3.3
Op grond van artikel 1:253ha BW kan de minderjarige vrouw die als degene die het gezag heeft, haar kind wenst te verzorgen en op te voeden, als zij de leeftijd van zestien jaar heeft bereikt, de kinderrechter verzoeken haar meerderjarig te verklaren. Het verzoek kan ten behoeve van de vrouw ook gedaan worden door de raad. Het verzoek wordt slechts ingewilligd als dit in het belang van de moeder en haar kind wenselijk wordt geoordeeld.
3.5
De vrouw heeft aangevoerd dat zij haar kind als gezaghebbende ouder wenst op te voeden, dat zij daartoe is staat is en dat dit dus in belang van de minderjarige en van haar is. Daarnaast heeft zij aangevoerd dat haar meerderjarigverklaring ook noodzakelijk is, omdat nu nog niet in het gezag is voorzien. De rechtbank zal dat laatste argument eerst bespreken - en verwerpen. Het andere argument slaagt wel.
Verwerping eerste argument: er is geen sprake van een gezagsvacuüm
3.5.2
Artikel 251b BW regelt, buiten huwelijk, het gezag van de ouders en het uitgangspunt is glashelder: dat wordt gezamenlijk door beide uitgeoefend als sprake is van erkenning (en dus sprake is van twee juridische ouders). Om te voorkomen dat ruzies over gezag de erkenning kunnen beïnvloeden regelt het tweede lid twee uitzonderingen, namelijk
3.5.3
In het eerste lid staan vier andere uitzonderingen.
3.5.3.1 Drie daarvan gaan over situaties waarin een eerdere rechterlijke beslissing is geweest: voogdij (onderdelen a), gezamenlijke gezagsuitoefening van een ouder met een derde (onderdeel c) en gezagsbeëindiging (onderdeel d). Die laten zich makkelijk verklaren door de gedachte dat een (eerdere) rechterlijke beslissing niet moet worden doorkruist door een gezagstoekenning van rechtswege.
3.5.3.2 De uitzondering van onderdeel b is een wat vreemde eend in de bijt. Hieronder valt de situatie van een eerdere voogdijbeslissing, waarna de voogd wegvalt door overlijden; dit past in het rijtje rechterlijke interventies. Ook wordt de minderjarige moeder onder deze bepaling geschaard volgens de literatuur en de parlementaire geschiedenis., De wetstekst sluit op die gedachte niet goed aan, want de formulering “is komen te ontbreken” duidt op de situatie waarin er eerst wel gezag was, terwijl dat nu juist niet aan de orde zou zijn als er nooit gezag ontstaat als een minderjarige moeder bevalt.
Heersende leer: als de moeder minderjarig is, verkrijgt de vader geen gezag
3.5.4
De heersende leer in de rechtspraak (onder andere: ECLI:NL:RBMNE:2026:3853, ECLI:NL:RBDHA:2026:2898) is dat er geen gezamenlijk gezag ontstaat bij minderjarigheid van de moeder en dat er dan een gezagsvacuüm is. Dit wordt gebaseerd op artikel 1:253b, lid 2 (de minderjarige moeder verkrijgt van rechtswege gezag bij haar meerderjarigheid) en op de aanhef van artikel 1:251b, eerste lid, en onderdeel b van dat artikellid, gelet op de hiervoor besproken parlementaire geschiedenis.
Heersende leer is in strijd met het EVRM
3.5.5
Deze rechtbank is echter van oordeel dat een dergelijke wetsuitleg ongeoorloofd onderscheid maakt op basis van geslacht en daarom strijdt met artikelen 8 en 14 van het EVRM.
