KENNISBANK FAMILIERECHT

Datum publicatie	03-02-2026
Zaaknummer	C/03/255961 / HA ZA 18-507
Rechtsgebieden	Civiel recht
Trefwoorden	Overig. Straatverbod/contactverbod/huiselijk geweld
Wetsverwijzingen

Inhoudsindicatie

Onrechtmatige daad. Schade als gevolg van de door gedaagde gepleegde strafbare feiten (bedreiging, belaging en brandstichting) waarvoor hij strafrechtelijk is veroordeeld. Artikel 161 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Gebieds- en contactverbod.

Volledige uitspraak

vonnis

RECHTBANK LIMBURG

Burgerlijk recht

Zittingsplaats Roermond

zaaknummer / rolnummer: C/03/255961 / HA ZA 18-507

Vonnis van 25 maart 2020

in de zaak van

[eiser] ,

wonend te [plaatsnaam] ,

eiseres,

advocaat mr. P.C. Schouten te Breda,

tegen

[gedaagde] ,

wonend te [plaatsnaam] ,

gedaagde,

advocaat mr. M.N. van Geenen te Venlo.

Partijen zullen hierna [eiser] en [gedaagde] genoemd worden.

1De procedure

1.1.

Het verloop van de procedure blijkt uit:

de dagvaarding met producties 1 tot en met 23;
de conclusie van antwoord;
de akte overlegging aanvullende productie 24 tot en met 32;
de akte wijziging van eis;
het proces-verbaal van comparitie van 12 juni 2019;
de akte van [eiser] met productie 33 en 34;
de akte van [gedaagde] .

1.2.

Ten slotte is vonnis bepaald.

2De feiten

2.1.

[eiser] en [gedaagde] hebben van 2013 tot medio 2014 een affectieve relatie gehad. Medio 2015 kreeg [eiser] een relatie met [ex-partner] . [ex-partner] is medio 2016 overleden als gevolg van een verkeersongeval. De huidige partner van [eiser] is [partner] .

2.2.

Op 15 februari 2016 heeft er brandstichting plaatsgevonden in de woning van [eiser] en is de woning van [eiser] gedeelte beschadigd geraakt. [eiser] huurde deze woning voor een bedrag € 500,00 per maand. Op 15 november 2017 kon [eiser] terugkeren naar haar oude woning. In de tussenliggende periode heeft [eiser] een bedrag van € 900,00 per maand moeten betalen aan huur voor vervangende woonruimte.

2.3.

De schade aan de inboedel door de brand bedroeg € 63.500,00. Een bedrag van € 58.947,62 heeft [eiser] van haar verzekeringsmaatschappij vergoed gekregen.

2.4.

Het laatst genoten salaris van [eiser] bedroeg in december 2016 een nettobedrag van € 1.802,41. Met ingang van 20 maart 2017 is [eiser] arbeidsongeschikt geraakt en met ingang van 19 juni 2017 ontvangt [eiser] een ziektewetuitkering van een nettobedrag van € 1.346,00. Vanaf april 2019 ontvangt [eiser] een WW-uitkering van een nettobedrag van € 1.024,84.

2.5.

Bij vonnis van 13 februari 2018 is [gedaagde] veroordeeld voor:
- het belagen van [eiser] ;

het bedreigen van [eiser] ;
het belagen [ex-partner] ;
het verduisteren van goederen van zijn voormalig werkgever, de gemeente Venlo.

2.6.

De rechtbank heeft in haar vonnis van 13 februari 2018 ten aanzien van de belaging het volgende overwogen:

“ Bewijsoverweging feit 1: is er sprake van belaging van [eiser] ?

De rechtbank ziet zich gesteld voor de vraag of de hiervoor beschreven en in de tussenconclusies vastgestelde handelingen van verdachte te kwalificeren zijn als belaging van [eiser] in de zin van artikel 285b van het Wetboek van Strafrecht. Bij de beoordeling van de vraag of sprake is van belaging zijn verschillende factoren van belang: de aard, de duur, de frequentie en de intensiteit van de gedragingen van verdachte, de omstandigheden waaronder deze hebben plaatsgevonden en de invloed daarvan op het persoonlijk leven en de persoonlijke vrijheid van het slachtoffer (HR 29 juni 2004, ECLI:NL:HR:2004:AO5710; HR 4 november 2014, ECLI:NL:HR:2014:3095). Van een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer is sprake indien de persoon in kwestie de storing niet wenst, hetgeen betekent dat de contacten dienen te geschieden zonder (impliciete) toestemming. Hoewel dit niet betekent dat vereist is dat het slachtoffer voorafgaand aan de gedragingen nadrukkelijk kenbaar moet hebben gemaakt geen contact meer te willen (zie HR 2 juni 2015, NJ 2015/280), moet naar het oordeel van de rechtbank wel op enig moment duidelijk zijn gemaakt dat de vormen van contact die in een relatie gebruikelijk zijn, niet langer gewenst zijn.
[eiser] heeft in haar eerste aangifte van belaging verklaard dat zij verdachte op haar verjaardag duidelijk heeft gemaakt dat zij niets meer met hem wilde. Nu [eiser] zelf nadien ook heeft verklaard dat ze zich kon voorstellen dat verdachte dit niet begreep – de relatie was immers al vaker uitgegaan –, gaat de rechtbank niet uit van 28 september 2015, maar van 12 oktober 2015 als de dag waarop het verdachte duidelijk was dat [eiser] zijn contact niet meer wenste, zoals hij, zoals hiervoor opgenomen, ook zelf bij de politie heeft verklaard.
De rechtbank stelt op grond van de bewijsmiddelen voorts vast dat verdachte in de periode van 13 oktober 2015 tot en met 17 maart 2017 op een zeer indringende wijze met [eiser] ’ privéleven bezig is geweest. Zo heeft/is hij:

- in 2015 en 2016 meermalen en in 2017 eenmaal naar [eiser] gebeld, ‘gewoon’, maar ook anoniem;

- in 2015 een e-mail naar haar gestuurd;

- in 2015 meermaals en in 2016 eenmaal bij haar werk en woning langsgegaan. Ook later, in maart 2017, is hij nog een keer bij haar woning langsgegaan, waarbij hij ook de kinderen angst heeft aangejaagd door hun namen te roepen;

- op 21 maart smsjes gestuurd en op 22 maart 2016 bedreigende smsjes gestuurd, die [eiser] als geautomatiseerde berichten moest afluisteren.

Daarnaast heeft hij zich in diezelfde periode ook verder met haar privéleven bemoeid, doordat hij:
op 13 oktober 2015 het kenteken van haar vriend heeft bevraagd om zo achter zijn NAW-gegevens te komen;
in 2015 2x een brief heeft gestuurd naar haar vriend;
in 2016 gedurende enkele weken de auto van haar vriend heeft gevolgd;
Tot slot heeft verdachte in maart 2017 [eiser] ’ aanwezigheid actief gevolgd tijdens een feest, waar zij met haar nieuwe vriend en een vriendin aanwezig was.

Uit de hiervoor vermelde feiten en omstandigheden, komt naar voren dat verdachte over een lange periode op een zeer belastende en indringende wijze heeft geprobeerd met [eiser] in contact te komen en haar aandacht heeft geëist, waarbij hij zich ook actief met haar liefdesleven heeft bemoeid door haar vriend berichten te sturen en te volgen. Door zo te handelen, heeft verdachte kennelijk willen bewerkstelligen dat [eiser] haar nieuwe relatie zou beëindigen en bij hem zou terugkeren én heeft hij [eiser] en haar gezin en vriend angst aangejaagd en hun gevoel voor veiligheid ernstig aangetast. Weliswaar volgen de contactmomenten elkaar sinds november 2015 niet meer in de frequentie van het begin op, maar verdachte blijft wel terugkeren op wisselende momenten en de intensiteit waarmee hij dit doet en de impact die dat heeft is groot. Al met al heeft verdachte daarmee een aanmerkelijke en zeer nare verstoring van het persoonlijke leven van het slachtoffer teweeg gebracht, die naar het oordeel van de rechtbank de conclusie rechtvaardigt dat er sprake is van belaging in de zin van artikel 285b, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht.

Gelet hierop acht de rechtbank het ten laste gelegde onder feit 1 bewezen, zoals omschreven onder het kopje ‘De bewezenverklaring’.”

2.7.

Ten aanzien van de bedreiging heeft de rechtbank het volgende overwogen:

“ Uit de bewijsmiddelen volgt dat verdachte op 22 maart 2016 door middel van sms-berichten naar het werk van [eiser] de zinnen heeft gestuurd ‘Ik kan je niet de veiligheid garanderen voor jou en je twee dochters als hij geen medewerking zal blijven geven zoals afgesproken’ en ‘wij hebben jou en je dochters deze keer gespaard. Let je de volgende keer op als je de ganzen naar buiten laat.’ De bewoordingen zijn op zichzelf bedreigend en ze hebben [eiser] ook vrees aangejaagd. Nu deze bewoordingen kennelijk refereren aan de brand die ruim een maand eerder in de woning van [eiser] heeft gewoed, leveren deze bewoordingen naar het oordeel van de rechtbank bedreigingen gericht tegen het leven op.

Gelet hierop acht de rechtbank het ten laste gelegde onder feit 3 bewezen, zoals omschreven onder het kopje ‘De bewezenverklaring’. “

2.8.

In het vonnis van 13 februari 2018 is [gedaagde] vrijgesproken van brandstichting in de woning van [eiser] . De rechtbank heeft ten aanzien van de brandstichting het volgende overwogen:

“Op maandag 15 februari 2016, omstreeks 08.58 uur, komt bij de meldkamer van de Eenheid Limburg een melding binnen van een brand in een woning gelegen aan [adres] . De bewoonster van dit pand betreft [eiser] . Ter plaatse blijkt dat de hele benedenverdieping van het woonhuis in brand staat en dat er op de eerste verdieping ook brand is. In het onderzoek is naar voren gekomen dat [eiser] gemeld heeft dat zij wordt lastiggevallen door verdachte.

Op 16 februari 2016 doet [eiser] aangifte van brandstichting in haar woning. Zij heeft verklaard dat zij op 15 februari 2016 omstreeks 08:30 uur haar woning heeft verlaten, afgesloten en intact heeft achtergelaten. Op 16 februari 2016 omstreeks 16:30 uur belt [eiser] de politie met de mededeling dat uit het nachtkastje op haar slaapkamer twee vibrators zijn verdwenen. Hier wordt zij op 21 februari 2016 nader over gehoord en zij verklaart daar onder andere over dat zij de weggenomen vibrators had gekocht ten tijde van de relatie met verdachte. Alleen aangeefster, haar nieuwe partner [ex-partner] en verdachte zouden weten dat de vibrators daar lagen. Ten tijde van de relatie heeft verdachte een sleutel van de woning van [eiser] in zijn bezit gehad, die [eiser] op enig moment weer heeft teruggepakt. Op 23 februari 2016 verklaart [eiser] dat in het nachtkastje waar de vibrators lagen, ook haar sieraden lagen. Om de twee dagen wisselde zij van sieraden. Als de vibrators al eerder uit haar nachtkastje waren verdwenen, dan had zij dit zeker opgemerkt.

Op 16 februari 2016 heeft forensisch onderzoek plaatsgevonden waaruit is gebleken dat sprake is van brandstichting. Er zijn drie onafhankelijke brandhaarden geconstateerd in de woning. De onderzochte brandresten bevatten sporen van vluchtige stoffen van motorbenzine en aardoliedestilaat. Er zijn geen sporen van braak of verbreking aan de ramen en deuren aangetroffen. De forensische opsporing heeft vastgesteld dat de schuifdeur aan de achterkant van de woning open heeft gestaan ten tijde van de brand.

Verdachte wordt op 29 maart 2016 aangehouden en zijn woning en auto worden doorzocht. Er worden twee flessen met daarin vluchtige stoffen in beslag genomen. Monsters van deze vluchtige stoffen worden naar het Nederlands Forensisch Instituut opgestuurd waar deze worden vergeleken met de aangetroffen brandresten uit de woning [adres] . Uit dit onderzoek is gebleken dat de monsters van de vluchtige stoffen niet overeenkomen met de aangetroffen brandresten uit de woning.

Uit onderzoek blijkt dat verdachte op zijn computer en telefoon op 12 februari 2016 heeft gezocht op termen als “is een kluis bestand tegen brand” en op 16 februari 2016 op “ [eiser] brand”. Ook heeft hij op 7 februari 2016 de website van de brandweer Barendrecht bezocht.

Op 22 maart 2016 ontvangt [eiser] de berichten die onder feit 3 zijn ten laste gelegd en besproken.

Ter zitting heeft verdachte bekend deze berichten verstuurd te hebben, echter hij stelt dit te hebben gedaan in de overtuiging dat de nieuwe partner van [eiser] , [ex-partner] , zich op zou houden in een bepaald milieu. [ex-partner] zou grote schulden hebben en hiermee onder druk worden gezet. Verdachte wilde zijn ex-vriendin en haar kinderen beschermen en er op deze manier voor zorgen dat [eiser] bedenkingen over de relatie met [ex-partner] zou krijgen en deze relatie zou beëindigen.

Het dossier bevat daarmee weliswaar aanwijzingen die geleid hebben tot de verdenking jegens verdachte, maar onvoldoende concrete bewijsmiddelen op grond waarvan kan worden vastgesteld dat het verdachte is geweest die ter plaatse is geweest en de brand heeft gesticht. Verdachte dient dan ook bij gebrek aan wettig en overtuigend bewijs te worden vrijgesproken. Dat verdachte met de bedreigingen achteraf of anderszins daderkennis prijsgaf is de rechtbank niet gebleken. Ook bevatten de bedreigingen naar het oordeel van de rechtbank niet de bekentenis die de officier van justitie daarin leest, te meer omdat de verdachte aan deze berichten een uitleg heeft gegeven die de rechtbank gelet op de dubbelzinnige inhoud van de berichten niet zonder meer onaannemelijk acht.”

2.9.

Bij vonnis van 22 juli 2019 (productie 33) is [gedaagde] veroordeeld voor:
- het in brandsteken van het bedrijfspand van [partner] ;

het in brandsteken van de auto van [partner] ;
het belagen van [eiser] .

Ten aanzien van het schakelbewijs heeft de rechtbank het volgende overwogen:

“Bij alle tenlastegelegde feiten komt verdachte in beeld als degene die gebruik maakt van een Peugeot. Ook wordt verdachte bij alle tenlastegelegde feiten op of nabij de plaats delict herkend aan zijn gelaat, postuur en kleding. Verder is de modus operandi van verdachte telkens dezelfde: de benadeelden zijn in alle gevallen hetzij de ex-vriendin van verdachte ( [eiser] ) dan wel haar huidige vriend, [partner] . De twee brandstichtingen worden op eenzelfde wijze uitgevoerd: de dader parkeert de auto in de omgeving van de brandlocatie, hij legt het laatste stuk af met de fiets met een draagtas met daarin een fles brandbare vloeistof, dan wordt eerst een brandbare vloeistof op, tegen of in het betreffende object aangebracht en vervolgens wordt die vloeistof aangestoken. Dan rijdt hij weer met de fiets naar de auto en vertrekt.

Uit de rechtspraak van de Hoge Raad volgt dat het gebruik van aan andere, soortgelijke feiten ten grondslag liggende bewijsmiddelen als steunbewijs (in de vorm van zogenaamd schakelbewijs) onder omstandigheden is toegelaten. Voor de bewezenverklaring van een feit wordt in dat geval mede redengevend geacht de - uit één of meer bewijsmiddelen blijkende - omstandigheid dat de verdachte bij één of meer andere strafbare feiten betrokken was. Daarbij moet het gaan om bewijsmateriaal ten aanzien van die andere feiten dat op essentiële punten belangrijke overeenkomsten of kenmerkende gelijkenissen vertoont met het bewijsmateriaal van het te bewijzen feit en dat duidt op een herkenbaar en gelijksoortig patroon in de handelingen van de verdachte.

De rechtbank stelt vast dat bij de brandstichting op 29 juni 2018 en bij de brandstichting op 6 mei 2018 de modus operandi van verdachte op essentiële punten vergelijkbaar is:

het gaat steeds ten aanzien van feit 1 en feit 2 om brandstichting waarbij de ex-vriendin van verdachte en haar huidige partner als slachtoffers betrokken zijn;

de feiten worden gepleegd in de nachtelijke uren;

verdachte gebruikt een ontbrandbare vloeistof;

verdachte verplaatst zich met steeds dezelfde auto (Peugeot), waarin hij een fiets vervoert, parkeert de auto en gaat naar en van de plaats delict met een fiets.

Derhalve gebruikt de rechtbank de bewijsmiddelen die ten grondslag liggen aan de bewezenverklaring van deze twee brandstichtingen over en weer als schakelbewijs voor het plegen van de tenlastegelegde brandstichtingen.

Aan de overtuiging dat verdachte de tenlastegelegde feiten heeft gepleegd draagt nog bij de verklaring van [naam X] , vriend van verdachte, dat verdachte het altijd heeft over de situatie met [eiser] , dat hij wat er gebeurd is niet los kan laten. In een telefoongesprek in februari 2018 tussen verdachte en [naam X] dat is door de politie is getapt, zegt verdachte dat hij nog iedere dag droomt van [eiser] .”

2.10.

In de brief van GZ-psycholoog en de psychiater (productie 24) van 18 maart 2019 staat:

“Er liepen destijds een tweetal zaken t.w. het overlijden van uw toenmalig partner en de zaak met uw eerdere ex-partner die inmiddels ook in hechtenis zit vanwege vermeende stalking. Ik begreep dat er en veroordeling is geweest maar nog hoger beroep aanhangig is. Inhoudelijk is het vrijwel uitsluitend gegaan over de voortdurende dreigende situatie, de gevolgschade voor u en de gevolgen van het gedrag van deze ex-partner op u en uw gezin alsmede op uw klachten. Hoewel niet volledig vastgesteld kan worden dat er sprake is van een posttraumatische stressstoornis doen de klachten hier sterk aan denken waarbij aangetekend dat de situatie met ex partner als enig onderhoudende factor speelt. Aangezien de situatie vanaf het begin van uw komst alhier erg dreigend is geweest hebben we geen werk kunnen maken van de behandeling van de klachten alsmede weinig gesproken over het overlijden van uw partner en de gevolgen daarvan voor u en uw gezin.”

