijke last) van € 200.

De onderstaande berekeningen kunnen we samenvatten in de formule:

Draagkracht = 70%

[NBI -/- (0,3 x NBI + gecorrigeerde bijstandsnorm + overige noodzakelijke lasten)]

Draagkracht Ouder I    
Inkomen    
Netto besteedbaar inkomen € 2.000  
Kindgebonden Budget € 400  
Totaal   € 2400
Lasten    
Gecorrigeerde bijstandsnorm (zie 4.2.2.3) € 1.365  
Woonbudget € 720  
Andere noodzakelijke lasten € –  
Totaal (= draagkrachtloos inkomen)    € 2.085
Draagkrachtruimte   € 315
Draagkracht 70% (afgerond)   € 221
     
Draagkracht Ouder II    
Inkomen    
Netto besteedbaar inkomen € 2.600  
Kindgebonden Budget € –  
Totaal    € 2.600
Lasten    
Gecorrigeerde bijstandsnorm (zie 4.2.2.3)  € 1.365  
Woonbudget € 780  
Andere noodzakelijke lasten € 200  
Totaal (= draagkrachtloos inkomen)   € 2.345
Draagkrachtruimte   € 255
Draagkracht 70% (afgerond)   € 179

Stap 3: Draagkrachtvergelijking, zorgkorting en bepalen hoogte van dekinderalimentatie

We verdelen van het eigen aandeel over de ouders door het maken van een draagkrachtvergelijking.

Rekenvoorbeeld draagkrachtvergelijking

De ouders in het rekenvoorbeeld in stap 2 hebben één kind en het eigen aandeel is € 350.

De gezamenlijke draagkracht van ouder I en ouder II is (€ 221 + € 179 =) € 400.

De kosten verdelen we over beide ouders volgens de formule:

Formule:

eigen draagkracht / gezamenlijke draagkracht x eigen aandeel

Het aandeel van ouder I bedraagt (afgerond):

Formule:

210 / 400 x 350 = 193

Het aandeel van ouder II bedraagt (afgerond):

Formule:

197 / 400 x 350 = 157

Samen € 350

Eigen Aandeel   € 350
Draagkracht Ouder I € 221  
Draagkracht Ouder II € 179  
Totale draagkracht    € 400
Ouder I draagt  € 193  
Ouder II draagt  € 157  

Voor het berekenen van het bedrag aan kinderalimentatie dat de ouder bij wie het kind niet staat ingeschreven moet betalen aan de andere ouder brengen we zorgkorting in mindering op het bedrag dat die ouder draagt.

Rekenvoorbeeld zorgkorting

Ouder II draagt  € 157
Zorgkorting 15%  € 53
Ouder II betaalt  € 104

Bijzondere situaties

Rekenvoorbeeld bepalen eigen aandeel van ouders die nooit in gezinsverband hebbensamengeleefd (par. 3.2.4)

Ouders hebben samen met het kind nooit samengewoond en een gezin gevormd. Het kind heeft het hoofdverblijf bij ouder I. Het eigen aandeel van de ouders is het gemiddelde van het bedrag dat elk van hen aan het kind zou besteden als dit bij hem/haar woont/zou wonen.

Rekenvoorbeeld Eigen Aandeel nooit samengewoond

Besteedbaar inkomen ouder I  € 2.000
Kindergebonden Budget  €  400
Totaal  € 2.400
Eigen Aandeel ouder I volgens tabel  € 260
   
Besteedbaar inkomen ouder II  € 2.600
Kindergebonden Budget (fictief)  € 200
Totaal  € 2.800
Eigen Aandeel ouder II volgens tabel  € 320
   
Eigen Aandeel ouder I volgens tabel  € 260
Eigen Aandeel ouder II volgens tabel  € 320
Totaal Eigen Aandeel beide ouders  € 580
Waarvan de helft  € 290

Bij een tekort aan gezamenlijk draagkracht van ouders om in het eigen aandeel te voorzien

Als de gezamenlijke draagkracht van ouders onvoldoende is om het eigen aandeel volledig te kunnen bekostigen, moeten zij in elk geval tot de grens van hun draagkracht bijdragen. 

Tekort aan gezamenlijke draagkracht en zorgkorting

Als sprake is van een zorgregeling, maken we een uitzondering op de regel dat de zorgkorting de bijdrage vermindert. Uitgangspunt is dat de ouders ieder de helft van het tekort dragen.

Als de helft van het tekort minder is dan de zorgkorting, dan brengen we de helft van het tekort in mindering op de zorgkorting. Het restant van de zorgkorting brengen we in mindering op de te betalen bijdrage.

