Rechtbank Midden-Nederland 29-07-2026, ECLI:NL:RBMNE:2026:5897

De rechtbank heeft de volgende stukken ontvangen:

• het verzoekschrift van de moeder (met bijlagen), binnengekomen op 17 april 2026;

• het verweerschrift van de vader (met bijlagen);

• het bericht van de moeder (met bijlage) van 22 juni 2026.

Het verzoek is besproken tijdens de mondelinge behandeling (zitting) van 24 juni 2026. Daarbij waren aanwezig: de moeder en de vader met hun advocaten. De Raad voor de Kinderbescherming (hierna: de Raad) is ook uitgenodigd voor de zitting. De Raad is echter niet gekomen, omdat er geen zittingsvertegenwoordiger beschikbaar was.

De rechtbank heeft aan de minderjarigen [minderjarige 1] en [minderjarige 2] , de zoon en dochter van de ouders, gevraagd wat zij van het verzoek vinden. Zij hebben op 22 juni 2026 met de rechter gesproken.

De ouders zijn met elkaar getrouwd geweest.

Zij hebben samen twee kinderen:

• [minderjarige 1] , geboren op [geboortedatum 1] 2009 in [geboorteplaats] ; en

• [minderjarige 2] , geboren op [geboortedatum 2] 2011 in [geboorteplaats] .

[minderjarige 1] en [minderjarige 2] wonen bij de moeder.

De ouders hebben samen het gezag over de kinderen. Dat betekent dat zij samen de belangrijke beslissingen over hen nemen.

[minderjarige 1] en [minderjarige 2] hebben van 20 september 2023 tot 20 november 2025 onder toezicht gestaan van de gecertificeerde instelling Stichting Samen Veilig Midden-Nederland.

De moeder verzoekt vervangende toestemming om een aanvraag tot geslachtsnaamwijziging in te dienen bij Justis die tot doel heeft de achternaam van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] te wijzigen in haar achternaam, [achternaam] . Als Justis die aanvraag zou toewijzen, dragen de kinderen niet meer de achternaam van hun vader.

De vader is het hier niet mee eens. Hij wil dat de moeder in haar verzoek niet-ontvankelijk wordt verklaard. Als dat niet gebeurt, wil hij dat haar verzoek wordt afgewezen.

De moeder is ontvankelijk in haar verzoek. In de wet staat dat een geslachtsnaam kan worden gewijzigd door de Koning op verzoek van de wettelijke vertegenwoordiger van een minderjarige. ¹ Omdat de ouders gezamenlijk zijn belast met het gezag over [minderjarige 1] en [minderjarige 2] heeft de moeder de toestemming van de vader nodig om een wijzigingsverzoek te doen. De vader wil zijn toestemming niet verlenen. De ouders hebben dus een geschil over de uitoefening van het gezag. In zulke geschillen kan de rechter een beslissing nemen. ²

Voor de rechtspraktijk merkt de rechtbank ten overvloede op dat in een recente uitspraak van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden is geoordeeld dat geen sprake is van een gezagsgeschil als ouders het niet eens zijn over een aanvraag voor een geslachtsnaamwijziging. ³ De wet zou geen grondslag bieden om een discussie daarover aan de civiele rechter voor te leggen. De rechtbank ziet dat dus anders. Zij ziet een verschil tussen de regeling in artikel 1:5 van het Burgerlijk Wetboek over het doen van een naamskeuze – waarover geen geschil aan de rechter kan worden voorgelegd – en de regeling tot wijziging van een geslachtsnaam. Het hof beoordeelt die regelingen hetzelfde als het gaat om de toegang tot de rechter. Overigens neemt het hof in de genoemde uitspraak het verzoek tot vervangende toestemming voor de aanvraag van een geslachtsnaamwijziging toch in behandeling, ondanks dat het daarvoor geen wettelijke grondslag ziet. Ook als de rechtbank dezelfde beoordeling als het hof zou maken, zou dat dus niet tot een andere uitkomst leiden, namelijk een inhoudelijke behandeling van het verzoek van de moeder.

De rechtbank zal aan de moeder vervangende toestemming verlenen voor het indienen van een aanvraag bij Justis tot wijziging van de achternaam van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] in de naam [achternaam] . Dit is in het belang van de kinderen.