3Het geschil

3.1.

[eiser] vordert, bij vonnis, na wijziging van eis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:
1. voor recht te verklaren dat [gedaagde] aansprakelijk is voor de door [eiser] geleden en nog te lijden schade als gevolg van door hem gepleegde onrechtmatige daden (het belagen van [eiser] in de periode van oktober 2015 tot en met heden, de brandstichting in de van woning [eiser] en de bedreiging van [eiser] ).

2. [gedaagde] te veroordelen om binnen 14 dagen na dagtekening van dit vonnis tegen behoorlijk bewijs van kwijting aan [eiser] te voldoen een bedrag ter hoogte van € 12.292,41 ten titel van verlies van verdienvermogen over de periode vanaf 19 juni 2017 tot en met 1 juli 2019, met verstrekking van de gebruikelijke betalingsgaranties en te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf de dag der dagvaarding tot de dag der algehele voldoening.

3. [gedaagde] te veroordelen om binnen 14 dagen na dagtekening van dit vonnis tegen behoorlijk bewijs van kwijting aan [eiser] te voldoen een bedrag ter hoogte van € 50.608,51 ten titel van vermogensschade tot een bedrag van € 40.608,51 en ten titel van immateriële schade tot een bedrag van € 10.000,00 althans ten aanzien van de materiele en immateriële schade een zodanig beslissing te nemen als de rechtbank in goede justitie verneemt te behoren.

4. het bedrag ad. € 1.355,00 ter zake buitengerechtelijke incassokosten te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf de dag der dagvaarding tot aan de dag der algehele voldoening.

5. [gedaagde] te verbieden om zich voor de duur van 2 jaar vanaf de dag van dit vonnis in [plaatsnaam] te begeven, te vertoeven dan wel op enige andere wijze aldaar aanwezig te zijn, met machtiging van [eiser] om [gedaagde] aldaar desnoods met behulp van de sterke arm van politie en justitie te doen verwijderen bij overtreding van dit verbod, onder verbeurte van een dwangsom van € 2.500,00 voor iedere keer dat [gedaagde] dit verbod overtreedt.

6. [gedaagde] te verbieden om zich voor de duur van 2 jaar vanaf de dag van dit vonnis persoonlijk, schriftelijk, telefonisch of op andere (digitale) wijze contact op te nemen met [eiser] en/of haar dochters, onder verbeurte van een dwangsom van € 2.500,00 voor iedere keer dat [gedaagde] dit verbod overtreedt.

7. de kosten van dit geding te voldoen binnen 14 dagen na dagtekening van dit vonnis – en voor het geval voldoening binnen bedoelde termijn niet plaatsvindt – te vermeerderen met de wettelijke rente te rekenen vanaf bedoelde termijn voor voldoening.

8. de nakosten ter hoogte van € 131,00 dan wel, indien betekening van dit vonnis plaatsvindt € 199,00.

3.2.

[gedaagde] voert verweer.

3.3.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.

4De beoordeling

4.1.

Tussen partijen is in geschil of [gedaagde] onrechtmatig jegens [eiser] heeft gehandeld door haar te bedreigen, te belagen en haar woning in brand te steken. [eiser] stelt dat dit het geval is en dat zij hierdoor schade heeft geleden. Deze schade bestaat volgens [eiser] uit inkomensschade, reiskosten, kosten van de zorgverzekering, schade aan de inboedel, extra huurkosten, extra bel- en benzinekosten, kosten met betrekking tot de beveiliging en immateriële schade. Tevens vordert [eiser] ten aanzien van [gedaagde] een gebieds- en contactverbod.

4.2.

Ter onderbouwing van haar vorderingen stelt [eiser] het volgende. [eiser] stelt dat [gedaagde] haar gedurende een periode van jaren op een zeer belastende en indringende wijze heeft belaagd. [gedaagde] deed dit door, tegen de wens van [eiser] in, te proberen met haar in contact te komen, haar aandacht te eisen en door pogingen om haar (liefdes)leven te beïnvloeden. Op deze wijze heeft [gedaagde] inbreuk gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van [eiser] en heeft [gedaagde] haar ernstig (geestelijk) leed toegebracht. Bij vonnis van 13 februari 2018 is [eiser] schuldig bevonden aan de belaging van [eiser] . Tevens is [gedaagde] in ditzelfde vonnis schuldig bevonden aan de bedreiging van [eiser] . Van de brandstichting in de woning van [eiser] is [gedaagde] in dit vonnis vrijgesproken. [eiser] stelt dat er echter wel degelijk kan worden geconcludeerd dat [gedaagde] haar woning in brand heeft gestoken. [gedaagde] is namelijk bij vonnis van 22 juli 2019 veroordeeld voor het in brandsteken van het bedrijfspand en de auto van [partner] . Uit deze brandstichtingen blijkt volgens [eiser] dat [gedaagde] bij deze brandstichtingen volgens een bepaalde modus operandi heeft gehandeld. Deze modus operandi heeft [gedaagde] ook gehanteerd bij de brandstichting in haar woning op 10 januari 2016. Immers ook toen was [eiser] het slachtoffer van brandstichting, is er gebruik gemaakt van een brandbare vloeistof, is deze vloeistof tegen het object aangebracht en aangestoken en heeft [gedaagde] expliciet online gezocht naar informatie over deze brandstichting. Hierbij komt dat de door [gedaagde] geuite bedreigingen refereren aan de brandstichting waarbij hij kennelijk beschikt over heel specifieke informatie (zoals het naar buiten laten van de ganzen). De modus operandi, in samenhang met de geuite bedreigingen leiden ertoe dat het aannemelijk is dat [gedaagde] ook de pleger is van de brandstichting in de woning van [eiser] .

4.3.

[gedaagde] stelt dat hij onschuldig is en geen strafbare feiten heeft gepleegd. [gedaagde] betwist dat hij de woning van [eiser] in brand heeft gestoken. Hierbij komt dat [gedaagde] bij vonnis van 13 februari 2018 door de rechtbank Limburg is vrijgesproken van deze brandstichting. Ten aanzien van het vonnis van 22 juli 2019 van de rechtbank Oost-Brabant stelt [gedaagde] dat dit een nog niet onherroepelijk vonnis betreft en dat hij hoger beroep heeft ingesteld tegen dit vonnis. Wat in dit vonnis staat over de modus operandi ziet volgens [gedaagde] op geen enkele wijze op de vermeende brandstichting door [gedaagde] . Een enkele verwijzing naar een aantal passages uit strafvonnissen is volgens [gedaagde] onvoldoende om aannemelijk te maken dat [gedaagde] verantwoordelijk is voor de brandstichting op 15 februari 2016. Voorts zijn er geen concrete bewijsmiddelen voorhanden op grond waarvan zou kunnen worden vastgesteld dat [gedaagde] destijds ter plaatse is geweest en de brand heeft gesticht. [gedaagde] is dan ook niet aansprakelijk voor de eventuele schade die hieruit voortvloeit.

Aansprakelijkheid van [gedaagde]

4.4.

De rechtbank overweegt als volgt. Artikel 161 Rv ziet specifiek op de betekenis van strafvonnissen van de Nederlandse strafrechter in burgerlijke zaken. Aan een strafvonnis komt in een civiele procedure onder bepaalde omstandigheden dwingende bewijskracht toe. Dit kan dan echter slechts het oordeel van de strafrechter betreffen dát de veroordeelde een bepaald feit heeft gepleegd, en dan ook slechts nog voor zover het betreffende vonnis onherroepelijk is geworden (in kracht van gewijsde is gegaan) en op tegenspraak is gewezen. Alle andere strafvonnissen of onderdelen daarvan hebben, evenals civiele vonnissen gewezen in andere gedingen, slechts vrije bewijskracht (HR 20 juni 2003, NJ 2003, 487, ECLI:NL:HR:2003:AF7682). Dat geldt dus zowel voor bijvoorbeeld strafvonnissen die op verstek zijn gewezen, alsook voor strafvonnissen waarin een vrijspraak is gevolgd.

4.5.

De vrijspraak van [gedaagde] betekent niet automatisch dat daarmee in deze civiele procedure vast komt te staan dat [gedaagde] de brand niet heeft gesticht in de woning van [eiser] . Gelet op het hiervoor overwogene heeft dit vonnis slechts vrije bewijskracht. Voorts geldt ook voor het vonnis van 22 juli 2019 dat hier slechts vrije bewijskracht aan toe kan worden gekend. Hierbij komt dat in het civiele recht een andere toets wordt gehanteerd dan in het strafrecht. In het strafrecht moet er sprake zijn van wettig en overtuigend bewijs, terwijl met de vrije bewijswaardering in het civiele recht voldoende kan zijn dat er een redelijke mate van zekerheid is over de gestelde feiten. Dit neemt niet weg dat ingevolge het bepaalde in artikel 150 Rv de stelplicht en de bewijslast van de stellingen dat [gedaagde] onrechtmatige jegens [eiser] zou hebben gehandeld door haar te bedreiging, te belaging en haar woning in brand te steken op [eiser] rust.

4.6.

[eiser] stelt dat [gedaagde] haar woning in de brand heeft gestoken. Gelet op de in het vonnis van 22 juli 2019 vastgestelde modus operandi is het aannemelijk dat [gedaagde] de brandstichting in de woning van [eiser] heeft gepleegd. De modus operandi die bij deze brandstichtingen is vastgesteld komt namelijk op essentiële punten overeen met de brandstichting bij de woning van [eiser] . Ook hier is er gebruik gemaakt van een brandbare vloeistof, is deze vloeistof tegen het object aangebracht en aangestoken, heeft [gedaagde] expliciet online gezocht naar informatie over deze brandstichting en was [eiser] het slachtoffer. Voorts refereren de door [gedaagde] geuite bedreigingen aan de brandstichting en blijkt tevens dat hij beschikte over specifieke informatie rondom de brandstichting. Hierbij komt dat onbetwist is gesteld dat [gedaagde] meerdere malen heeft geprobeerd om, voor de brand bij de woning van [eiser] , met [eiser] in contact te komen. De gestelde modus operandi, bedreigingen en belaging plaatsen [gedaagde] als brandstichter bij de woning van [eiser] en duiden op een herkenbaar en gelijksoortig patroon dat alleen aan [gedaagde] is toe te schrijven. Gelet op deze stellingen van [eiser] had het op de weg gelegen van [gedaagde] om de door [eiser] gestelde modus operandi gemotiveerd te betwisten. De enkele betwisting dat het niet om een onherroepelijk vonnis gaat en dat de modus operandi op geen enkele wijze op de vermeende brandstichting door [gedaagde] ziet is onvoldoende. [gedaagde] had de door [eiser] gestelde essentiële punten, die vergelijkbaar zijn met de modus operandi bij de brandstichtingen bij het bedrijfspand en de auto van [partner] , gemotiveerd dienen te betwisten. Nu [gedaagde] de stellingen van [eiser] onvoldoende gemotiveerd heeft betwist is de rechtbank van oordeel dat voldoende aannemelijk is geworden dat [gedaagde] de brand in de woning van [eiser] heeft gesticht.

4.7.

Hieronder zal de door [eiser] gevorderde schade puntsgewijs worden besproken.

Inkomensschade

4.8.

[eiser] stelt dat zij inkomensschade heeft geleden doordat zij ten gevolge van de brandstichting, bedreigingen en belaging arbeidsongeschikt is geworden. [eiser] heeft door deze gebeurtenissen professionele hulp moeten zoeken bij een psycholoog en een psychiater. De inkomensschade bestaat uit het verlies van verdienvermogen over de periode 19 juni 2017 tot en met 12 maart 2019. Tussen partijen staat vast dat het verlies aan verdienvermogen € 456,41 betreft. Dit is het verschil tussen het laatst genoten nettosalaris (€ 1.802,41) minus de ZW-uitkering (€ 1.346,00). Het verlies aan verdienvermogen over deze periode bedraagt 20,5 × € 456,41 = € 9.356,41. Voor de maand maart 2019 stelt [eiser] dat zij € 603,29 aan verlies aan verdienvermogen heeft. Vanaf april 2019 stelt [eiser] dat zij € 777,57 aan verlies aan verdienvermogen heeft. Voor de periode juni 2017 tot en met juni 2019 komt het totale verlies aan verdienvermogen neer op € 12.292,41.

4.9.

[gedaagde] betwist het causaal verband (gedeeltelijk), nu alle genoemde psychische klachten en tevens de daarop volgende arbeidsongeschiktheid het gevolg kunnen zijn van de brandstichting en daarvoor is [gedaagde] zijns inziens niet aansprakelijk. Niet alle klachten zijn volgens [gedaagde] het gevolg van de bedreiging en belaging. Voorts stelt [gedaagde] dat het niet ondenkbaar is dat het plots overlijden van de partner van [eiser] ook een impact heeft gehad op het psychische welbevinden van [eiser] . Dit kan volgens [gedaagde] ook als een mogelijke oorzaak worden gezien van haar psychische klachten, arbeidsongeschiktheid en inkomensverlies.

4.10.

De rechtbank zal de vordering van verlies van verdienvermogen van € 12.292,41 toewijzen. [gedaagde] heeft het causale verband tussen de bedreiging, de belaging en de arbeidsongeschiktheid niet betwist. Voorts heeft [gedaagde] gesteld dat een deel van de arbeidsongeschiktheid veroorzaakt kan zijn door de brandstichting. De rechtbank heeft, zo volgt uit voorgaande overwegingen, geoordeeld dat [gedaagde] degene is geweest die onrechtmatig jegens [eiser] heeft gehandeld door de woning van [eiser] in brand te steken. Nu [gedaagde] hiervoor aansprakelijk is en de brand in de woning van [eiser] volgens de stellingen van [gedaagde] zelf als een causaal verband kan worden gezien voor de arbeidsongeschiktheid en het verlies van verdienvermogen is [gedaagde] ook op deze grond aansprakelijk voor het verlies aan verdienvermogen door [eiser] . De stelling dat het overlijden van de partner van [eiser] ook een mogelijke oorzaak is voor de ontstane arbeidsongeschiktheid en het verlies aan verdienvermogen wordt door de rechtbank verworpen. Het had op de weg van [gedaagde] gelegen om nader te onderbouwen waarom dit een oorzaak was en voor welk deel dit de oorzaak was van het verlies aan verdienvermogen van [eiser] . De enkele stelling dat het overlijden van de partner mogelijk als oorzaak kan worden gezien is, mede gelet op de onder randnummer 2.10 genoemde brief van de GZ-psycholoog, onvoldoende.

Reiskosten

4.11.

[eiser] stelt dat zij als gevolg van de belaging en bedreiging reiskosten heeft moeten maken. Voor de in 2016 verreden kilometers komt dit neer op een bedrag van € 427,75 en voor de in 2017 tot en met 2018 verreden kilometers komt dit neer op een bedrag van € 886,26. Als gevolg van de brandstichting stelt [eiser] dat zij reiskosten heeft moeten maken voor een bedrag van € 1.492,26 in de periode februari 2016 tot en met november 2017. [gedaagde] stelt dat een groot gedeelte van de gereden kilometers (5.426,4 kilometers) te maken hebben gehad met de brand en dus niet voor vergoeding in aanmerking komen. [gedaagde] heeft de woning van [eiser] immers niet in brand heeft gestoken.

4.12.

De rechtbank overweegt als volgt. [gedaagde] heeft niet betwist dat een groot gedeelte van de gereden kilometers het gevolg zijn van de brandstichting in de woning van [eiser] . [gedaagde] stelt slechts dat hij de woning van [eiser] niet in brand heeft gestoken. Nu echter vast is komen te staan dat [gedaagde] aansprakelijk is voor de brandstichting en vast staat dat [gedaagde] [eiser] heeft belaagd en bedreigd, zal de rechtbank de gevorderde reiskosten van [eiser] toewijzen nu deze reiskosten zie op de belaging en de bedreiging en de brandstichting.

Zorgenkosten

4.13.

[eiser] stelt dat zij medische kosten heeft moeten maken als gevolg van de belaging en de bedreiging door [gedaagde] . Deze medische kosten werden niet door haar zorgverzekering gedekt. Voor 2016 betreft dit een bedrag van € 166,00. Deze kosten betroffen medicatie van de apotheek en kosten van de psycholoog van [buronaam] . Voor 2017 en 2018 betreft dit een bedrag van € 256,74 voor de kosten van de GZ-psycholoog en psychiater van [naam] . [gedaagde] stelt dat niet is aangetoond dat dit eigen risico is gebruikt voor behandelingen die hun oorzaak vinden in de feiten waarvoor [gedaagde] is veroordeeld. Voorts blijkt volgens [gedaagde] niet waarvoor de apotheekkosten zijn gemaakt.

4.14.

De rechtbank is van oordeel dat de gevorderde zorgkosten van [eiser] kunnen worden toegewezen. [eiser] heeft gemotiveerd gesteld waarvoor deze kosten zijn gemaakt en dat deze kosten zijn gemaakt als gevolg van de belaging en bedreiging door [gedaagde] . [eiser] heeft immers gesteld dat zij op voorschrift van de psychiater medicatie is gaan gebruiken (onder andere mirtazapine) en dat zij als gevolg van de belaging en bedreiging in behandeling is getreden bij een GZ-psycholoog en psychiater. [eiser] heeft haar stellingen ook per gevorderde kostenpost onderbouwd met stukken (productie 29 en 30). De enkele betwisting van [gedaagde] dat niet is aangetoond dat het eigen risico is gebruikt voor behandelingen die hun oorzaak vinden in de feiten waarvoor [gedaagde] is veroordeeld en dat nergens uit blijkt waarvoor de apotheekkosten zijn gemaakt is, gelet op de onderbouwde stellingen van [eiser] , onvoldoende. Het had op de weg van [gedaagde] gelegen om per gevorderde kostenpost van [eiser] verweer te voeren. Nu [gedaagde] dit niet heeft gedaan wordt zijn verweer verworpen.

Kosten beveiligingsmaatregelen

4.15.