3.5.6
Het is heel simpel: bij een meerderjarige moeder en een minderjarige vader, verkrijgt de moeder automatisch het gezag bij geboorte van het kind. De vader kan vanaf zijn meerderjarigheid ook het gezag verkrijgen, waarbij de rechtbank opmerkt dat ook hier de Nederlandse wet in strijd is met de artikelen 8 en 14 EVRM omdat minderjarige moeders wel meerderjarig kunnen worden verklaard, maar minderjarige vaders niet. In de omgekeerde situatie (een minderjarige moeder en een meerderjarige vader, zoals hier), zou de vader echter geen gezag verkrijgen. Voor dit onderscheid bestaat geen enkele rechtvaardiging. Waarom zou de gezagspositie van de moeder niet afhangen van de meerderjarigheid van de vader, maar de gezagspositie van de vader wel afhangen van de meerderjarigheid van de moeder? Het argument dat tenminste zeker is wie de moeder is, slaat de plank in elk geval finaal mis, want er is sprake van erkenning en dus van een juridische vader. Die moet dezelfde positie hebben als de juridische moeder.
3.5.7
Het is ook niet moeilijk om de wet zo uit te leggen dat wel wordt voldaan aan het EVRM, want artikel 1:253q BW geeft de oplossing: bij gezamenlijk gezag en onbevoegdheid van een van beide ouders (in dit geval: de minderjarige moeder) wordt het gezag eenhoofdig door de ander uitgeoefend (in deze zaak: de meerderjarige vader). Hoewel de letterlijke formulering van 1:253q BW van een chronologische volgorde lijkt uit te gaan, kan het artikel ook verdragsconform worden uitgelegd, namelijk dat in alle gevallen waarin gezamenlijk gezag gevestigd is (bijvoorbeeld, maar niet uitsluitend, op grond van artikel 1:251b BW) , de uitoefening toch tijdelijk eenhoofdig kan geschieden bij onbevoegdheid.
3.5.8
De rechtbank is dan ook van oordeel, dat voor zover de artikelen 1:251b en 1:253b BW zo worden uitgelegd of toegepast dat zij aan gezagsuitoefening door de meerderjarige juridische vader in de weg staan, wegens strijd met de artikelen 8 en 14 van het EVRM onverbindend zijn.
Conclusie: de vader oefent thans eenhoofdig het gezag uit
3.5.9
De conclusie in deze zaak is dan ook, dat het eerste argument van moeder niet slaagt. Er is geen gezagsvacuüm. Vanaf de geboorte van de minderjarige oefent de vader op grond van artikelen 1:251b en 1:253q BW het gezag alleen over de minderjarige uit, totdat de moeder bevoegd wordt tot het gezag (door het einde van haar minderjarigheid).
Tweede argument slaagt: meerderjarigverklaring is in het belang van moeder verzoekster en de minderjarige
3.5.10
De rechtbank oordeelt het in het belang van de moeder en de minderjarige wenselijk dat het verzoek tot meerderjarigverklaring wordt ingewilligd. Gelet op het positieve advies van de raad is de rechtbank van oordeel dat de moeder in staat is te zorgen voor de minderjarige. Als de moeder meerderjarig wordt verklaard, herleeft bovendien het gezamenlijk gezag, zodat de vader er niet meer alleen voor staat. Dit alles is in het belang van de minderjarige.
3.5.11
Gelet op de uitleg die de rechtbank hierboven heeft gegeven, vindt artikel 1:253h, vierde lid, BW geen toepassing. Met ingang van deze uitspraak oefenen de vader en moeder op grond van artikel 1:253q BW gezamenlijk het gezag uit. Het gewijzigde verzoek, te weten om gezamenlijk gezag op te dragen aan de ouders, kan dan ook in zoverre niet worden toegewezen, maar de rechtbank zal het verzoek, in het belang van alle betrokkenen en vooral in het belang van de minderjarige ruim opvatten en een toepasselijke verklaring voor recht uitspreken.
3.5.12
De meerderjarigverklaring wordt uitvoerbaar bij voorraad verklaard, omdat het verzoek daartoe is gegrond op de wet en er geen reden zijn het af te wijzen.