Voor de identiteit van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] is het van belang om de aanvraag toe te staan. [minderjarige 1] en [minderjarige 2] identificeren zich al lange tijd met de naam van hun moeder. In het kindgesprek hebben [minderjarige 1] en [minderjarige 2] allebei verteld dat zij graag de achternaam van hun moeder willen om zo helemaal bij hun moeder, broertje en de rest van de familie te horen. Die wens hebben zij al sinds voordat zij 12 jaar werden. Zij voelen geen binding met de achternaam van hun vader en zijn familie, en vinden het vervelend om met die naam geconfronteerd te worden. In het dagelijks leven maken de kinderen al zoveel mogelijk gebruik van de naam [achternaam] . Zo heeft [minderjarige 1] verteld dat hij zich met die naam voorstelt, en die naam gebruikt in games en bij het inloggen op apps. [minderjarige 2] heeft de naam [achternaam] op haar hockeykleding staan. De kinderen willen ook graag dat die naam op hun diploma van de middelbare school komt te staan. Omdat een naam van groot belang is voor iemands identiteit vindt de kinderrechter het belangrijk om naar de wens van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] te luisteren, zeker nu zij inmiddels 17 en 15 jaar oud zijn.

Dat de wens van de kinderen het gevolg is van een loyaliteitsconflict, is goed mogelijk. Tijdens de ondertoezichtstelling zijn er door de betrokken hulpverlening namelijk zorgen geuit over de verstrengeling tussen de moeder en de kinderen. De kinderrechter heeft het loyaliteitsconflict ook aangewezen als een van de oorzaken voor de weerstand van de kinderen naar hun vader. De wijze waarop de wens van de kinderen is ontstaan, maakt de realiteit alleen niet anders. Die realiteit is, hoe verdrietig ook voor de vader, dat de kinderen zich identificeren met de naam van hun moeder. De ontstaanswijze van de wens van de kinderen is daarom geen reden voor afwijzing van het verzoek.

Het risico bestaat dat [minderjarige 1] en [minderjarige 2] door de beoogde naamswijziging op een nog grotere afstand van hun vader komen te staan. Anderzijds bestaat dat risico ook als het verzoek van de moeder niet wordt toegewezen. De kinderen krijgen dan immers te horen dat zij de achternaam van hun vader moeten behouden, wat de weerstand tegen hun vader kan vergroten. In die zin is het een keuze tussen twee kwaden. De rechtbank acht de kans dat in de toekomst ruimte ontstaat voor contactherstel met de vader uiteindelijk groter als de kinderen nu in hun wens worden gehoord.

De rechtbank begrijpt dat haar beslissing pijnlijk is voor de vader, die zijn kinderen nu al vier jaren niet heeft gezien. Onafhankelijk van de uitkomst van een wijzigingsverzoek aan Justis en dus van de vraag of de kinderen de achternaam van de vader blijven dragen, zal de vader altijd vader van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] blijven.

Het is belangrijk dat de vader zoveel mogelijk binding houdt met de kinderen. Het is daarom positief dat de ouders tijdens de zitting afspraken hebben gemaakt over de informatie die de moeder over de kinderen met de vader deelt. De moeder zal de vader uitgebreider gaan informeren in de updates die zij eens in de drie maanden stuurt. Zij zal in die updates ook informatie opnemen over hoe het met de kinderen op school gaat, wat hen bezighoudt, hun contact met vrienden en de dingen die ze doen. Hopelijk komt er een moment waarop de kinderen weer nieuwsgierig worden naar hun vader. De informatie van de moeder kan de vader dan helpen om zo goed mogelijk aan te sluiten bij de kinderen.

De rechtbank zal de beslissing uitvoerbaar bij voorraad verklaren. Dat betekent dat de beslissing moet worden gevolgd, ook als één van de ouders hoger beroep instelt tegen deze beslissing. De beslissing van de rechtbank geldt in dat geval totdat het gerechtshof een andere beslissing neemt.

De rechtbank zal beslissen dat iedere ouder de eigen proceskosten betaalt, omdat zij geen reden ziet om één van de ouders in de proceskosten te veroordelen.

verleent de moeder, ter vervanging van de toestemming van de vader, toestemming voor het indienen van een verzoek bij Justis tot wijziging van de geslachtsnaam van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] , in de naam [achternaam] ;

verklaart de beslissing onder 4.1. uitvoerbaar bij voorraad;

bepaalt dat de ouders hun eigen proceskosten betalen.