[eiser] vordert een bedrag van € 25.350,10 aan kosten die zij heeft gemaakt voor het nemen van beveiligingsmaatregelen (productie 19 en 31). Deze kosten bestaan onder andere uit het aanleggen van een beveiligingssysteem met bewakingscamera’s, de kosten voor een buitenlamp met camera en het plaatsen van een hekwerk. Deze kosten zijn volgens [eiser] gemaakt naar aanleiding van de belaging en bedreiging door [gedaagde] en het voortduren van haar psychische klachten en angstgevoelens door de gebeurtenissen die [gedaagde] heeft veroorzaakt. Voor deze beveiligingsmaatregelen is een marktconforme prijs betaald door [eiser] . [gedaagde] heeft op geen enkele wijze aangetoond dat de gevorderde kosten goedkoper hadden gekund. [gedaagde] stelt zich op het standpunt dat de gevorderde kosten excessief hoog zijn en vraagt zich af of de genomen beveiligingsmaatregelen wel noodzakelijk zijn. Voorts stelt [gedaagde] dat een deel van de kosten zijn gemaakt naar aanleiding van de brandstichting. De kosten voor het hekwerk van € 12.705,00 kunnen volgens [gedaagde] niet worden gezien als schade ten gevolge van stalking en bedreiging.

4.16.

De rechtbank zal de gevorderde kosten voor de beveiligingsmaatregelen toewijzen. [eiser] heeft deze gevorderde kosten middels de door haar overgelegde specificaties onderbouwd. Ook heeft zij gemotiveerd gesteld waarom zij de genomen beveiligingsmaatregelen noodzakelijk acht: [gedaagde] heeft haar bedreigd en belaagd en de hierdoor ontstane psychische klachten en angstgevoelens duren nog steeds voort. De stelling van [gedaagde] dat de beveiligingsmaatregelen niet noodzakelijk zouden zijn heeft [gedaagde] op geen enkele wijze onderbouwd, terwijl [eiser] duidelijk heeft gesteld waarom zij zich genoodzaakt voelde om deze maatregelen te nemen. De rechtbank acht de door [eiser] genomen maatregelen, gelet op de onrechtmatige handelingen van [gedaagde] , dan ook begrijpelijk en noodzakelijk. De enkele stelling van [gedaagde] dat deze kosten excessief hoog zouden zijn wordt door de rechtbank verworpen. [gedaagde] heeft immers op geen enkele wijze onderbouwd waarom deze kosten excessief hoog zouden zijn. Het had op de weg van [gedaagde] gelegen om te stellen waarom [gedaagde] de genomen maatregelen niet noodzakelijk acht en had het op de weg van [gedaagde] gelegen om per genoemde kostenpost te onderbouwen waarom deze kostenpost volgens [gedaagde] te hoog zou zijn. [gedaagde] heeft dit echter nagelaten.

Immateriële schadevergoeding

4.17.

Voor de belaging en bedreiging vordert [eiser] een bedrag van € 5.000,00 aan immateriële schadevergoeding. Nu [gedaagde] deze gevorderde immateriële schadevergoeding niet heeft betwist zal de rechtbank deze toewijzen. Voorts vordert [eiser] € 5.000,00 aan immateriële schadevergoeding nu [gedaagde] brand heeft gesticht in haar woning en [eiser] de woning door deze brandstichting een lange tijd niet heeft kunnen gebruiken. [gedaagde] heeft enkel betwist dat het bedrag van € 5.000,00 niet kan worden toegewezen aangezien dit bedrag is gebaseerd op de gevolgen van de brandstichting. Nu [gedaagde] echter aansprakelijk is voor de brandstichting zal de rechtbank dit bedrag van € 5.000,00 aan immateriële schadevergoeding toewijzen. [gedaagde] heeft de hoogte van de gevorderde immateriële schadevergoeding immers niet betwist.

Inboedelschade

4.18.

Als gevolg van de brandstichting is de gehele inboedel van [eiser] verloren gegaan. De waarde van deze inboedel is door de verzekeringsmaatschappij vastgesteld op € 63.500,00. Van dit bedrag heeft [eiser] € 58.947,61 vergoed gekregen. [eiser] vordert een bedrag van € 4.552,39 als schadevergoeding voor de inboedel. [gedaagde] betwist dat hij deze schade heeft veroorzaakt en stelt dat hij is vrijgesproken van brandstichting.

4.19.

De rechtbank overweegt als volgt. Vaststaat dat de schade is ontstaan door de brand in de woning van [eiser] . Ook staat vast dat [gedaagde] onrechtmatig heeft gehandeld door de woning van [eiser] in brand te steken. Nu er een causaal verband bestaat tussen de onrechtmatige gedraging en de schade zal [gedaagde] de door [eiser] gestelde schade dienen te vergoeding. De rechtbank wijst de vordering van [eiser] dus ook toe.

Huurkosten

4.20.

[eiser] vordert ook een bedrag van € 8.400,00 aan extra huurkosten. Voor haar afgebrande woning betaalde [eiser] een bedrag van € 500,00 aan huur per maand. Voor haar vervangende woonruimte heeft [eiser] een bedrag van € 900,00 aan huur per maand moeten betalen. [eiser] is pas op 15 november 2017 kunnen terugkeren naar haar oude woning aangezien deze eerst moest worden herbouwd. [eiser] heeft derhalve 21 maanden moeten verblijven in de door gehuurde vervangende woonruimte. [gedaagde] stelt dat deze kosten niet op hem kunnen worden verhaald nu hij betwist dat hij deze schade heeft veroorzaakt.

4.21.

Vast is komen te staan dat [gedaagde] aansprakelijk is voor de brandstichting in de woning van [eiser] . Door deze brandstichting is [eiser] noodgedwongen geweest om vervangende woonruimte te zoeken. Het bedrag van € 400,00 dat [eiser] hierdoor aan woonlasten meer heeft dienen te betalen is aan te merken als gevolgschade. [gedaagde] heeft de hoogte van deze gevorderde gevolgschade niet betwist. Nu deze schadepost valt aan te merken als gevolgschade ten gevolge van de brandstichting is [gedaagde] hiervoor aansprakelijk. De rechtbank zal de vordering van [eiser] dan ook toewijzen.

Gebieds- en contactverbod

4.22.

Voor de toewijzing van het gevorderde gebieds- en contactverbod, dat een ernstige inbreuk maakt op het grondrecht van bewegingsvrijheid van [gedaagde] , dient in elk geval een reële dreiging te bestaan van toekomstig onrechtmatig handelen van [gedaagde] jegens [eiser] en haar gezin. De vraag of in dat geval een gebieds- en contactverbod noodzakelijk is moet vervolgens worden beantwoord aan de hand van alle omstandigheden van het geval en met inachtneming van de daarbij betrokken belangen van beide partijen.

4.23.

De rechtbank overweegt het volgende. [gedaagde] heeft gedurende een lange periode een ernstige inbreuk gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van [eiser] en haar gezin door middel van bedreiging, belaging en het in brand steken van haar woning. Hiernaast is [gedaagde] ook veroordeeld voor het in brandsteken van het bedrijfspand en de auto van de partner van [eiser] , [partner] . Zoals blijkt uit de slachtofferverklaring van [eiser] hebben deze gebeurtenissen een enorme negatieve impact gehad op het leven van [eiser] en haar gezin. Tevens geeft [eiser] aan dat zij en haar gezin nog steeds in angst en onzekerheid leven. Hierbij komt ook dat er geen indicatie is dat [gedaagde] zijn gedrag ten aanzien van [eiser] zal veranderen. Nu [gedaagde] deze stellingen van [eiser] in zijn geheel niet heeft betwist zal de rechtbank het gevorderde gebieds- en contactverbod toewijzen. De gevorderde dwangsommen zullen worden gemaximeerd tot een bedrag van € 50.000,00.

Buitengerechtelijke kosten

4.24.

[eiser] vordert een bedrag aan € 1.355,00 aan buitengerechtelijke incassokosten. [eiser] stelt dat [gedaagde] dit bedrag is verschuldigd aangezien [gedaagde] niet heeft voldaan aan de sommatie van [eiser] van 6 augustus 2018 en het voor [eiser] toen noodzakelijk is geworden om gerechtelijke procedure te starten.

4.25.

Bij de beoordeling van de vraag of de gevorderde buitengerechtelijke (incasso-) kosten voor vergoeding in aanmerking komen, hanteert de rechtbank het uitgangspunt, dat verrichtingen voorafgaand aan het geding worden gezien als voorbereiding van de gedingstukken en instructie van de zaak. Bij afzonderlijk voor vergoeding in aanmerking komende kosten moet het gaan om verrichtingen die meer omvatten dan een enkele (eventueel herhaalde) aanmaning, het enkel doen van een schikkingsvoorstel, het inwinnen van eenvoudige inlichtingen of het op gebruikelijke wijze samenstellen van het dossier. Daarvan is in deze zaak niet gebleken. De vordering tot vergoeding van buitengerechtelijke kosten zal daarom worden afgewezen.

4.26.

[gedaagde] zal als de grotendeels in het ongelijk gestelde partij in de proceskosten worden veroordeeld. De kosten aan de zijde van [eiser] worden begroot op:

- dagvaarding € 99,91

- griffierecht 895,00

- salaris advocaat 2.685,00 (2,5 punt × tarief € 1.074,00)

Totaal € 3.679,91.

De nakosten

De vordering tot veroordeling in de nakosten is in het kader van deze procedure slechts toewijsbaar voor zover deze kosten op dit moment reeds kunnen worden begroot. Nu het zogenaamde liquidatietarief rechtbanken en gerechtshoven voorziet in een forfaitair tarief voor die kosten en de rechtbank dat tarief pleegt te volgen, zijn die kosten nu al te begroten. De rechtbank zal de nakosten toewijzen, zoals nader in het dictum wordt bepaald.

5De beslissing

De rechtbank

5.1.

verklaart voor recht dat [gedaagde] aansprakelijk is voor de door [eiser] geleden en nog te lijden schade als gevolg van door hem gepleegde onrechtmatige daden (het belagen van [eiser] in de periode 2015 tot en met heden, de brandstichting in de woning van [eiser] en de bedreiging van [eiser] ),

5.2.

veroordeelt [gedaagde] om binnen 14 dagen na dagtekening van dit vonnis tegen behoorlijk bewijs van kwijting aan [eiser] te voldoen een bedrag ter hoogte van € 12.292,41 ten titel van verlies van verdienvermogen over de periode vanaf 19 juni 2017 tot en met 1 juli 2019, met verstrekking van de gebruikelijke belastinggaranties en te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf de dag der dagvaarding (9 oktober 2018) tot aan de dag der algehele voldoening,

5.3.

veroordeelt [gedaagde] om binnen 14 dagen na dagtekening van dit vonnis tegen behoorlijk bewijs van kwijting aan [eiser] te voldoen een bedrag ter hoogte van € 50.608,51 ten titel van vermogensschade tot een bedrag van € 40.608,51 en ten titel van immateriële schade tot een bedrag van € 10.000,00,

5.4.

verbiedt [gedaagde] om zich voor de duur van 2 jaar vanaf de dag van dit vonnis in [plaatsnaam] te begeven, te vertoeven dan wel op enige andere wijze aldaar aanwezig te zijn, onder verbeurte van een dwangsom van € 2.500,00 voor iedere keer dat [gedaagde] dit verbod overtreedt met een maximum van € 50.000,00,

5.5.

verbiedt [gedaagde] om zich voor de duur van 2 jaar vanaf de dag van dit vonnis persoonlijk, schriftelijk, telefonisch of op andere (digitale) wijze contact op te nemen met [eiser] , onder verbeurte van een dwangsom van € 2.500,00 voor iedere keer dat [gedaagde] dit verbod overtreedt met een maximum van € 50.000,00,

5.6.

veroordeelt [gedaagde] in de proceskosten, aan de zijde van [eiser] tot op heden begroot op € 3.679,91, te voldoen binnen 14 dagen na dagtekening van dit vonnis – en voor het geval voldoening binnen bedoelde termijn niet plaatsvindt – te vermeerderen met de wettelijke rente te rekenen vanaf bedoelde termijn voor voldoening,

5.7.

veroordeelt [gedaagde] in de na dit vonnis ontstane kosten, begroot op € 157,00 aan salaris advocaat, te vermeerderen, onder de voorwaarde dat [gedaagde] niet binnen 14 dagen na aanschrijving aan het vonnis heeft voldaan en er vervolgens betekening van de uitspraak heeft plaatsgevonden, met een bedrag van € 82,00 aan salaris advocaat en de explootkosten van betekening van de uitspraak,

5.8.

wijst het meer of anders gevorderde af,

5.9.

verklaart dit vonnis uitvoerbaar bij voorraad.

Dit vonnis is gewezen door mr. S.V. Pelsser en in het openbaar uitgesproken op 25 maart 2020. ¹

type: JJ

coll:

Trema rapport
Wetten
Informatie

Rapport alimentatienormen versie 2026

INHOUDSOPGAVE

Voorwoord
1. Inleiding
2. Netto besteedbaar gezinsinkomen en netto besteedbaar inkomen
2.1 Inleiding
2.2 Modellen voor het bepalen van het netto besteedbaar (gezins)inkomen
2.3 Verschillende soorten inkomen
2.4 Kindgebonden budget
3. Behoefte
3.1. Algemeen
3.2 Het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen
3.3 Behoefte van de ex-partner
4. Draagkracht
4.1 Algemeen
4.2 Berekening van draagkracht voor kinderalimentatie en partneralimentatie (algemeen)
4.3 Bepalen van draagkracht voor kinderalimentatie voor kinderen tot 21 jaar
4.4 Bepalen van draagkracht voor partneralimentatie
4.5 Inkomensvergelijking (voorheen jusvergelijking)
4.6 Bijzondere omstandigheden die de draagkracht kunnen beïnvloeden
4.7 Inkomensverlies van een onderhoudsplichtige
4.8 Uitgaven die fiscaal aftrekbaar zijn
4.9 Fiscale gevolgen van het hebben van een auto van de zaak
4.10 Draagkracht bij verpleging in een instelling voor langdurige zorg
5. Stappenplannen en rekenvoorbeelden
5.1 Stappenplan kinderalimentatie
5.2 Stappenplan partneralimentatie
5.3 Rekenvoorbeelden niet vermijdbare en niet verwijtbare lasten
5.4 Rekenvoorbeeld aanvaardbaarheidstoets

Voorwoord

Wettelijke maatstaven

De hoogte van kinder- en partneralimentatie is afhankelijk van de behoefte van degene die recht heeft op alimentatie en van de draagkracht van degene die de alimentatie moet betalen. Behoefte en draagkracht zijn open normen, dat wil zeggen dat niet in wet- of andere regelgeving is vastgelegd wat daaronder precies moet worden verstaan.

Aanbevelingen en rekenmodellen

In het Rapport alimentatienormen (hierna: het rapport) doet de Expertgroep Alimentatie (hierna ook: de expertgroep) aanbevelingen voor het concretiseren en toepassen van deze open normen in het juridische debat en voor het aan de hand van deze wettelijke maatstaven berekenen van de hoogte van kinder- en partneralimentatie.

Met deze aanbevelingen beogen wij de rechtseenheid te bevorderen en bij te dragen aan de voorspelbaarheid van de uitkomst van een alimentatieprocedure. Het rapport is uitdrukkelijk niet bedoeld als handboek voor alles wat met alimentatie te maken heeft. Het rapport bevat ook geen aanbevelingen voor onderwerpen die buiten de reikwijdte van de begrippen behoefte en draagkracht en het aan de hand daarvan berekenen van alimentatie vallen. Die onderwerpen komen daarom in dit rapport niet aan bod. Als een vraag daarover voorligt, zal de rechter een op het geval toegesneden oordeel geven.

Voor het berekenen van alimentatie heeft de expertgroep modellen ontwikkeld (zie bijlage 1). Verschillende uitgevers brengen rekenprogramma’s uit die gebaseerd zijn op deze rekenmodellen. Voor de leesbaarheid is het rapport in de wij-vorm geschreven. Waar staat dat ‘wij’ iets doen mag gelezen worden dat de expertgroep aanbeveelt om dat zo te doen.

In 2026 herschrijven wij de bijlagen bij het rapport. Wij willen ook de bijlagen leesbaarder en toegankelijker maken, nadat we dit in 2023 al deden met het rapport zelf. Omdat veel van de gegevens in de bijlage ook beschikbaar zijn via andere bronnen, zoals websites van de overheid, belastingdienst, sociale verzekeringsbank en UWV, zullen we deze gegevens met ingang van 2027 niet langer in de bijlagen opnemen.

Gebruik van het rapport

De expertgroep beveelt rechters en andere gebruikers aan de aanbevelingen toe te passen bij de beoordeling van en advisering in alimentatiegeschillen.

Rechters kunnen van de aanbevelingen afwijken. Zij zullen dat in de regel alleen doen als er bijzondere omstandigheden zijn. Bij die beoordeling speelt wat partijen stellen en hoe zij dat onderbouwen een belangrijke rol. Een relatief strikte toepassing van de aanbevelingen bevordert de rechtseenheid en de voorspelbaarheid van rechterlijke beslissingen.

Advocaten, mediators en anderen maken voor hun advieswerk en (rechts)bijstand gebruik van het rapport. In de meeste gevallen maken partijen zelf afspraken, zonder tussenkomst van een rechter. Dat staat partijen vrij, maar het is wel belangrijk dat zij bij die afspraken binnen de wettelijke kaders blijven.

Gemeenten kunnen de aanbevelingen in dit rapport gebruiken bij verhaal van bijstands- uitkeringen. Bestuursrechtelijke vragen rond bijstandsverhaal vallen buiten het bestek van dit rapport.

Rapport 2026

De tabel Eigen Aandeel in de Kosten van Kinderen zijn in 2025 ingrijpend gewijzigd. In 2026 zijn de tabelbedragen onder andere aangepast aan de ontwikkeling van het loon- en prijspeil en aanpassingen in de hoogte van de kinderbijslag.

De draagkrachtformule is aangepast aan de veranderingen in de hoogte van de bijstands- uitkering, toeslagen en andere samenhangende regelingen. Ook de draagkrachttabel is aangepast.

De verschillende rekenvoorbeelden in het rapport zijn aangepast aan de veranderde tarieven. Ook zijn enkele teksten in het rapport verduidelijkt.

Tot slot

Hoewel de expertgroep het rapport en de bijlagen met grote zorgvuldigheid samenstelt kunnen daar altijd onvolkomenheden ingeslopen zijn.