Rekenvoorbeeld

Eigen Aandeel    € 475
Zorgkorting 15%  € 71  
Draagkracht Ouder I  € 221  
Draagkracht Ouder II  € 179  
Totale draagkracht    € 399
Draagkrachttekort    € 76
Helft tekort    € 38
     
Draagkracht Ouder II    € 179
Zorgkorting  € 71  
Af: helft tekort  € 38  
In aanmerking te nemen zorgkorting    € 33
Ouder II betaalt aan Ouder I    € 145

Als de helft van het tekort meer is dan het bedrag van de zorgkorting dan verminderen we de te betalen bijdrage niet met zorgkorting.

Rekenvoorbeeld draagkrachttekort en zorgkorting

Eigen Aandeel    € 775
zorgkorting 15%  € 116  
Draagkracht Ouder I  € 221  
Draagkracht Ouder II  € 179  
Totale draagkracht    € 399
draagkrachttekort    € 376
helft tekort    € 188
     
Draagkracht Ouder II    € 179
zorgkorting  € 116  
af: helft tekort  € 188  
in aanmerking te nemen zorgkorting    €–
Ouder II betaalt aan Ouder I    € 179

5.2 Stappenplan partneralimentatie

Hierna laten we in drie stappen met rekenvoorbeelden zien hoe we het bedrag aan partneralimentatie bepalen. De rekenvoorbeelden laten zien hoe we bepaalde berekeningen maken.

De bedragen in de voorbeelden zijn fictief. Alle bedragen zijn steeds per maand en afgerond op hele euro’s, tenzij anders vermeld.

Ontvangen kinderalimentatie, kinderbijslag en kindgebonden budget zijn bestemd om de kosten van levensonderhoud (verzorging en opvoeding) van de kinderen te bestrijden.

De (resterende) kosten van de kinderen drukken op het inkomen van de ouder(s) en zijn daarom van invloed op de resterende behoefte van de onderhoudsgerechtigde en op de draagkracht van de onderhoudsplichtige.

Stap 1: Bepalen van de resterende behoefte van de onderhoudsgerechtigde

De resterende behoefte van de onderhoudsgerechtigde bepalen we – kortgezegd – door op de huwelijksgerelateerde behoefte zijn of haar eigen inkomen en/of verdiencapaciteit in mindering te brengen.

We bepalen de huwelijksgerelateerde behoefte van de onderhoudsgerechtigde aan de hand van de hofnorm.

Volgens de hofnorm is de huwelijksgerelateerde behoefte:

60% [netto besteedbaar gezinsinkomen -/- (indien van toepassing) het (toen de ouders nog in gezinsverband leefden) voor rekening van de ouders komende eigen aandeel in de kosten van de kinderen].

Rekenvoorbeeld bepalen huwelijksgerelateerde behoefte

Het netto besteedbaar inkomen van de onderhoudsplichtige voordat partijen uit elkaar gingen was € 3.500 per maand.

Het netto besteedbaar inkomen van de onderhoudsgerechtigde voordat partijen uit elkaar gingen was € 2.000 per maand.

Tot het gezin behoren twee kinderen. Het eigen aandeel van de ouders in de kosten van de kinderen is € 800 per maand.

De behoefte op basis van de hofnorm is dan

Rekenvoorbeeld behoefte volgens hofnorm 60%

Inkomen onderhoudsplichtige  € 4.000  
Inkomen onderhoudsgerechtigde  € 2.000  
Kindgebonden budget  € –  
Netto besteedbaar gezinsinkomen    € 6.000
Af: Eigen Aandeel kosten kinderen    € 1.375
Beschikbaar voor echtgenoten/partners    € 4.625
Behoefte volgens hofnorm: 60%    € 2.775

Vervolgens stellen we vast of de onderhoudsgerechtigde over de middelen beschikt om in de behoefte van € 2.775 te voorzien of die in redelijkheid kan verwerven (verdiencapaciteit).

De resterende behoefte is de behoefte volgens hofnorm -/- eigen inkomen / redelijkerwijs te verwerven inkomen.

Rekenvoorbeeld bepalen resterende behoefte (met kinderen)

Behoefte volgens hofnorm: 60%      € 2.775
Af: eigen inkomen onderhousgerechtigde  € 2.000    
Aanvullende verdiencapaciteit  € –    
Eigen inkomen inclusief verdiencapaciteit    € 2.000  
Aandeel in levensonderhoud kinderen  € 350    
Ontvangen KGB  € 250    
Kosten kinderen uit eigen inkomen    € 100  
Voor onderhoudsgerechtigde zelf beschikbaar      € 1.900
Resterende behoefte      € 875

Rekenvoorbeeld bepalen resterende behoefte (zonder kinderen)

Behoefte volgens hofnorm: 60%    € 3.000
Af: eigen inkomen onderhousgerechtigde  € 2.000  
Aanvullende verdiencapaciteit  € 500  
Eigen inkomen inclusief verdiencapaciteit    € 2.500
Resterende behoefte    € 500

Stap 2: Bepalen van draagkracht voor partneralimentatie

De draagkracht voor partneralimentatie bepalen we op basis van het netto besteedbaar inkomen van de onderhoudsplichtige aan de hand van de in par. 4.4 genoemde uitgangspunten.