Den Haag, december 2025

mr. J.B. de Groot, voorzitter

mr. Y. Oosting, secretaris

1. INLEIDING

In artikel 1:392, lid 1, BW staat wie op grond van bloed- of aanverwantschap gehouden zijn tot het verstrekken van levensonderhoud. Dat zijn de ouders, de kinderen en behuwd- kinderen, schoonouders en stiefouders. In deze wetsbepaling staat niet wie de onderhouds- gerechtigden zijn. Dat kunnen we afleiden uit de formulering en uit andere artikelen in Titel 17 van Boek 1, BW.

In dit rapport doet de expertgroep aanbevelingen voor het vaststellen of wijzigen van de hoogte van kinder- en/of partneralimentatie na het verbreken van de relatie (alleen bij kinderalimentatie), echtscheiding, na het verbreken van een geregistreerd partnerschap en na scheiding van tafel en bed.

Het gaat daarbij om:

een bijdrage van de ouder in de kosten van verzorging en opvoeding van zijn of haar kind(eren) aan de andere ouder (kinderalimentatie) of direct aan het kind (indien dat 18 jaar of ouder is);
een uitkering tot levensonderhoud aan de gewezen echtgeno(o)t(e), de echtgenoot van wie iemand gescheiden is van tafel en bed en de gewezen geregistreerde partner (partneralimentatie). Hierna spreken wij in al deze gevallen van ex-partners.

Op grond van artikel 1:404, lid 1, BW zijn ouders verplicht naar draagkracht te voorzien in de kosten van verzorging en opvoeding van hun minderjarige kinderen. Gedurende het huwelijk of geregistreerd partnerschap zijn ook stiefouders onderhoudsplichtig voor de minderjarige kinderen van hun echtgenoot of geregistreerde partner die tot hun gezin behoren (art. 1:395 BW). Ouders, en in voorkomend geval stiefouders, zijn ook onderhoudsplichtig voor hun kinderen van 18 tot 21 jaar (artikel 1:395a BW). Voor kinderen vanaf 21 jaar zijn ouders onderhoudsplichtig op grond van artikel 1:392, lid 1, BW.

Als ouders uit elkaar gaan, moeten zij afspraken maken over de verdeling van de kosten van hun kind of kinderen. In de praktijk betekent dit meestal dat de ene ouder aan de andere (verzorgende) ouder – dat is de ouder bij wie het kind het hoofdverblijf heeft – of aan het kind zelf als dat 18 jaar of ouder is (kinder)alimentatie moet betalen. Als de ouders er samen niet uitkomen, zal de rechter op verzoek bepalen welk bedrag aan kinderalimentatie een ouder moet betalen.

Als een ex-partner partneralimentatie moet betalen aan de andere partner, kunnen zij daar samen afspraken over maken. Als zij daar met elkaar niet uitkomen, zal de rechter daarover desgevraagd beslissen.

Of en welke bedrag(en) iemand aan alimentatie moet betalen hangt ervan af:

of er een onderhoudsverplichting is, en
of sprake is van behoeftigheid (dit geldt niet voor kinderen tot 21 jaar), en
of de onderhoudsgerechtigde behoefte heeft aan een financiële bijdrage, en
of de onderhoudsplichtige draagkracht heeft om de bijdrage te betalen.

ad 1. Rangorde onderhoudsverplichtingen

Kinderen en stiefkinderen die de leeftijd van 21 jaar nog niet hebben bereikt, hebben voorrang boven alle andere onderhoudsgerechtigden. Deze voorrangsregel is aan de orde als iemand verplicht is levensonderhoud te verstrekken aan twee of meer personen, terwijl hij of zij onvoldoende draagkracht heeft om dit levensonderhoud aan alle onderhoudsgerechtigden volledig te verschaffen (art. 1:400, lid 1, BW).

Door deze voorrangsregel moet een onderhoudsplichtige eerst de kinderalimentatie voor kinderen en stiefkinderen tot 21 jaar betalen en pas daarna (als aan de overige voorwaarden is voldaan) de alimentatie voor (stief)kinderen vanaf 21 jaar en de partneralimentatie.

ad 2. Behoeftigheid

Voor het opleggen van een alimentatieverplichting moet bij ex-partners en kinderen vanaf 21 jaar sprake zijn van behoeftigheid. Een onderhoudsgerechtigde is behoeftig:

wanneer hij of zij niet in staat is om (geheel) in het eigen levensonderhoud te voorzien, omdat hij of zij de nodige eigen middelen mist; én
hij of zij deze eigen middelen niet in redelijkheid kan verwerven.

Indien de onderhoudsgerechtigde geen of onvoldoende inkomsten heeft om in het levensonderhoud te voorzien, kan er aanleiding zijn om rekening te houden met een bepaalde verdiencapaciteit. Dat wil zeggen de mogelijkheid om in redelijkheid inkomen te verwerven. Of er aanleiding bestaat om met een verdiencapaciteit rekening te houden is afhankelijk van de omstandigheden van het geval, zoals opleiding, werkervaring, de geboden tijd om werk te zoeken, de gezondheid en de zorg voor kinderen.

Als een onderhoudsgerechtigde over vermogen beschikt, kan het onder omstandigheden redelijk zijn dat we verlangen dat iemand op dit vermogen inteert.

De expertgroep geeft geen richtlijnen over de behoeftigheid.

Ad 3 en 4. Behoefte en draagkracht

Behoefte

Behoefte is – ook bij kinderen – een van de wettelijke maatstaven voor vaststelling van alimentatie. Volgens vaste jurisprudentie is behoefte geen absoluut begrip. Het bestaan en de omvang van de behoefte hangen af van de individuele omstandigheden en moeten we van geval tot geval bepalen. Allerlei omstandigheden kunnen hierbij een rol spelen.

In elk geval is behoefte niet beperkt tot het bestaansminimum.

Draagkracht

Of iemand draagkracht heeft om alimentatie te betalen hangt enerzijds af van de inkomsten en het vermogen en anderzijds van de noodzakelijke uitgaven die daarop in mindering komen.

Daarbij gaat het niet alleen om de middelen waarover de onderhoudsplichtige beschikt, maar ook over die waarover hij redelijkerwijze had kunnen beschikken. Bij de uitgaven gaat het niet alleen om de uitgaven voor de onderhoudsplichtige zelf, maar kunnen ook de uitgaven een rol spelen voor anderen van wie het onderhoud voor rekening van de onderhoudsplichtige komt.

De vast te stellen alimentatie mag niet hoger zijn dan enerzijds de behoefte van de onderhoudsgerechtigde en anderzijds de draagkracht van de onderhoudsplichtige.

De laagste van die twee vormt de maximale bijdrage. De omstandigheden van partijen kunnen aanleiding geven de alimentatie lager dan dit maximum vast te stellen.

Opbouw van het rapport

In hoofdstuk 2 leggen we de begrippen netto besteedbaar inkomen en netto besteedbaar gezinsinkomen uit en laten we zien hoe we deze berekenen. In hoofdstuk 3 gaan we in op het bepalen van de behoefte voor zowel kinderalimentatie als partneralimentatie. In hoofdstuk 4 staan we stil bij het bepalen van de draagkracht voor kinder- en partneralimentatie. In dat hoofdstuk gaan we ook in op de zorgkorting die een rol speelt bij het bepalen van het bedrag aan kinderalimentatie dat iemand moet betalen. In hoofdstuk 5 zetten we aan de hand van twee stappenplannen met voorbeelden uiteen hoe we de behoefte en de draagkracht en uiteindelijk het bedrag aan kinder- en partneralimentatie bepalen.

Achter het rapport zitten de volgende bijlagen:

Bijlage 1 Modellen voor netto- en brutomethode
Bijlage 2 Diverse tarieven.
Bijlage 3 Tarieven en tabellen
Bijlage 4 Tabel eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen
Bijlage 5 Draagkrachttabel kinderalimentatie

2 Netto besteedbaar gezinsinkomen en netto besteedbaar inkomen

2.1 Inleiding

Behoefte en draagdracht bepalen we voor kinder- en partneralimentatie op basis van het netto besteedbaar gezinsinkomen respectievelijk het netto besteedbaar inkomen. Bij kinderalimentatie speelt naast het netto besteedbaar (gezins)inkomen het kindgebonden budget een rol.

In dit hoofdstuk bespreken we de begrippen netto besteedbaar gezinsinkomen en netto besteedbaar inkomen.

Onder netto besteedbaar inkomen verstaan we het bruto inkomen verminderd met de daarover verschuldigde of ingehouden premies sociale verzekeringen (inclusief de inkomens- afhankelijke bijdrage premie zorgverzekeringswet) en loon- en/of inkomstenbelasting. Het netto besteedbaar gezinsinkomen is het gezamenlijke netto besteedbare inkomen van de (ex-)partners toen zij nog een gezin vormden.

2.2 Modellen voor het bepalen van het netto besteedbaar (gezins)inkomen

De expertgroep heeft twee modellen gemaakt waarmee we het netto besteedbaar inkomen berekenen: het netto model en het bruto model. Beide modellen staan in Bijlage 1 bij dit rapport.

In het netto model gebruiken we netto inkomensgegevens om het netto besteedbaar (gezins)inkomen te bepalen. In het bruto model berekenen we het netto besteedbaar inkomen aan de hand van (onder andere) de bruto inkomensgegevens.

2.2.1 Het netto model

We kunnen het netto model gebruiken bij het bepalen van de draagkracht van een onder- houdsplichtige met een inkomen uit dienstbetrekking of een uitkering van minder dan € 2.175 bruto per maand (incl. vakantietoeslag). Het bruto inkomen vinden we in een loon- of salarisspecificatie of in een specificatie van de uitkering. Ook het daarvan resterende netto inkomen blijkt uit die specificaties. De gehele berekening voeren we vervolgens uit met nettobedragen op maandbasis.

Het netto model kunnen we ook gebruiken als het inkomen niet is onderworpen aan de heffing van loon- en inkomstenbelasting in Nederland.

Het netto besteedbaar inkomen vinden we in het netto model bij post 8.

2.2.2 Het bruto model

We gebruiken het bruto model bij bruto inkomens vanaf € 2.175 per maand en bij alle inkomens buiten dienstbetrekking (bijvoorbeeld bij IB-ondernemers). We gebruiken het bruto model ook als er fiscale voordelen zijn (bijvoorbeeld bij uitgaven voor inkomens- voorzieningen), fiscale bijtellingen, bij bezittingen die in box 3 belast zijn of als specifieke heffingskortingen een rol spelen. Het invullen van dit bruto model is in grote lijnen vergelijkbaar met het invullen van een aangifte voor de inkomstenbelasting.

In het bruto model vinden we het netto besteedbaar inkomen bij post 121.

2.3 Verschillende soorten inkomen

2.3.1 Inkomen uit dienstbetrekking of uitkering

Werknemers en uitkeringsgerechtigden kunnen hun inkomen met loonstroken, uitkerings- specificaties en/of één of meer jaaropgaven aantonen.

2.3.2 Winst uit onderneming

Een natuurlijke persoon die een onderneming op eigen naam of in samenwerking met anderen drijft (IB-ondernemer), geniet winst uit onderneming. De ondernemer moet inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen betalen over de gerealiseerde winst, na aftrek van ondernemersaftrekken en eventuele andere aftrekposten. Het komt regelmatig voor dat een ondernemer niet de gehele nettowinst (het netto besteedbaar inkomen dat volgt uit de berekening met het bruto model) voor het levensonderhoud gebruikt. Een deel van de winst (waar al inkomstenbelasting over is betaald) blijft dan in de onderneming achter, bijvoorbeeld om daarmee investeringen te doen of om (bedrijfs)schulden af te lossen. Het netto besteedbaar inkomen is dan lager.

Bij het bepalen van de draagkracht van een ondernemer kijken we naar wat deze ondernemer in redelijkheid aan inkomen uit de onderneming kan verwerven zonder de continuïteit van de onderneming in gevaar te brengen. We moeten daarom een schatting makenvan de toekomstige ontwikkelingen in de onderneming (een prognose). In de praktijk lijkt de gedachte te bestaan dat we daarvoor moeten kijken naar het gemiddelde resultaat van de laatste drie jaren. Hoewel dat gemiddelde resultaat helpend kan zijn bij het maken van de prognose (en inzage in recente jaarstukken van de ondernemer daarvoor onmisbaar is), is dat gemiddelde resultaat slechts één van de omstandigheden die bij het maken van de prognose een rol kan spelen.

2.3.3 De directeur-grootaandeelhouder

De directeur-grootaandeelhouder in een vennootschap (meestal een BV) krijgt in de regel salaris, net als een werknemer in een ‘normale’ dienstbetrekking. Daarnaast kan hij winst- uitkeringen (dividend, winst uit aanmerkelijk belang) ontvangen. Wanneer een directeur-grootaandeelhouder privéuitgaven laat voorschieten door of geld leent van de BV die deze schuld in rekening-courant boekt, kan er aanleiding zijn om bij het bepalen van de behoefte en/of draagkracht met deze opnames rekening te houden.

2.3.4 Inkomen uit vermogen

In bepaalde gevallen kunnen we bij het bepalen van het netto besteedbaar inkomen rekening houden met werkelijke inkomsten uit vermogen, zoals inkomen uit de verhuur van onroerend goed. Dat inkomen moet dan in elk geval bestendig beschikbaar (kunnen) zijn.

2.4 Kindgebonden budget

Het kindgebonden budget is een inkomensafhankelijke maandelijkse bijdrage van de overheid die bij alleenstaande ouders wordt verhoogd met een zogeheten ‘alleenstaande ouderkop’.

Het kindgebonden budget is bedoeld als inkomensondersteuning voor (in beginsel) de ouder die kinderbijslag voor het kind ontvangt.

3. BEHOEFTE

3.1 Algemeen

Bij het bepalen van het bedrag dat iemand aan kinder- en/of partneralimentatie moet betalen, houden we rekening met de behoefte van de onderhoudsgerechtigden (volgens art. 1:397, lid 1, BW). De wetgever heeft de betekenis van het begrip behoefte niet nader ingevuld. Het is een zogenoemde open norm. Behoefte kunnen we omschrijven als het bedrag dat nodig is voor de kosten van levensonderhoud en dat aansluit bij de mate van welstand waarin partijen tijdens hun samenleving hebben geleefd. Het bestaan en de omvang van de behoefte hangen dus af van de individuele omstandigheden. Daarbij kunnen algemene ervaringsregels een rol spelen (volgens art. 149, lid 2, Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering).

Bij kinderalimentatie houden we er rekening mee dat ouders de kosten van verzorging en opvoeding van hun kinderen niet helemaal zelf hoeven te betalen. De kinderbijslag die de ouders (in de regel: de ouder bij wie een kind het hoofdverblijf heeft) ontvangen dekt een deel van die kosten. Het restant komt voor rekening van de ouders zelf. Dat restant noemen we in dit rapport ‘het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen’.

Hierna gebruiken we in het kader van kinderalimentatie daarom niet de term ‘behoefte’, maar spreken we van ‘het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen’ of kortweg ‘eigen aandeel’.

Bij partneralimentatie beveelt de expertgroep voor het bepalen van de behoefte het gebruik aan van een vuistregel, de zogenoemde hofnorm. Zie voor een uitleg van de hofnorm paragraaf 3.3.1 en 3.3.2.

3.2 Het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen

3.2.1 Inleiding

De expertgroep doet in dit rapport een concrete aanbeveling voor het bepalen van het eigen aandeel. Deze aanbeveling berust op de algemene ervaringsregel dat ouders in gezinnen een vast percentage van het beschikbare inkomen besteden aan hun kind(eren).

We bepalen het eigen aandeel aan de hand van de Tabel eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen (Bijlage 4). In deze bijlage staat ook een toelichting op hoe de tabel werkt. In de tabel is rekening gehouden met de kinderbijslag. In de regel ontvangt de ouder bij wie een kind het hoofdverblijf heeft de kinderbijslag.

Hierna bespreken we de onderwerpen die van belang zijn bij het bepalen van het eigen aandeel.

3.2.2 De Tabel eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen

De Tabel eigen aandeel is als volgt tot stand gekomen.

De welstand van het gezin waarin de ouders met de kinderen leven en daarmee de hoogte van de uitgaven voor de kinderen hangt samen met het netto besteedbaar gezinsinkomen.

Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) blijkt dat ouders een bepaald percentage van dat gezinsinkomen aan hun kinderen besteden.

De Tabel eigen aandeel is gebaseerd op dit onderzoek. Het systeem is uitgewerkt in het rapport Kosten van kinderen ten behoeve van vaststelling kinderalimentatie. https://www.rechtspraak.nl/SiteCollectionDocuments/rapport-kosten-kkn-sept-2006.pdf In 2018 hebben het CBS en het NIBUD voor het laatst onderzoek gedaan naar de percentages van het gezinsinkomen die ouders gemiddeld aan hun kinderen besteden. De bedragen in de Tabel eigen aandeel zijn sinds 2019 gebaseerd op de cijfers uit dit laatste onderzoek. Voor lage inkomens corrigeert het Nibud jaarlijks deze gemiddelde percentages op basis van de minimumvoorbeeldbegrotingen van het Nibud. Het Nibud actualiseert de bedragen in de tabel jaarlijks met de meest actuele percentages van de kosten van kinderen en de kinderbijslagbedragen. De bedragen in de tabel worden verder niet geïndexeerd.

We berekenen het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen na scheiding op basis van het netto besteedbaar gezinsinkomen in de laatste periode dat de ouders en de kinderen een gezin vormden. Dit omdat de kinderen aan de welstand zoals die aanwezig was toen de ouders met de kinderen nog bij elkaar woonden gewend zijn geraakt en zij door de scheiding van de ouders – in beginsel – niet slechter af zouden moeten zijn.

Het eigen aandeel per kind is lager naarmate er meer kinderen in een gezin leven. Dat komt doordat de gemiddelde kosten per kind (door “schaalvoordelen”) dalen bij meer kinderen.

In de Tabel eigen aandeel houden we geen rekening met de leeftijd(en) van de kinderen.

De tabel is gebaseerd op gemiddelde bedragen aan kinderbijslag. Als er meer kinderen in een gezin zijn, bepalen we het eigen aandeel per kind door het tabelbedrag te delen door het aantal kinderen.

3.2.3 Bepalen eigen aandeel op basis van het laatste gezinsinkomen toen de ouders nog bij elkaar waren

In beginsel bepalen we het eigen aandeel op basis van het gezamenlijke inkomen dat ouders hadden toen zij nog bij elkaar waren, inclusief het kindgebonden budget en andere (fiscale) aanspraken (zoals de aanspraak op de inkomensafhankelijke combinatiekorting).

Wanneer we het eigen aandeel vaststellen op basis van het netto besteedbaar gezinsinkomen in een eerder jaar dan het jaar waarin de kinderalimentatie ingaat, indexeren we dat eigen aandeel naar het jaar van ingang. Daarbij maken we gebruik van het indexeringspercentage voor alimentatie (analoog naar/op de voet van artikel 1:402a BW)

3.2.4 Eigen aandeel bij gezinnen met minderjarige kinderen en kinderen van 18 tot 21 jaar

De Tabel eigen aandeel ziet op kosten van minderjarige kinderen. Bij het gebruik van de tabel gaan we er voor het aantal kinderen van uit dat alle kinderen minderjarig zijn, ook als er naast een minderjarig kind of kinderen één of meer kinderen van 18 tot 21 jaar zijn.

3.2.5 Eigen aandeel bij ouders die nooit met het kind of de kinderen in gezinsverband hebben samengeleefd

Wanneer ouders nooit in gezinsverband met het betrokken kind of de kinderen hebben samengeleefd, bepalen we het eigen aandeel door het gemiddelde te nemen van het eigen aandeel berekend op basis van het inkomen van de ene ouder en het eigen aandeel op basis van het inkomen van de andere ouder. Op deze manier beoordelen we de welstand die het kind bij iedere ouder afzonderlijk ervaart of zou hebben ervaren als het alleen bij die ouder opgroeit of was opgegroeid. Met (inkomsten van) nieuwe partners houden we geen rekening.

Bij de bepaling van het inkomen van iedere ouder afzonderlijk houden we rekening met het kindgebonden budget en andere (fiscale) aanspraken (zoals de aanspraak op de inkomensafhankelijke combinatiekorting), indien de ouder voldoet aan de voorwaarden om daarvoor in aanmerking te komen of zou voldoen als het kind bij hem of haar zou opgroeien (zoals de inkomens- en vermogensgrens). Voor een ouder bij wie het kind niet opgroeit gaat het om een fictief bedrag (alsof het kind alleen bij die ouder zou opgroeien).

3.2.6 Bijzondere kosten

In de tabelbedragen zijn alle gebruikelijke kosten van een kind, zoals voeding, kleding en huisvesting begrepen. Allerlei kosten en activiteiten zijn uitwisselbaar. Zo kunnen ouders het bedrag voor ‘ontspanning’ in het eigen aandeel op verschillende manieren besteden: van voetbal tot paardrijden en van computergame tot vioolles. Uit het CBS-onderzoek blijkt dat hogere uitgaven in een gezin aan de ene post samengaan met lagere uitgaven aan een andere post. Met andere woorden, wanneer een gezin een meer dan gemiddeld bedrag aan bijvoorbeeld kleding besteedt, dan hoeft dat niet te betekenen dat voor de post kleding een correctie moet plaatsvinden. Ouders bezuinigen dan op één of meer andere posten. Vanwege die uitwisselbaarheid kunnen we slechts in globale termen aangeven in welke gevallen naast de tabelbedragen met bijzondere kosten rekening kan worden gehouden.

Bepaalde extra kosten kunnen zo uitzonderlijk zijn, dat ouders deze niet kunnen betalen uit de standaardbedragen in de tabel en deze uitgaven daadwerkelijk op het (gezins) inkomen drukken. Voorbeelden zijn de kosten voor:

een gehandicapt kind;
topsport;
privélessen;
extra hoge schoolgelden; en
kinderopvang of oppaskosten die – na aftrek van de kinderopvangtoeslag en eeneventuele bijdrage van de werkgever – zo hoog zijn dat deze niet gecompenseerd kunnen worden door lagere uitgaven op andere posten.

[[NOTE: Volgens het rapport Kosten van kinderen behoren ook hoge oppaskosten in verband met de verwerving van inkomsten tot de categorie bijzondere kosten die niet in de tabel verwerkt zijn. Uit onderzoek van het CBS uit de tijd voor de huidige systematiek van financiering van de kinderopvang is echter gebleken dat bij een echtpaar oppaskosten niet leiden tot in totaal hogere kosten van kinderen. Kennelijk worden in die situatie hoge oppaskosten of kosten van kinderopvang gecompenseerd met lagere uitgaven aan een andere post. Hoewel dit onderzoek dateert van de tijd vóór de huidige systematiek van financiering van kinderopvang, acht de expertgroep het aannemelijk dat dit in het merendeel van de gevallen nog steeds zo is. Indien echter sprake is van dermate hoge kosten voor kinderopvang of dermate hoge oppaskosten dat deze niet (volledig) gecompenseerd kunnen worden door lagere uitgaven op andere posten, kan dat leiden tot in totaal hogere kosten van kinderen dan het tabelbedrag.]]

Bij dergelijke bijzondere extra kosten berekenen we het eigen aandeel als volgt. Als ouders de betreffende extra kosten al voor de scheiding maakten, dan trekken we deze kosten (minus tegemoetkomingen daarop van bijvoorbeeld werkgever of overheid) af van het netto besteedbaar gezinsinkomen. Het eigen aandeel bepalen we vervolgens op basis van het resterende netto besteedbaar gezinsinkomen. Het nieuwe eigen aandeel bestaat uit het in de tabel gevonden bedrag plus de extra kosten na de scheiding, opnieuw verminderd met de eventuele tegemoetkomingen in die kosten.

Als de kosten pas na de scheiding zijn ontstaan, berekenen we het eigen aandeel op basis van het netto besteedbaar gezinsinkomen zonder correctie en tellen we de bijzondere kosten op bij het gevonden eigen aandeel.

3.2.7 Vermindering of wegvallen van inkomen van één van de ouders na (echt)scheiding

Vermindering of wegvallen van inkomen van een ouder na (echt)scheiding mag geen invloed hebben op de hoogte van het eigen aandeel. Het welvaartsniveau ten tijde van het uit elkaar gaan blijft in beginsel bepalend. Wel kan dit lagere inkomen tot een lagere draagkracht en dus een lagere bijdrage leiden.

3.2.8 Stijging van het eigen aandeel na een latere aanzienlijke inkomensstijging van een van de ouders

Wanneer het inkomen van een ouder na scheiding zodanig stijgt dat het hoger is dan het (gezins)inkomen tijdens het huwelijk of de samenleving, is de expertgroep van mening dat dit invloed moet hebben op de hoogte van het eigen aandeel. Indien het gezinsverband zou hebben voortgeduurd, zou die verhoging immers ook een positieve invloed hebben gehad op het bedrag dat voor de kinderen zou zijn uitgegeven. In dat geval bepalen we het eigen aandeel van de ouders in de kosten van de kinderen opnieuw en dan op basis van alleen dat hogere inkomen van die ouder.

3.2.9 Stijging van het eigen aandeel na een latere aanzienlijke inkomensstijging van één van de ouders die nooit met het kind/de kinderen in gezinsverband hebben samengeleefd

Ook voor kinderen van ouders die niet in gezinsverband hebben samengewoond, vindt de expertgroep dat een aanzienlijke inkomensstijging van één van de ouders invloed moet hebben op de vaststelling van het eigen aandeel. We berekenen het eigen aandeel opnieuw als het netto besteedbaar inkomen van één ouder stijgt tot boven de feitelijke netto besteed- bare inkomens van de ouders samen bij de eerdere vaststelling van het eigen aandeel (de drempel), vermeerderd met het destijds werkelijk genoten kindgebonden budget. Als de inkomensstijging de ouder betreft die voor het betreffende kind of kinderen geen kindge- bonden budget ontvangt, dan verstaan we onder het gestegen netto besteedbaar inkomen dat inkomen zonder bijtelling van een fictief kindgebonden budget.

Als de drempel is gehaald berekenen we het eigen aandeel vervolgens opnieuw op de wijze zoals hiervoor omschreven voor de berekening van het eigen aandeel van ouders die nooit hebben samengewoond, maar dan op basis van de actuele inkomens van de beide ouders.

Daarbij beoordelen we de situatie weer alsof het kind bij die ouder zou wonen, zodat wel met het (fictief) kindgebonden budget waar dan aanspraak op zou bestaan rekening moet worden gehouden én met eventuele heffingskortingen waar in die – fictieve – situatie aanspraak op zou bestaan.

3.2.10 De behoefte van kinderen van 18 tot 21 jaar

De Tabel eigen aandeel kunnen we niet gebruiken voor het bepalen van de behoefte van kinderen van 18 tot 21 jaar.

Studerenden

Voor kinderen van 18 tot 21 jaar die onder de Wet studiefinanciering (Wsf) vallen heeft de expertgroep geen aparte maatstaven ontwikkeld. We nemen voor het bepalen van de behoefte de normen van de Wsf tot uitgangspunt. Volgens de Wsf bestaat het budget voor een student uit een normbedrag voor de kosten van levensonderhoud, een tegemoetkoming

in de kosten van lesgeld danwel het collegegeldkrediet en de reisvoorziening. Een student die stelt voor één of meer bepaalde posten een hoger budget nodig te hebben, moet dat aannemelijk maken. De aanspraken die een student heeft op studiefinanciering of een andere tegemoetkoming (zoals een bijdrage uit een privaat studiefonds) kunnen de behoefte onder omstandigheden verlagen. In het algemeen zijn de basisbeurs en de aanvullende beurs (een gift) behoefte verlagend, omdat van een student in redelijkheid mag worden verlangd dat hij binnen de genoemde termijn een diploma haalt. De rentedragende lening en het collegegeldkrediet moeten wel altijd worden terugbetaald en verlagen de behoefte in beginsel niet.

Heeft een thuiswonende student geen woonlast, dan kan dat de behoefte verlagen, bijvoorbeeld met een bedrag ter hoogte van de gemiddelde basishuur.

Niet studerenden

Voor niet-studerenden van 18 tot 21 jaar kunnen we bij het bepalen van de behoefte eveneens aansluiten bij het normbedrag voor de kosten van levensonderhoud uit de Wsf.

De bedragen voor studiekosten (boeken en leermiddelen) die in de norm zitten, trekken we daar dan van af.

Eigen inkomsten van kinderen van 18 tot 21 jaar

Structurele eigen inkomsten van kinderen van 18 tot 21 jaar kunnen de behoefte verlagen.

Kind van 18 tot 21 jaar ontvangt zorgtoeslag

Uit het normbedrag voor de kosten van levensonderhoud wordt een kind van 18 tot 21 jaar geacht ook de premie voor de zorgverzekering te voldoen. In dat normbedrag is al rekening gehouden met een ontvangen zorgtoeslag. Een eventuele zorgtoeslag hoeven we dus niet nog afzonderlijk in mindering te brengen.

3.2.11 De behoefte van kinderen vanaf 21 jaar

Ook een kind van 21 jaar en ouder kan behoefte hebben aan een bijdrage in zijn levensonderhoud.

Anders dan kinderen tot 21 jaar, kan een meerderjarig kind in beginsel alleen aanspraak maken op een bijdrage van een (van de) ouder(s) wanneer dat kind behoeftig is. Daarvan is sprake als het niet in staat is om (geheel) in het eigen levensonderhoud te voorzien omdat het:

a. de nodige eigen middelen mist en

b. deze in redelijkheid niet kan verwerven.

De behoefte van een kind vanaf 21 jaar kunnen we vervolgens op dezelfde wijze bepalen als die van kinderen van 18 tot 21 jaar.

3.3 Behoefte van de ex-partner

3.3.1 Inleiding

Voor het bepalen van de netto behoefte in het kader van partneralimentatie heeft de rechtspraak een eenvoudig te hanteren vuistregel ontwikkeld: de zogenoemde hofnorm.

De hofnorm berust op de algemene ervaringsregel dat de kosten van twee afzonderlijke huishoudens (dus na scheiding) hoger zijn dan de helft van de kosten van een gezin.

De hofnorm is volgens de expertgroep een heldere en in de praktijk eenvoudig te hanteren maatstaf die leidt tot een reële schatting van de behoefte van de onderhoudsgerechtigde na het verbreken van het huwelijk of geregistreerd partnerschap.

Ontvangen kinderalimentatie, kinderbijslag en kindgebonden budget zijn geen inkomen van de onderhoudsgerechtigde ouder, maar zijn bedoeld voor de kinderen. Deze bedragen maken daarom geen deel uit van het eigen inkomen of de verdiencapaciteit van de onderhoudsgerechtigde.

3.3.2 Toepassing van de hofnorm

Uitgangspunt bij toepassing van de hofnorm is dat het gehele netto besteedbaar gezinsinkomen beschikbaar is geweest voor het levensonderhoud van beide partijen.

Wanneer in het gezin kinderen waren voor wie de ouders onderhoudsplichtig waren, dan verminderen we het netto besteedbaar gezinsinkomen met het eigen aandeel van de ouders in de kosten van die kinderen.

De behoefte op basis van de hofnorm bedraagt dan Netto besteedbaar gezinsinkomen	€ .....
Af: Eigen Aandeel kosten kinderen voor wie ouders onderhoudsplichtig waren	€ ..... -/-
Beschikbaar tijdens huwelijk / geregistreerd partnerschap	€ .....
Behoefte: 60 %	€ .....

Toepassing van de hofnorm heeft als bijkomend voordeel dat ex-echtgenoten niet in een positie worden gebracht waarin zij zich genoodzaakt zien tot nodeloos escalerende discussies over individuele op een behoeftelijst voorkomende kostenposten, hoe gering van omvang ook. Indien een partij het niet eens is met de behoefte die is berekend aan de hand van de hofnorm, ligt het op de weg van die partij om toepassing van de hofnorm gemotiveerd te betwisten.

3.3.3 Nieuwe relatie onderhoudsgerechtigde zonder ‘samenwonen als waren zij gehuwd’ in de zin van artikel 1:160 BW

Een nieuwe relatie van de onderhoudsgerechtigde die niet het karakter heeft van ‘samen- leven als waren zij gehuwd’ of ‘als waren zij geregistreerd partner’ kan behoefte verlagend werken.

4. DRAAGKRACHT

4.1 Algemeen

Bij het bepalen van de hoogte van het bedrag van kinder- en partneralimentatie houden we (naast de behoefte van de onderhoudsgerechtigde, zie hoofdstuk 3) rekening met de draagkracht van de onderhoudsplichtige(n) (vgl. art. 1:397, lid 1, BW). Wij hanteren als uitgangspunt dat een onderhoudsplichtige voor het eigen levensonderhoud naast een bedrag voor wonen en ziektekosten ten minste een bedrag ter grootte van de bijstandsnorm nodig heeft.

Bij kinderalimentatie kunnen we het begrip draagkracht omschrijven als het bedrag dat een ouder kan bijdragen aan de kosten van verzorging en opvoeding van het kind. Bij partner alimentatie ziet het begrip draagkracht op het bedrag dat de onderhoudsplichtige (maximaal) kan betalen aan partneralimentatie. De expertgroep hanteert bij het bepalen van draagkracht als uitgangspunt dat een onderhoudsplichtige na het betalen van alimen- tatie genoeg geld overhoudt om in het eigen levensonderhoud te voorzien.

In par. 4.2.1. geven wij aan de hand van een kernschema aan hoe we draagkracht voor kinder- en partneralimentatie bepalen. In par. 4.2.2 volgt een toelichting op de begrippen die we daarbij gebruiken.

In par. 4.3 en verder gaan we in op van de verdeling van de kosten van de kinderen over de ouders en de berekening van het bedrag van kinderalimentatie.

In par. 4.4 gaan we in op de berekening van draagkracht voor en het bedrag aan partneralimentatie.

In par. 4.5 en verder staan we stil bij enkele bijzondere situaties.

4.2 Berekening van draagkracht voor kinderalimentatie en partneralimentatie (algemeen)

4.2.1. Kernschema voor het berekenen van draagkracht

Draagkracht voor kinder- en partneralimentatie berekenen we aan de hand van het volgende kernschema:

inkomsten
Netto besteedbaar inkomen volgens bruto of netto methode	€...
(alleen bij kinderalimentatie) kindgebonden budget	€... +
		€...
af: lasten
Gecorrigeerde bijstandsnorm (zie 4.2.2.3)	€ …
Woonbudget (30% van het NBI)	€ …
Andere noodzakelijke lasten	€ … +
Draagkrachtloos inkomen		€…
Draagkrachtruimte		€...

Draagkracht is een percentage (draagkrachtpercentage) van het bedrag aan draagkrachtruimte.

4.2.2 Toelichting op de begrippen in het kernschema

4.2.2.1 Netto besteedbaar gezinsinkomen en netto besteedbaar inkomen

Zie voor de uitleg van deze begrippen hoofdstuk 2.

4.2.2.2 Draagkrachtloos inkomen

Het bedrag dat de onderhoudsplichtige nodig heeft voor zijn eigen noodzakelijke lasten en dat daarom geen draagkracht voor het betalen van alimentatie oplevert, noemen we het draagkrachtloos inkomen. Het draagkrachtloos inkomen bestaat uit de gecorrigeerde bijstandsnorm, het woonbudget en andere noodzakelijke lasten.

4.2.2.3 (Gecorrigeerde) bijstandsnorm

Bij de bepaling van de draagkracht hanteren we als uitgangspunt dat de onderhoudsplichtige voor zichzelf ten minste het bestaansminimum moet behouden naast een redelijk gedeelte van zijn draagkrachtruimte. Het bestaansminimum bepalen we aan de hand van de bijstandsnorm. Dat is het bedrag dat de onderhoudsplichtige bij afwezigheid van eigen middelen van bestaan als uitkering krachtens de Participatiewet zou ontvangen. Dit bedrag is afhankelijk van de (nieuwe) gezinssituatie. De Participatiewet onderscheidt diverse categorieën. Daarvan zijn er drie voor de draagkrachtberekening van belang: alleenstaanden (daaronder zijn ook alleenstaande ouders –ongeacht het aantal kinderen – begrepen), gehuwden (met of zonder kinderen) en pensioengerechtigden in de zin van art. 7a eerste lid van de Algemene Ouderdomswet. In artikel 22 Participatiewet is de verhoogde norm voor pensioengerechtigden opgenomen. In beginsel rekenen we met de norm voor een alleenstaande en houden we geen rekening met de kostendelersnorm als bedoeld in artikel 22a Participatiewet. Wel houden we rekening met de verhoogde norm voor pensioengerechtigden. De jongerennorm passen we niet toe.