Rekenvoorbeeld: netto besteedbaar inkomen, draagkrachtloos inkomen,draagkrachtpercentage en draagkracht

Inkomen    
Netto besteedbaar inkomen  € 4.000  
Bij: extra verdiencapaciteit  € –  
Totaal    € 4.000
Lasten    
Gecorrigeerde bijstandsnorm (zie 4.2.2.4)  € 1.365  
Woonbudget  € 1.200  
Andere noodzakelijke lasten  € –  
Totaal (=draagkrachtloos inkomen)    € 2.565
Draagkrachtruimte    € 1.435
Draagkracht 60% (afgerond)    € 861

Voor het bepalen van de draagkracht van een onderhoudsplichtige is niet alleen diens feitelijke inkomen van belang, maar ook het inkomen dat hij of zij redelijkerwijs kan verwerven.

Bij partneralimentatie hanteren we een draagkrachtpercentage van 60. Op het gevonden bedrag brengen we het aandeel van de onderhoudsplichtige ouder in de kosten van verzorging en opvoeding van minderjarige kinderen en de kosten van levensonderhoud en studie van kinderen tot 21 jaar in mindering. In dit voorbeeld gaan wij ervan uit dat dat aandeel € 450 is.

Rekenvoorbeeld

Draagkracht 60% (afgerond)  € 861
Aandeel in levensonderhoud kinderen  € 450
Resteert voor partneralimentatie  € 411

Omdat betaalde partneralimentatie fiscaal aftrekbaar is bruteren we dit netto bedrag.

Stap 3: Inkomensvergelijking

Rekenvoorbeeld inkomensvergelijking zonder kinderen

Netto Besteedbaar Inkomen (NBI) Partner I  € 4.000  
Netto Besteedbaar Inkomen (NBI) Partner II  € 2.000  
Netto Besteedbaar Gezinsinkomen (NBGI)  € 6.000  
Behoefte volgens Hofnorm € 3.000   € 3.600
af: NBI Partner II   € 2.000
Resterende behoefte Partner II (na aftrek NBI)    € 1.600
Draagrkracht Partner I voor PAL 2026  € 861  
Inkomensvergelijking     
NBGI x 0,5   € 3.000
af: NBI Partner II   € 2.000
bijdrage na inkomensvergelijking   € 1.000
Op te leggen bijdrage € 861  

De draagkracht van de onderhoudsplichtige is minder dan de resterende behoefte van de onderhoudsgerechtigde. Daarom kan de partneralimentatie niet hoger zijn dan de laagste van deze twee: € 861 (netto).

Als de onderhoudsgerechtigde na ontvangst van partneralimentatie een hoger netto inkomen overhoudt dan de onderhoudsplichtige, dan kan de onderhoudsplichtige een beroep doen op inkomensvergelijking. Na vergelijking blijkt dat beide partijen een gelijk netto inkomen hebben als de partneralimentatie € 605 bedraagt. Onderhoudsgerechtigde en onderhoudsplichtige hebben dan allebei € 3.102 te besteden.

Rekenvoorbeeld inkomensvergelijking met kinderen

  Patner I Partner II  Totaal
Netto Besteedbaar Inkomen (NBI)    € 5.000 € 2.500 € 7.500
Kindgebonden Budget (KGB) tijdens huwelijk      € -
Netto Besteedbaar Gezinsinkomen (NBGI)      € 7.500
Eigen aandeel ouders      € 1.695
Beschikbaar voor (ex-)partners tijdens huwelijk€ 4.600     € 5.805
Behoefte volgens hofnorm     € 3.483 
KGB na scheiding  € – € 400  
NBI voor kinderalimentatie € 5.000 € 2.900  
Draagkracht KAL 2025  € 1.495 € 466  
Aandeel kosten kinderen  € 1.292 € 403  
Kosten kinderen na aftrek KGB  € - € 3  
       
Resterende behoefte (na aftrek eigen NBI)      € 3.480 
Draagkracht PAL 2026  € 1.281    
Resteert voor PAL na aandeel kosten kinderen      € - 
Inkomen na aftrek kosten kinderen  € 3.708 € 2.479  
Inkomensvergelijking       € 605 
Op te leggen bijdrage € 605    

In dit voorbeeld is de draagkracht van de onderhoudsplichtige (na aftrek van de kinderalimentatie) lager dan de behoefte van de onderhoudsgerechtigde en ook lager dan het bedrag (na inkomensvergelijking) waarbij partijen een gelijk besteedbaar inkomen hebben.