Het bedrag van de bijstandsnorm verminderen we met de in de bijstandsnorm begrepen componenten voor wonen en zorgkosten en vermeerderen we met een vast bedrag voor de kosten van de zorgverzekering en – afhankelijk van de hoogte van het netto besteed- baar inkomen – een bedrag voor onvoorziene uitgaven. In het kernschema noemen we de uitkomst daarvan de gecorrigeerde bijstandsnorm.

Aldus bepalen we het bedrag van de gecorrigeerde bijstandsnorm (2026, eerste halfjaar) als volgt:

Rekenvoorbeeld alleenstaande tot 67 jaar

Bijstandsnorm tot 67 jaar	€ 1.402
Wooncomponent in bijstandsnorm	€ 201
Bijstandsnorm zonder woonkosten		€ 1.201
Premie Zvw	€ 177
Normpremie Zvw	€ 65
Totaal ziektekosten		€ 111
Onvoorzien		€ 50
Gecorrigeerde bijstandsnorm (afgerond op € 5)		€ 1.365

Voor AOW-gerechtigden geldt op grond van de Participatiewet een bijstandsnorm van € 1.565 (2026, eerste halfjaar). Voor hen verhogen we het bedrag van de gecorrigeerde bijstandsnorm tot € 1.525.

4.2.2.4 Woonbudget

De onderhoudsplichtige wordt geacht vanuit het woonbudget alle redelijke lasten voor een woning passend bij zijn/haar inkomen te kunnen voldoen. Daaronder verstaan we onder meer:

voor een huurwoning: de huur (verminderd met eventuele huurtoeslag), verplichte servicekosten en lokale belastingen;
voor een koopwoning: de rente over de eigenwoningschuld verminderd met het fiscaal voordeel in verband met de eigen woning, gangbare aflossingen op die schuld, inleg voor spaar- of beleggingspolissen die aan de hypotheek zijn gekoppeld, premie voor de opstalverzekering, lokale belastingen en polder- of waterschapslasten en onderhoudskosten.

Voor zowel huur- als koopwoningen geldt dat de onderhoudsplichtige (redelijke) lasten voor gas, water en licht die meer bedragen dan het bedrag dat hij vanuit de bijstandsnorm kan voldoen ook vanuit het woonbudget moet betalen.

Als een onderhoudsplichtige duurzaam aanmerkelijk hogere woonlasten heeft dan het woonbudget kunnen we met die extra lasten rekening houden als we kunnen vaststellen dat deze lasten niet vermijdbaar zijn en dat het (voort)bestaan daarvan niet aan de onderhoudsplichtige kan worden verweten (zie 4.6.2).

Indien (mogelijk) sprake is van een tekort aan draagkracht om in de behoefte te voorzien en er aanwijzingen zijn dat de werkelijke woonlasten van een onderhoudsplichtige duur- zaam aanmerkelijk lager zijn dan het woonbudget, bijvoorbeeld omdat deze samenwoont, kan er reden zijn om met een bedrag lager dan het woonbudget te rekenen.(Hoge Raad 16 april 2021, ECLI:NL:HR:2021:586.) Het ligt op de weg van de onderhoudsplichtige om in dat geval inzicht te geven in de eigen werkelijke woonlasten. Indien een onderhoudsplichtige samenwoont met een nieuwe partner, is bij de beoordeling of bij de onderhoudsplichtige sprake is van een duurzaam aanmerkelijk lagere werkelijke woonlast het uitgangspunt dat de partner de helft van de gezamenlijke woonlast kan dragen.

Het fiscaal voordeel dat betrekking heeft op de eigen woning tellen we niet bij het netto besteedbaar inkomen. Het fiscaal voordeel met betrekking tot de eigen woning evenals andere fiscale aspecten spelen wel een rol bij de bepaling van het verzamelinkomen, dat relevant is voor (bijvoorbeeld) de berekening van het kindgebonden budget.

4.2.2.5 Andere noodzakelijke lasten

Bij het bepalen van draagkracht kunnen we naast de gecorrigeerde bijstandsnorm en het woonbudget rekening houden met lasten van de onderhoudsplichtige die niet vermijdbaar en ook niet verwijtbaar zijn aangegaan of voortbestaan. We noemen die lasten ‘andere noodzakelijke lasten’. Een voorbeeld van een dergelijke last is de aflossing op schulden waarvoor beide partijen draagplichtig zijn. In par. 4.6.2 gaan we hier dieper op in.

4.2.2.6 Draagkrachtruimte

Het verschil tussen het netto besteedbaar inkomen en het draagkrachtloos inkomen noemen we de draagkrachtruimte. Bij een positieve draagkrachtruimte is de onderhoudsplichtige in staat alimentatie te betalen.

4.2.2.7 Draagkrachtpercentage, draagkracht en vrije ruimte

We hanteren als uitgangspunt dat we vanaf een bepaald inkomen niet de gehele draag- krachtruimte gebruiken voor het opleggen van een onderhoudsverplichting, maar dat we slechts een bepaald percentage daarvan bestempelen als draagkracht. Dit percentage noemen we het draagkrachtpercentage. We verdelen de draagkrachtruimte daardoor over onderhoudsplichtige en onderhoudsgerechtigde(n) in een verhouding die vastligt in het draagkrachtpercentage. Alle onderhoudsverplichtingen brengen we in beginsel ten laste van de draagkracht.

Voor kinderalimentatie is het beschikbare percentage te vinden in de draagkrachttabel (bijlage 4). Voor partneralimentatie hanteren we 60% procent als draagkrachtpercentage.

De resterende 40% van de draagkrachtruimte noemen we de vrije ruimte. Dit bedrag kan de onderhoudsplichtige gebruiken om vrij te besteden en/of om al dan niet tijdelijk hogere lasten van te betalen.

4.3 Bepalen van draagkracht voor kinderalimentatie voor kinderen tot 21 jaar

4.3.1 Inleiding

Ouders (en in voorkomend geval een stiefouder) zijn verplicht te voorzien in de kosten van verzorging en opvoeding respectievelijk levensonderhoud en studie van hun minderjarige kinderen en hun meerderjarige kinderen tot 21 jaar. In de praktijk komt het er voor minderjarige kinderen op neer dat de ene ouder aan de andere ouder (in de regel de ouder waar het kind het hoofdverblijf heeft) kinderalimentatie betaalt. Die andere ouder betaalt zelf ook mee aan de kosten van de kinderen. Waar wij hierna spreken over het bepalen van de draagkracht voor kinderalimentatie, bedoelen wij tevens het bepalen van de draagkracht van de verzorgende ouder om bij te dragen aan de kosten van verzorging en opvoeding/de kosten van levensonderhoud en studie van de kinderen.

Kinderalimentatie heeft voorrang op alle andere onderhoudsverplichtingen. Daarom nemen we bij de bepaling van de draagkracht voor kinderalimentatie alleen de financiële situatie van de onderhoudsplichtige(n) in aanmerking. We houden geen rekening met een nieuwe partner/echtgeno(o)t/geregistreerde partner. De gedachte hierachter is dat een nieuwe partner in staat moet worden geacht in het eigen levensonderhoud te voorzien, terwijl we dit van een kind niet verwachten.

4.3.2 De draagkrachttabel (Bijlage 5)

In de draagkrachttabel in bijlage 5 geven we aan hoe we de draagkracht voor kinderalimentatie – uitgaande van het kernschema – bij een bepaald netto besteedbaar inkomen bepalen.

Daarvoor tellen we het na de scheiding (te) ontvangen kindgebonden budget op bij het netto besteedbaar inkomen van de ouder die het kindgebonden budget ontvangt. (Zie ECLI:NL:HR:2015:3011.)

Vanaf een bepaald netto besteedbaar inkomen plus kindgebonden budget (2026: € 2.100) hanteren we een draagkrachtpercentage van 70%. Bij lagere netto besteedbare inkomens is het draagkrachtpercentage hoger. Er resteert dan een lager of geen bedrag aan vrije ruimte.

Zie hiervoor de draagkrachttabel.

Bij de lagere inkomens verlagen we in de gecorrigeerde bijstandsnorm de post ‘onvoorzien’.

Bij een netto besteedbaar inkomen plus kindgebonden budget van € 1.950 (2026) of minder, gaan we uit van een minimumdraagkracht van € 25 voor één kind en € 50 voor twee of meer kinderen.

Vanaf de AOW-leeftijd gelden andere bedragen.

4.3.3 Ouder(s) met een uitkering krachtens de Participatiewet of met een inkomen tot bijstandsniveau

We nemen geen draagkracht aan bij een ouder bij wie een kind het hoofverblijf heeft en die een bijstandsuitkering ontvangt, ook niet als die ouder een kindgebonden budget ontvangt.

Het aannemen van draagkracht in een dergelijk geval leidt er namelijk toe dat het aandeel in de kosten van de ouder bij wie het kind niet het hoofdverblijf heeft lager wordt. Dat zou de verhaalsmogelijkheid van de bijstand door de gemeente beperken. Daardoor draagt de gemeente (en niet de betreffende ouder) een deel van de kosten van de kinderen.

Bij een niet-verzorgende ouder met een uitkering krachtens de Participatiewet of bij één of beide ouders met een inkomen tot bijstandsniveau beveelt de expertgroep aan om wel een minimumdraagkracht aan te nemen. De bijdrage kan desondanks lager dan de minimum draagkracht uitvallen, bijvoorbeeld door de zorgkorting of als sprake is van niet vermijdbare

en niet vermijdbare lasten (zie par. 4.6.2 en verder).

Ter verduidelijking dient het volgende schema:

	Minimale	Draagkrachtvergelijking? (par. 4.3.4)
Verzorgende ouder met bijstandsuitkering	Nee	Nee
Verzorgende ouder met inkomen tot bijstandsniveau	Ja	Ja *
Niet-verzorgende ouder met bijstandsuitkering	Ja	Ja *
Niet-verzorgende ouder met inkomen tot bijstandsniveau	Ja	Ja *

* Alleen als de gezamenlijke draagkracht van de ouders meer is dan het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen.

4.3.4 Verdelen van het eigen aandeel over de ouders met een draagkrachtvergelijking en toepassen van de zorgkorting

Nadat we het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen hebben bepaald en de draagkracht van de ouders hebben vastgesteld, kunnen we berekenen welk bedrag iedere ouder moet bijdragen in de kosten van de kinderen.

De verplichting tot bijdragen van een onderhoudsplichtige is mede afhankelijk van de draagkracht van andere onderhoudsplichtigen. Indien de ouders na de scheiding samen voldoende draagkracht hebben om volledig in het eigen aandeel te voorzien, berekenen we wie welk deel van dat eigen aandeel moet dragen. Hiervoor maken we een draagkrachtvergelijking.

Het is niet nodig een draagkrachtvergelijking te maken als de gezamenlijke draagkracht van de ouders gelijk is aan of minder is dan het eigen aandeel. Dan beperken we de bijdrage van de onderhoudsplichtige ouder tot diens draagkracht. We houden bij het bepalen van de draagkracht wel rekening met een extra heffingskorting en/of een kindgebonden budget waarvoor een ouder door aanwezigheid van deze kinderen in aanmerking kan komen.

Bij een gezamenlijke draagkracht die gelijk is aan het eigen aandeel of bij een tekort, verdelen we de beschikbare draagkracht in beginsel gelijk over alle kinderen waarvoor de betrokkene onderhoudsplichtig is, tenzij er een aantoonbaar verschil is in het eigen aandeel voor het ene en het andere kind.

4.3.5 Zorgkorting

Bij een zorg- of omgangsregeling voorziet de ouder bij wie het kind niet het hoofdverblijf heeft gedurende de tijd dat het kind bij die ouder verblijft ‘in natura’ in een deel van de kosten van het kind. Om die reden dalen de kosten die de ouder bij wie het kind het hoofverblijf heeft. We bepalen de kosten van de zorgregeling op basis van een percentage van het eigen aandeel. Dit percentage is afhankelijk van het gemiddeld aantal dagen per week – vakanties meegerekend – dat het kind doorbrengt bij of voor rekening komt van de ouder waar het kind niet zijn hoofdverblijf heeft.

We berekenen de zorgkorting over het eigen aandeel van de ouders in de kosten van de kinderen volgens de betreffende tabel. We houden dus geen rekening met extra kosten.

De zorgkorting is:

5% bij gedeelde zorg gedurende minder dan 1 dag per week;
15% bij gedeelde zorg op gemiddeld 1 dag per week;
25% bij gedeelde zorg op gemiddeld 2 dagen per week;
35% bij gedeelde zorg op gemiddeld 3 dagen per week.

De zorgkorting bedraagt in beginsel ten minste 5% van het eigen aandeel (tabelbedrag), omdat ouders onderling en jegens het kind het recht en de verplichting hebben tot omgang.

In ieder geval tot dat bedrag zou de ouder bij wie het kind niet het hoofdverblijf heeft in de zorg moeten kunnen voorzien.

Verder hanteren we het uitgangspunt dat de ouder bij wie het kind het hoofdverblijf heeft de ‘verblijfsoverstijgende kosten’ (zoals schoolgeld, contributie voor sport, kleding en dergelijke) draagt. Daarvoor heeft deze ouder 30% van het eigen aandeel vermeerderd met de kinderbijslag ter beschikking.

Behoefte en draagkracht bepalen de bijdrage per ouder (financieel en in natura). Als de ouders samen voldoende draagkracht hebben en de zorgkorting hoger is dan de draagkracht van de ouder bij wie het kind niet het hoofdverblijf heeft, dan kan die ouder verzoeken dat de andere ouder dat verschil betaalt. (Hoge Raad 23 december 2022, ECLI:NL:HR:2022:1924)

Uitzonderingen op toepassing van de zorgkorting zijn mogelijk, bijvoorbeeld indien de ouder bij wie het kind zijn hoofdverblijf niet heeft, zijn of haar verplichting tot omgang of verdeling van de zorg niet nakomt.

Zorgkorting bij co-ouderschap

Co-ouderschap is een niet-wettelijke term die in de praktijk gangbaar is voor verschillende varianten van gedeelde zorg. Ook hier is het uitgangspunt dat de ouders naar rato van hun draagkracht in de kosten van een kind bijdragen. De zorgkorting verwerken we op de in hoofdstuk 5 bij stap 6 beschreven wijze in de berekening, waarbij wij geen onderscheid maken tussen ruime zorgregelingen en co-ouderschap.

Het is mogelijk dat de co-ouder bij wie het kind niet het hoofdverblijf heeft voor de inkomstenbelasting voor een kind aanspraak maakt op de inkomensafhankelijke combinatiekorting. Als dat het geval is houden we hier rekening mee bij de berekening van het netto besteedbaar inkomen van die ouder.

4.4 Bepalen van draagkracht voor partneralimentatie

4.4.1 Inleiding

Bij de berekening van draagkracht voor partneralimentatie gelden grotendeels dezelfde uitgangspunten als die wij hiervoor bij de kinderalimentatie hebben uiteengezet. Ook hier is het netto besteedbare inkomen van de onderhoudsplichtige het vertrekpunt.

4.4.2 Afwijkingen in het kernschema

Op grond van artikel 1:400, lid 1, BW heeft kinderalimentatie voorrang boven alle andere onderhoudsverplichtingen. Als de gewezen partner niet alleen aanspraak maakt op partneralimentatie, maar ook op kinderalimentatie, maken we eerst een draagkrachtberekening voor kinderalimentatie. Op basis van de behoefte van de kinderen en de draagkracht van de ouders maken we een draagkrachtvergelijking.

Vervolgens maken we een draagkrachtberekening op de hiervoor onder 4.2.1 omschreven wijze voor de vaststelling van partneralimentatie. Het aandeel van de ouder in de kosten van de kinderen brengen we in mindering op de berekende draagkracht. De resterende draagkracht kunnen we aanwenden voor partneralimentatie.

Anders dan bij kinderalimentatie tellen we bij het berekenen van draagkracht voor partneralimentatie een eventueel (te) ontvangen kindgebonden budget niet op bij het netto besteedbare inkomen.

Fiscale aftrekbaarheid betaalde partneralimentatie

Bij partneralimentatie heeft de onderhoudsplichtige op grond van artikel 6.3, lid 1, Wet IB 2001 recht op een persoonsgebonden aftrekpost voor de betaalde alimentatie.

De onderhoudsplichtige die inkomstenbelasting verschuldigd is, kan in het betreffende jaar in aanmerking komen voor vermindering of teruggaaf van inkomensheffing. Dit noemen we ook wel 'fiscaal voordeel'.

Als de onderhoudsplichtige aanspraak kan maken op een fiscaal voordeel omdat hij/zij partneralimentatie betaalt, is sprake van ‘extra draagkracht’ gelijk aan het voorzienbare fiscaal voordeel. Bij de laagste inkomens laten we deze extra draagkracht buiten beschouwing, omdat door heffingskortingen toch al vrijwel geen inkomsten belasting hoeft te worden betaald. Bij hogere inkomens hevelen we het fiscaal voordeel in de bruto methode over naar de onderhoudsgerechtigde(n).

4.5 Inkomensvergelijking (voorheen jusvergelijking)

Als sprake is van eigen inkomen van een onderhoudsgerechtigde en/of van een relatief hoge behoefte en draagkracht, kan het redelijk zijn dat we de financiële situatie van partijen nader vergelijken. De expertgroep vindt het redelijk dat de onderhoudsgerechtigde inclusief de partneralimentatie niet meer te besteden heeft dan de onderhoudsplichtige. Met andere woorden: de onderhoudsgerechtigde hoeft niet in een betere financiële positie te worden gebracht dan de onderhoudsplichtige. Daarvoor berekenen we bij welk bedrag aan partneralimentatie het besteedbaar inkomen van partijen gelijk is. Eventuele bijzondere niet verwijtbare en niet vermijdbare lasten aan de zijde van de onderhoudsplichtige en/of de onderhoudsgerechtigde nemen we mee in de vergelijking. Dit geldt ook voor eventuele kosten van kinderen, voor zover deze hoger zijn dan een te ontvangen kindgebonden budget door de betreffende partij. Als voor de onderhoudsgerechtigde dan een hoger bedrag resteert dan voor de onderhoudsplichtige vindt een correctie van de hoogte van de alimentatie plaats en verlagen we deze in beginsel tot een zodanige alimentatie waarbij beide partijen een gelijk besteedbaar inkomen hebben. Met behulp van een alimentatierekenprogramma kan dit bedrag eenvoudig worden berekend.

De kinderalimentatie die de onderhoudsgerechtigde ontvangt, rekenen we toe aan de desbetreffende kinderen en geldt voor die ouder niet als inkomen. Wel houden we bij de bepaling van het inkomen van die ouder rekening met de eventuele inkomensafhankelijke combinatiekorting in verband met de aanwezigheid van kinderen in het gezin.

Het schema (in een situatie waarin de onderhoudsplichtige een niet vermijdbare extra last heeft en kinderalimentatie betaalt, terwijl de onderhoudsgerechtigde een kindgebonden budget ontvangt) kan voorgaande beschrijving van een vergelijking verduidelijken.

Onderhoudsplichtige		Onderhoudsgerechtigde
NBI volgens post 120	€ ...	NBI volgens post 120		€ ...
Af: niet vermijdbare lasten	€ ...
Resteert	€ ...
Af: aandeel in kosten kinderen	€ ...	Af: aandeel in kosten kinderen	€ ...
		Minus ontvangen KGB	€ ...
		Totaal kosten kinderen (KGB > aandeel: 0)		€ ...
Inkomen voor vergelijking	€ ...	Inkomen voor vergelijking		€ ...

De beide inkomens voor de vergelijking tellen we vervolgens bij elkaar op en delen we door twee. Als de onderhoudsgerechtigde na betaling van de berekende partneralimentatie een hoger bedrag overhoudt dan de uitkomst van die som, dan stellen we dat bedrag op verzoek van de alimentatieplichtige naar beneden bij.

4.6 Bijzondere omstandigheden die de draagkracht kunnen beïnvloeden

4.6.1 Inleiding

Een alimentatieverplichting die een rechter heeft opgelegd mag niet tot gevolg hebben dat de onderhoudsplichtige niet meer in de eigen noodzakelijke kosten van bestaan kan voorzien.

Er kunnen zich omstandigheden voordoen waarin we met een hoger draagkrachtloos inkomen rekening houden dan enkel de som van de (forfaitaire) woonlast en de gecorri- geerde bijstandsnorm.

Als een onderhoudsplichtige niet vermijdbare en niet verwijtbare lasten heeft, kunnen we met die lasten rekening houden bij het bepalen van het draagkrachtloos inkomen.

Zie par. 4.6.2.

Als een onderhoudsplichtige lasten heeft die we als niet-vermijdbaar maar wel als verwijtbaar aanmerken, dan kan dat reden zijn om de aanvaardbaarheidstoets toe te passen.

Die houdt – kort gezegd – in dat we toetsen of een onderhoudsplichtige na aftrek van zijn lasten (waaronder alimentatie) minder dan 95% van de geldende bijstandsnorm overhoudt.

Zie par. 4.6.3.

In par. 4.6.4 beschrijven we hoe we kunnen omgaan met de draagkracht van iemand die is toegelaten tot de wettelijke schuldsanering of in een buitenwettelijk schuldsaneringstraject is opgenomen.

Hoe we omgaan met een inkomensverlies dat een onderhoudsplichtige zelf heeft veroorzaakt behandelen we in par. 4.7.(ECLI:NL:HR:1998:ZC2556)

In par. 4.10 gaan we in op de draagkracht bij verpleging van een onderhoudsplichtige in een instelling voor langdurige zorg.

4.6.2 Lasten die niet vermijdbaar en niet verwijtbaar zijn

We kunnen het draagkrachtloos inkomen verhogen als bepaalde niet vermijdbare en niet verwijtbare lasten vaststaan, ongeacht of die lasten voor, tijdens of na het huwelijk zijn ontstaan. Na deze verhoging brengen we het draagkrachtloos inkomen in mindering op het netto besteedbaar inkomen. Wat overblijft is de draagkrachtruimte. Daarvan is in beginsel 70% beschikbaar voor kinderalimentatie en 60% voor partneralimentatie. De resterende 30% respectievelijk 40%: de draagkrachtvrije ruimte, dient -mede- om financiële tegenvallers op te vangen.

Een vermijdbare last is een last waarvan de betaler zich geheel of gedeeltelijk kan bevrijden. Dat is bijvoorbeeld het geval als de betaler de schuld met spaartegoed kan aflossen. De betaler kan zich dan geheel bevrijden van de last. Als de betaler de hoogte van zijn maandelijkse aflossingen kan verlagen, kan hij zich gedeeltelijk van die last bevrijden: de hogere aflossing is dan vermijdbaar. Ook een last die een betaler ergens anders binnen het budget kan opvangen is vermijdbaar (bijvoorbeeld binnen de post ‘onvoorzien’ in de gecorrigeerde bijstandsnorm of met de draagkrachtvrije ruimte). Omdat een vermijdbare last niet op het inkomen hoeft te drukken, houden we daar geen rekening mee in de draagkrachtberekening.

Een verwijtbare last is een last die de onderhoudsplichtige met het oog op zijn onder- houdsverplichting niet had mogen laten ontstaan of die hij niet mag laten voortbestaan.

Een verwijtbare last drukt wel op het inkomen van de onderhoudsplichtige, maar heeft geen voorrang op de betaling van alimentatie. De onderhoudsplichtige dient deze last in beginsel uit zijn vrije ruimte te voldoen. Indien door het opleggen van een alimentatieverplichting een onaanvaardbare situatie zou ontstaan, kan de onderhoudsplichtige een beroep doen op de aanvaardbaarheidstoets (zie hierna par. 4.6.3).

Een last die niet vermijdbaar en niet verwijtbaar is, drukt op het inkomen van de onderhoudsplichtige: hij kan zich niet van die last bevrijden. Een dergelijke last nemen we daarom op in het draagkrachtloos inkomen als deze last voorrang moet hebben op de kosten van ver zorging en opvoeding, levensonderhoud en studie van de kinderen en/of de kosten van levensonderhoud van de ex-partner.

Voorbeelden van lasten die op deze wijze in het draagkrachtloos inkomen zouden kunnen worden opgenomen zijn (niet uitputtend):

Rente en aflossing van de restschuld van de voormalige gezamenlijke woning;
Herinrichtingskosten (voor zover niet te bestrijden uit het woonbudget);
Kosten voor (verplichte) bijstand van een advocaat;
Reiskosten voor werk.

Woonlasten voormalige echtelijke woning als niet verwijtbare en niet vermijdbare last

Als een onderhoudsplichtigde lasten van de (voormalige) echtelijke woning (gedeeltelijk) betaalt en de onderhoudsgerechtigde in die woning woont, passen we het woonbudget voor beiden aan door de werkelijke woonlasten in aanmerking te nemen: voor degene die in de voormalige echtelijke woning woont: zijn aandeel in die last; voor degene die de woning heeft verlaten: de eigen werkelijke woonlasten en daarnaast zijn of haar aandeel in de lasten van de (voormalige) echtelijke woning.

4.6.3 Verwijtbare lasten: de aanvaardbaarheidstoets

Elke onderhoudsplichtige dient de eigen financiële huishouding en daarmee zijn of haar draagkracht zo goed mogelijk in te richten. Het aangaan van extra lasten kan verwijtbaar zijn als de onderhoudsplichtige die last met het oog op zijn of haar onderhoudsverplichting niet had mogen aangaan of laten voortbestaan. Met een verwijtbare last houden we bij het bepalen van de draagkracht geen rekening.

Als de onderhoudsplichtige zich niet van die verwijtbare last kan bevrijden en na betaling van de op te leggen alimentatie niet meer in staat is om in de eigen noodzakelijke kosten van bestaan te voorzien, dan kan hij of zij een beroep doen op de aanvaardbaarheidstoets.

In het algemeen vinden we dat sprake is van een onaanvaardbare situatie als de onderhoudsplichtige minder dan 95% van het voor hem of haar geldende bedrag van de bijstandsnorm (art. 22a Participatiewet) overhoudt om in de noodzakelijke lasten te voorzien. De onderhoudsplichtige moet – onderbouwd met onderliggende stukken – stellen dat van een dergelijke situatie sprake is door volledig en duidelijk inzicht te geven in zijn inkomens- en vermogenspositie en zijn bestedingen.

4.6.4 Schuldsanering

Een ouder die een minnelijk schuldsaneringstraject doorloopt kan de bewindvoerder vragen bij de vaststelling van het vrij te laten bedrag rekening te houden met de onderhoudsverplichting voor zijn kinderen. (Zie voor wat betreft de minnelijke schuldsanering ook ECLI:NL:HR:2024:340, Hoge Raad, 08-03-2024, 23/00570.)

Onder omstandigheden mogen we van de onderhoudsplichtige ouder verwachten dat hij van deze mogelijkheid gebruik maakt, bijvoorbeeld indien duidelijk is dat de financiële positie van de ouders gezamenlijk zodanig is dat sprake is van een klemmend tekort om in de behoefte van de kinderen te voorzien. Als de rechter-commissaris geen rekening houdt met de zorg- of onderhoudsverplichting of als een toegekende correctie onvoldoende is om aan de alimentatieplicht te voldoen, dan beveelt de expertgroep aan de te betalen bijdrage op nihil te bepalen voor de duur van de schuldsanering.

Voor een ouder die een minnelijk schuldsaneringstraject doorloopt, geldt hetzelfde: deze kan de bewindvoerder vragen bij de vaststelling van het vrij te laten bedrag rekening te houden met de onderhoudsverplichting voor zijn kinderen.

4.7 Inkomensverlies van een onderhoudsplichtige

Nadat partijen de hoogte van kinder- en/of partneralimentatie zijn overeengekomen of de rechter die heeft vastgesteld, kan de hoogte van het inkomen van een onderhoudsplichtige veranderen. Als een onderhoudsplichtige buiten zijn schuld (een deel van) zijn inkomen verliest, houden we in beginsel rekening met het nieuwe (lagere) inkomen. We verwachten van die onderhoudsplichtige dat hij er alles aan doet om snel weer zijn oude inkomen te verwerven. Als dat niet lukt dan ligt het op zijn weg om dit te stellen en te onderbouwen.

Indien een onderhoudsplichtige zelf een inkomensvermindering heeft veroorzaakt, hangt de beslissing om deze vermindering van inkomen bij de bepaling van zijn draagkracht al dan niet buiten beschouwing te laten af van het antwoord op de vraag of:

1. hij redelijkerwijs het oude inkomen weer kan verwerven; en

2. of dit van hem kan worden gevergd.

Is het antwoord op beide vragen positief, dan gaan we uit van het oorspronkelijke inkomen.

Is echter het antwoord op (één van) beide vragen negatief, dan hangt het van de omstandigheden van het geval af of we een inkomensvermindering geheel of ten dele buiten beschouwing laten. In het bijzonder moeten we bezien of de onderhoudsplichtige uit hoofde van zijn verhouding tot de onderhoudsgerechtigde zich met het oog op diens belangen had behoren te onthouden van de gedragingen die tot inkomensvermindering hebben geleid. Is dat niet het geval, dan rekenen we met het nieuwe verminderde inkomen.

Is dat wel het geval dan rekenen we met het oude fictieve inkomen. Het buiten beschouwing laten van de inkomensvermindering mag in beginsel niet ertoe leiden dat de onderhoudsplichtige als gevolg van zijn aldus berekende fictieve draagkracht bij de voldoening aan zijn onderhoudsplicht feitelijk niet meer over voldoende middelen van bestaan beschikt en in ieder geval niet over minder dan 95% van de voor hem geldende bijstandsnorm. Hierbij gaan we in beginsel ervan uit dat de kostendelersnorm als bedoeld in artikel 22a Participatiewet niet voor hem geldt.

4.8 Uitgaven die fiscaal aftrekbaar zijn

Bij uitgaven die fiscaal aftrekbaar zijn hanteren wij het volgende uitgangspunt: wanneer we die uitgaven als persoonsgebonden aftrekpost meenemen bij het berekenen van het netto besteedbaar inkomen, dan nemen wij die uitgaven ook mee als lasten bij de berekening van de draagkracht en de alimentatie. Als we bepaalde (aftrekbare) uitgaven niet meenemen als lasten bij de berekening van de draagkracht van de onderhoudsplichtige, dan nemen we de fiscale voordelen van deze uitgaven ook niet mee in de berekening. Anders zouden we alleen de ‘lusten’ optellen bij het netto besteedbaar inkomen en de lasten niet meenemen bij het berekenen van het draagkrachtloos inkomen. Op sommige werknemers en op de genieters van resultaat uit overige werkzaamheden, ondernemers en directeuren-grootaandeelhouder zijn de werknemersverzekeringen en/of pensioenvoorzieningen niet van toepassing. Uitgaven voor inkomensvoorzieningen, bijvoorbeeld in verband met arbeidsongeschiktheid of pensioen, kunnen we, indien deze niet bovenmatig zijn, in aanmerking nemen. Bij de vaststelling van de draagkracht voor partneralimentatie wordt het netto besteedbaar inkomen verminderd met de netto premie, dat wil zeggen de premie verminderd met eventueel fiscaal voordeel.

4.9 Fiscale gevolgen van het hebben van een auto van de zaak

Met de fiscale bijtelling vanwege een auto van de zaak houden we geen rekening.

4.10 Draagkracht bij verpleging in een instelling voor langdurige zorg

Een onderhoudsplichtige die wordt verpleegd in een instelling voor langdurige zorg is daarvoor een eigen bijdrage verschuldigd. Conform de handelwijze van het Centraal Administratie Kantoor (CAK) stellen we deze bijdrage vast op basis van het verzamelinkomen van de onderhoudsplichtige. We kunnen onder omstandigheden rekening houden met een onderhoudsverplichting jegens minderjarige kinderen en kinderen tussen de 18 en 21 jaar. Het verdient aanbeveling de draagkracht zo te berekenen dat we het netto inkomen van de onderhoudsplichtige verminderen met de noodzakelijke lasten (denk aan kleding en ontspanning en de eigen bijdrage.

5. Stappenplannen en rekenvoorbeelden

5.1 Stappenplan kinderalimentatie

We laten hierna in drie stappen met rekenvoorbeelden zien hoe we het bedrag aan kinderalimentatie bepalen. Na het stappenplan geven we enkele rekenvoorbeelden voor bijzondere situaties.

De rekenvoorbeelden laten zien hoe we bepaalde berekeningen maken. De bedragen in de rekenvoorbeelden zijn fictief. Alle bedragen zijn steeds per maand en afgerond op hele euro’s, tenzij anders vermeld.

Waar we hierna bij het berekenen van draagkracht ‘ouders’ schrijven, bedoelen we ook onderhoudsplichtige stiefouders.

Stap 1: Vaststellen van het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen

Voor het vaststellen van het eigen aandeel bepalen we eerst het netto besteedbaar gezinsinkomen ten tijde van huwelijk/samenleving. netto besteedbaar gezinsinkomen ten tijde van huwelijk/samenleving.

Rekenvoorbeeld

Besteedbaar inkomen ouder I	€ 1.800
Besteedbaar inkomen ouder II	€ 1.150
Aanspraak kindgebonden budget	€ 50
Totaal besteedbaar gezinsinkomen	€ 3.000

Aan de hand van de Tabel eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen (Bijlage 4) bepalen we op basis van het netto besteedbaar gezinsinkomen inclusief kindgebonden budget het eigen aandeel. Voor een gezin met één kind is dat € 395 per maand.

In de tabellen voor 2026 is rekening gehouden met kinderbijslag vanaf 1 januari 2026. De kinderbijslag wordt per 1 januari 2026 geïndexeerd. Het eigen aandeel in de kosten van kinderen voor 2026 valt daardoor - bij hetzelfde inkomen als in 2025 - tot € 10 per maand lager uit.

Rekenvoorbeeld berekenen eigen aandeel bij netto besteedbaar gezinsinkomen tussen twee kolombedragen

Ligt het netto besteedbaar gezinsinkomen tussen twee tabelbedragen in, dan verhogen we het eigen aandeel vanaf het laagste tabelbedrag naar rato.

Stap 2: Bepalen van de draagkracht van de ouders

Rekenvoorbeeld bepalen draagkracht ouders

De draagkracht van een ouder berekenen we in beginsel op basis van het eigen netto besteedbaar inkomen en (indien van toepassing) het kindgebonden budget op het moment dat de kinderalimentatie ingaat of wijzigt.

De ouder bij wie het kind het hoofdverblijf heeft (in dit voorbeeld: ouder I) heeft een netto besteedbaar inkomen van € 2.000. Deze ouder ontvangt een kindgebonden budget van € 400.

De ouder bij wie het kind niet het hoofdverblijf heeft (ouder II), heeft een netto besteedbaar inkomen van € 2.600. Deze ouder draagt een niet verwijtbare en niet vermijdbare last (dat is een andere noodzakelijke last) van € 200.

De onderstaande berekeningen kunnen we samenvatten in de formule:

Draagkracht = 70%

[NBI -/- (0,3 x NBI + gecorrigeerde bijstandsnorm + overige noodzakelijke lasten)]

Draagkracht Ouder I
Inkomen
Netto besteedbaar inkomen	€ 2.000
Kindgebonden Budget	€ 400
Totaal		€ 2400
Lasten
Gecorrigeerde bijstandsnorm (zie 4.2.2.3)	€ 1.365
Woonbudget	€ 720
Andere noodzakelijke lasten	€ –
Totaal (= draagkrachtloos inkomen)		€ 2.085
Draagkrachtruimte		€ 315
Draagkracht 70% (afgerond)		€ 221

Draagkracht Ouder II
Inkomen
Netto besteedbaar inkomen	€ 2.600
Kindgebonden Budget	€ –
Totaal		€ 2.600
Lasten
Gecorrigeerde bijstandsnorm (zie 4.2.2.3)	€ 1.365
Woonbudget	€ 780
Andere noodzakelijke lasten	€ 200
Totaal (= draagkrachtloos inkomen)		€ 2.345
Draagkrachtruimte		€ 255
Draagkracht 70% (afgerond)		€ 179

Stap 3: Draagkrachtvergelijking, zorgkorting en bepalen hoogte van dekinderalimentatie

We verdelen van het eigen aandeel over de ouders door het maken van een draagkrachtvergelijking.