5.3 Rekenvoorbeelden niet vermijdbare en niet verwijtbare lasten

Als een partij stelt en – al dan niet tegenover de betwisting door de wederpartij – voldoende onderbouwt dat sprake is van lasten die niet vermijdbaar en niet verwijtbaar zijn, dan kunnen we deze lasten opnemen in het draagkrachtloos inkomen.

Rekenvoorbeeld niet vermijdbare en niet verwijtbare lasten

NBI    € 2.500
Forfait noodzakelijke lasten  € 1.365  
Woonbudget  € 750  
Aflossing restschuld  € 200  
Draagkrachtloos inkomen    € 2.315
Draagkrachtruimte    € 185
Draagkracht kinderalimentatie (70%)    € 130
Draagkracht partneralimentatie (60%)    € 111

Woonlasten voormalige echtelijke woning

Indien een onderhoudsplichtige lasten van de (voormalige) echtelijke woning (gedeeltelijk)betaalt en de onderhoudsgerechtigde in die woning woont, passen we het woonbudget aan door de werkelijke woonlasten in aanmerking te nemen: voor degene die in de voormalige echtelijke woning woont: zijn aandeel in die last; voor degene die de woning heeft verlaten: de eigen werkelijke woonlasten en daarnaast zijn of haar aandeel in de lasten van de (voormalige) echtelijke woning.

Rekenvoorbeeld woonlasten voormalige echtelijke woning

Netto besteedbaar inkomen van de vertrokken ouder/partner is € 3.500 per maand.

Zijn aandeel in de netto woonlast van de (voormalige) echtelijke woning is € 500 maand.

De eigen werkelijke woonlast is € 800 per maand. Het netto besteedbaar inkomen van ouder/partner die is achtergebleven is € 1.500 maand, het kindgebonden budget € 300 per maand en de woonlast € 200 per maand.

  Achterblijvende ouder / partner Vertrokken ouder / partner
NBI achterblijvende ouder/partner   € 1.500   € 3.500  
KGB   € 300   € -  
NBI voor kinderalimentatie    € 1.800   € 3.500
Forfait noodzakelijke lasten  € 1.365   € 1.365  
Werkelijke woonlasten  € 200   € 800  
Lasten echtelijk woning € -   € 500  
Draagkrachtloos inkomen    € 1.565   € 2.665
Draagkrachtruimte    € 235   € 835
Draagkracht kinderalimentatie (70%)    € 165   € 585
         

5.4 Rekenvoorbeeld aanvaardbaarheidstoets

In het onderstaande voorbeeld is sprake van fictieve bedragen!

Een alimentatieplichtige ouder heeft drie verwijtbare maar niet te vermijden lasten in totaal € 325 per maand. Het NBI van die ouder bedraagt € 2.200 en op basis daarvan is de draagkracht voor kinderalimentatie € 50 per maand voor twee kinderen.

De woonlasten bedragen € 500 en de woontoeslag is € 300. De premie zorgverzekering is € 140 per maand en de zorgtoeslag is € 27.

De alimentatieplichtige ouder kan ten hoogste € 483 per maand betalen.

NBI Alimentatieplichtige      €­ 2.200
Bijstandsnorm alleenstaande 2026    € 1.402   
Af: wooncomponent 2026  € 201    
Af: nominale premie ZVW 2026  € 65    
Bijstandsnorm minus woonlasten en ZVW    € 266  
    € 1.136  
95% daarvan    € 1.079  
Woonlasten  € 500    
Af: woontoeslag  € 300    
Werkelijke woonlasten    € 200  
Zorgverzekering  € 140    
Af: zorgtoeslag  € 27    
Overige zorgkosten  € –    
Werkelijke zorgkosten    € 113  
overige last (1)  € 75    
overige last (2)  € 100    
overige last (3)  € 150    
Overige (verwijtbare) lasten    € 325  
Totaal noodzakleijke lasten      € 1.717
Resteert      €­ 483
 
Ga nu naar Overzicht wetten - Ga naar wetsartikel:

Wetten, regelgeving en verdragen

Geen wetnummer opgegeven.

Wetten en regelgeving

Verdragen en uitvoeringswetten

Beschikbare Officiële bekendmakingen in de kennisbank:

Informatie

Wanneer er op een icoon is geklikt in een Artikel, dan kan hier extra informatie komen te staan.
Lexicon
BRONNEN