Rekenvoorbeeld draagkrachtvergelijking

De ouders in het rekenvoorbeeld in stap 2 hebben één kind en het eigen aandeel is € 350.

De gezamenlijke draagkracht van ouder I en ouder II is (€ 221 + € 179 =) € 400.

De kosten verdelen we over beide ouders volgens de formule:

Formule:

eigen draagkracht / gezamenlijke draagkracht x eigen aandeel

Het aandeel van ouder I bedraagt (afgerond):

Formule:

210 / 400 x 350 = 193

Het aandeel van ouder II bedraagt (afgerond):

Formule:

197 / 400 x 350 = 157

Samen € 350

Eigen Aandeel		€ 350
Draagkracht Ouder I	€ 221
Draagkracht Ouder II	€ 179
Totale draagkracht		€ 400
Ouder I draagt	€ 193
Ouder II draagt	€ 157

Voor het berekenen van het bedrag aan kinderalimentatie dat de ouder bij wie het kind niet staat ingeschreven moet betalen aan de andere ouder brengen we zorgkorting in mindering op het bedrag dat die ouder draagt.

Rekenvoorbeeld zorgkorting

Ouder II draagt	€ 157
Zorgkorting 15%	€ 53
Ouder II betaalt	€ 104

Bijzondere situaties

Rekenvoorbeeld bepalen eigen aandeel van ouders die nooit in gezinsverband hebbensamengeleefd (par. 3.2.4)

Ouders hebben samen met het kind nooit samengewoond en een gezin gevormd. Het kind heeft het hoofdverblijf bij ouder I. Het eigen aandeel van de ouders is het gemiddelde van het bedrag dat elk van hen aan het kind zou besteden als dit bij hem/haar woont/zou wonen.

Rekenvoorbeeld Eigen Aandeel nooit samengewoond

Besteedbaar inkomen ouder I	€ 2.000
Kindergebonden Budget	€ 400
Totaal	€ 2.400
Eigen Aandeel ouder I volgens tabel	€ 260

Besteedbaar inkomen ouder II	€ 2.600
Kindergebonden Budget (fictief)	€ 200
Totaal	€ 2.800
Eigen Aandeel ouder II volgens tabel	€ 320

Eigen Aandeel ouder I volgens tabel	€ 260
Eigen Aandeel ouder II volgens tabel	€ 320
Totaal Eigen Aandeel beide ouders	€ 580
Waarvan de helft	€ 290

Bij een tekort aan gezamenlijk draagkracht van ouders om in het eigen aandeel te voorzien

Als de gezamenlijke draagkracht van ouders onvoldoende is om het eigen aandeel volledig te kunnen bekostigen, moeten zij in elk geval tot de grens van hun draagkracht bijdragen.

Tekort aan gezamenlijke draagkracht en zorgkorting

Als sprake is van een zorgregeling, maken we een uitzondering op de regel dat de zorgkorting de bijdrage vermindert. Uitgangspunt is dat de ouders ieder de helft van het tekort dragen.

Als de helft van het tekort minder is dan de zorgkorting, dan brengen we de helft van het tekort in mindering op de zorgkorting. Het restant van de zorgkorting brengen we in mindering op de te betalen bijdrage.

Rekenvoorbeeld

Eigen Aandeel		€ 475
Zorgkorting 15%	€ 71
Draagkracht Ouder I	€ 221
Draagkracht Ouder II	€ 179
Totale draagkracht		€ 399
Draagkrachttekort		€ 76
Helft tekort		€ 38

Draagkracht Ouder II		€ 179
Zorgkorting	€ 71
Af: helft tekort	€ 38
In aanmerking te nemen zorgkorting		€ 33
Ouder II betaalt aan Ouder I		€ 145

Als de helft van het tekort meer is dan het bedrag van de zorgkorting dan verminderen we de te betalen bijdrage niet met zorgkorting.

Rekenvoorbeeld draagkrachttekort en zorgkorting

Eigen Aandeel		€ 775
zorgkorting 15%	€ 116
Draagkracht Ouder I	€ 221
Draagkracht Ouder II	€ 179
Totale draagkracht		€ 399
draagkrachttekort		€ 376
helft tekort		€ 188

Draagkracht Ouder II		€ 179
zorgkorting	€ 116
af: helft tekort	€ 188
in aanmerking te nemen zorgkorting		€–
Ouder II betaalt aan Ouder I		€ 179

5.2 Stappenplan partneralimentatie

Hierna laten we in drie stappen met rekenvoorbeelden zien hoe we het bedrag aan partneralimentatie bepalen. De rekenvoorbeelden laten zien hoe we bepaalde berekeningen maken.

De bedragen in de voorbeelden zijn fictief. Alle bedragen zijn steeds per maand en afgerond op hele euro’s, tenzij anders vermeld.

Ontvangen kinderalimentatie, kinderbijslag en kindgebonden budget zijn bestemd om de kosten van levensonderhoud (verzorging en opvoeding) van de kinderen te bestrijden.

De (resterende) kosten van de kinderen drukken op het inkomen van de ouder(s) en zijn daarom van invloed op de resterende behoefte van de onderhoudsgerechtigde en op de draagkracht van de onderhoudsplichtige.

Stap 1: Bepalen van de resterende behoefte van de onderhoudsgerechtigde

De resterende behoefte van de onderhoudsgerechtigde bepalen we – kortgezegd – door op de huwelijksgerelateerde behoefte zijn of haar eigen inkomen en/of verdiencapaciteit in mindering te brengen.

We bepalen de huwelijksgerelateerde behoefte van de onderhoudsgerechtigde aan de hand van de hofnorm.

Volgens de hofnorm is de huwelijksgerelateerde behoefte:

60% [netto besteedbaar gezinsinkomen -/- (indien van toepassing) het (toen de ouders nog in gezinsverband leefden) voor rekening van de ouders komende eigen aandeel in de kosten van de kinderen].

Rekenvoorbeeld bepalen huwelijksgerelateerde behoefte

Het netto besteedbaar inkomen van de onderhoudsplichtige voordat partijen uit elkaar gingen was € 3.500 per maand.

Het netto besteedbaar inkomen van de onderhoudsgerechtigde voordat partijen uit elkaar gingen was € 2.000 per maand.

Tot het gezin behoren twee kinderen. Het eigen aandeel van de ouders in de kosten van de kinderen is € 800 per maand.

De behoefte op basis van de hofnorm is dan

Rekenvoorbeeld behoefte volgens hofnorm 60%

Inkomen onderhoudsplichtige	€ 4.000
Inkomen onderhoudsgerechtigde	€ 2.000
Kindgebonden budget	€ –
Netto besteedbaar gezinsinkomen		€ 6.000
Af: Eigen Aandeel kosten kinderen		€ 1.375
Beschikbaar voor echtgenoten/partners		€ 4.625
Behoefte volgens hofnorm: 60%		€ 2.775

Vervolgens stellen we vast of de onderhoudsgerechtigde over de middelen beschikt om in de behoefte van € 2.775 te voorzien of die in redelijkheid kan verwerven (verdiencapaciteit).

De resterende behoefte is de behoefte volgens hofnorm -/- eigen inkomen / redelijkerwijs te verwerven inkomen.

Rekenvoorbeeld bepalen resterende behoefte (met kinderen)

Behoefte volgens hofnorm: 60%			€ 2.775
Af: eigen inkomen onderhousgerechtigde	€ 2.000
Aanvullende verdiencapaciteit	€ –
Eigen inkomen inclusief verdiencapaciteit		€ 2.000
Aandeel in levensonderhoud kinderen	€ 350
Ontvangen KGB	€ 250
Kosten kinderen uit eigen inkomen		€ 100
Voor onderhoudsgerechtigde zelf beschikbaar			€ 1.900
Resterende behoefte			€ 875

Rekenvoorbeeld bepalen resterende behoefte (zonder kinderen)

Behoefte volgens hofnorm: 60%		€ 3.000
Af: eigen inkomen onderhousgerechtigde	€ 2.000
Aanvullende verdiencapaciteit	€ 500
Eigen inkomen inclusief verdiencapaciteit		€ 2.500
Resterende behoefte		€ 500

Stap 2: Bepalen van draagkracht voor partneralimentatie

De draagkracht voor partneralimentatie bepalen we op basis van het netto besteedbaar inkomen van de onderhoudsplichtige aan de hand van de in par. 4.4 genoemde uitgangspunten.

Rekenvoorbeeld: netto besteedbaar inkomen, draagkrachtloos inkomen,draagkrachtpercentage en draagkracht

Inkomen
Netto besteedbaar inkomen	€ 4.000
Bij: extra verdiencapaciteit	€ –
Totaal		€ 4.000
Lasten
Gecorrigeerde bijstandsnorm (zie 4.2.2.4)	€ 1.365
Woonbudget	€ 1.200
Andere noodzakelijke lasten	€ –
Totaal (=draagkrachtloos inkomen)		€ 2.565
Draagkrachtruimte		€ 1.435
Draagkracht 60% (afgerond)		€ 861

Voor het bepalen van de draagkracht van een onderhoudsplichtige is niet alleen diens feitelijke inkomen van belang, maar ook het inkomen dat hij of zij redelijkerwijs kan verwerven.

Bij partneralimentatie hanteren we een draagkrachtpercentage van 60. Op het gevonden bedrag brengen we het aandeel van de onderhoudsplichtige ouder in de kosten van verzorging en opvoeding van minderjarige kinderen en de kosten van levensonderhoud en studie van kinderen tot 21 jaar in mindering. In dit voorbeeld gaan wij ervan uit dat dat aandeel € 450 is.

Rekenvoorbeeld

Draagkracht 60% (afgerond)	€ 861
Aandeel in levensonderhoud kinderen	€ 450
Resteert voor partneralimentatie	€ 411

Omdat betaalde partneralimentatie fiscaal aftrekbaar is bruteren we dit netto bedrag.

Stap 3: Inkomensvergelijking

Rekenvoorbeeld inkomensvergelijking zonder kinderen

Netto Besteedbaar Inkomen (NBI) Partner I	€ 4.000
Netto Besteedbaar Inkomen (NBI) Partner II	€ 2.000
Netto Besteedbaar Gezinsinkomen (NBGI)	€ 6.000
Behoefte volgens Hofnorm € 3.000		€ 3.600
af: NBI Partner II		€ 2.000
Resterende behoefte Partner II (na aftrek NBI)		€ 1.600
Draagrkracht Partner I voor PAL 2026	€ 861
Inkomensvergelijking
NBGI x 0,5		€ 3.000
af: NBI Partner II		€ 2.000
bijdrage na inkomensvergelijking		€ 1.000
Op te leggen bijdrage	€ 861

De draagkracht van de onderhoudsplichtige is minder dan de resterende behoefte van de onderhoudsgerechtigde. Daarom kan de partneralimentatie niet hoger zijn dan de laagste van deze twee: € 861 (netto).

Als de onderhoudsgerechtigde na ontvangst van partneralimentatie een hoger netto inkomen overhoudt dan de onderhoudsplichtige, dan kan de onderhoudsplichtige een beroep doen op inkomensvergelijking. Na vergelijking blijkt dat beide partijen een gelijk netto inkomen hebben als de partneralimentatie € 605 bedraagt. Onderhoudsgerechtigde en onderhoudsplichtige hebben dan allebei € 3.102 te besteden.

Rekenvoorbeeld inkomensvergelijking met kinderen

	Patner I	Partner II	Totaal
Netto Besteedbaar Inkomen (NBI)	€ 5.000	€ 2.500	€ 7.500
Kindgebonden Budget (KGB) tijdens huwelijk			€ -
Netto Besteedbaar Gezinsinkomen (NBGI)			€ 7.500
Eigen aandeel ouders			€ 1.695
Beschikbaar voor (ex-)partners tijdens huwelijk€ 4.600			€ 5.805
Behoefte volgens hofnorm			€ 3.483
KGB na scheiding	€ –	€ 400
NBI voor kinderalimentatie	€ 5.000	€ 2.900
Draagkracht KAL 2025	€ 1.495	€ 466
Aandeel kosten kinderen	€ 1.292	€ 403
Kosten kinderen na aftrek KGB	€ -	€ 3

Resterende behoefte (na aftrek eigen NBI)			€ 3.480
Draagkracht PAL 2026	€ 1.281
Resteert voor PAL na aandeel kosten kinderen			€ -
Inkomen na aftrek kosten kinderen	€ 3.708	€ 2.479
Inkomensvergelijking			€ 605
Op te leggen bijdrage	€ 605

In dit voorbeeld is de draagkracht van de onderhoudsplichtige (na aftrek van de kinderalimentatie) lager dan de behoefte van de onderhoudsgerechtigde en ook lager dan het bedrag (na inkomensvergelijking) waarbij partijen een gelijk besteedbaar inkomen hebben.

5.3 Rekenvoorbeelden niet vermijdbare en niet verwijtbare lasten

Als een partij stelt en – al dan niet tegenover de betwisting door de wederpartij – voldoende onderbouwt dat sprake is van lasten die niet vermijdbaar en niet verwijtbaar zijn, dan kunnen we deze lasten opnemen in het draagkrachtloos inkomen.

Rekenvoorbeeld niet vermijdbare en niet verwijtbare lasten

NBI		€ 2.500
Forfait noodzakelijke lasten	€ 1.365
Woonbudget	€ 750
Aflossing restschuld	€ 200
Draagkrachtloos inkomen		€ 2.315
Draagkrachtruimte		€ 185
Draagkracht kinderalimentatie (70%)		€ 130
Draagkracht partneralimentatie (60%)		€ 111

Woonlasten voormalige echtelijke woning

Indien een onderhoudsplichtige lasten van de (voormalige) echtelijke woning (gedeeltelijk)betaalt en de onderhoudsgerechtigde in die woning woont, passen we het woonbudget aan door de werkelijke woonlasten in aanmerking te nemen: voor degene die in de voormalige echtelijke woning woont: zijn aandeel in die last; voor degene die de woning heeft verlaten: de eigen werkelijke woonlasten en daarnaast zijn of haar aandeel in de lasten van de (voormalige) echtelijke woning.

Rekenvoorbeeld woonlasten voormalige echtelijke woning

Netto besteedbaar inkomen van de vertrokken ouder/partner is € 3.500 per maand.

Zijn aandeel in de netto woonlast van de (voormalige) echtelijke woning is € 500 maand.

De eigen werkelijke woonlast is € 800 per maand. Het netto besteedbaar inkomen van ouder/partner die is achtergebleven is € 1.500 maand, het kindgebonden budget € 300 per maand en de woonlast € 200 per maand.

	Achterblijvende ouder / partner		Vertrokken ouder / partner
NBI achterblijvende ouder/partner	€ 1.500		€ 3.500
KGB	€ 300		€ -
NBI voor kinderalimentatie		€ 1.800		€ 3.500
Forfait noodzakelijke lasten	€ 1.365		€ 1.365
Werkelijke woonlasten	€ 200		€ 800
Lasten echtelijk woning	€ -		€ 500
Draagkrachtloos inkomen		€ 1.565		€ 2.665
Draagkrachtruimte		€ 235		€ 835
Draagkracht kinderalimentatie (70%)		€ 165		€ 585

5.4 Rekenvoorbeeld aanvaardbaarheidstoets

In het onderstaande voorbeeld is sprake van fictieve bedragen!

Een alimentatieplichtige ouder heeft drie verwijtbare maar niet te vermijden lasten in totaal € 325 per maand. Het NBI van die ouder bedraagt € 2.200 en op basis daarvan is de draagkracht voor kinderalimentatie € 50 per maand voor twee kinderen.

De woonlasten bedragen € 500 en de woontoeslag is € 300. De premie zorgverzekering is € 140 per maand en de zorgtoeslag is € 27.

De alimentatieplichtige ouder kan ten hoogste € 483 per maand betalen.

NBI Alimentatieplichtige			€ 2.200
Bijstandsnorm alleenstaande 2026		€ 1.402
Af: wooncomponent 2026	€ 201
Af: nominale premie ZVW 2026	€ 65
Bijstandsnorm minus woonlasten en ZVW		€ 266
		€ 1.136
95% daarvan		€ 1.079
Woonlasten	€ 500
Af: woontoeslag	€ 300
Werkelijke woonlasten		€ 200
Zorgverzekering	€ 140
Af: zorgtoeslag	€ 27
Overige zorgkosten	€ –
Werkelijke zorgkosten		€ 113
overige last (1)	€ 75
overige last (2)	€ 100
overige last (3)	€ 150
Overige (verwijtbare) lasten		€ 325
Totaal noodzakleijke lasten			€ 1.717
Resteert			€ 483

Wetten, regelgeving en verdragen

Geen wetnummer opgegeven.

Informatie

Wanneer er op een icoon is geklikt in een Artikel, dan kan hier extra informatie komen te staan.

BRONNEN

Rechtbank Limburg 25-03-2020, ECLI:NL:RBLIM:2020:2384

Inhoudsindicatie

Volledige uitspraak

1De procedure

2De feiten

3Het geschil

4De beoordeling

5De beslissing

Rapport alimentatienormen versie 2026

INHOUDSOPGAVE

Voorwoord

Wettelijke maatstaven

Aanbevelingen en rekenmodellen

Gebruik van het rapport

Rapport 2026

1. INLEIDING

ad 1. Rangorde onderhoudsverplichtingen

ad 2. Behoeftigheid

Ad 3 en 4. Behoefte en draagkracht

Opbouw van het rapport

2 Netto besteedbaar gezinsinkomen en netto besteedbaar inkomen

2.1 Inleiding

2.2 Modellen voor het bepalen van het netto besteedbaar (gezins)inkomen

2.3 Verschillende soorten inkomen

2.4 Kindgebonden budget

3. BEHOEFTE

3.1 Algemeen

3.2 Het eigen aandeel van ouders in de kosten van de kinderen

3.3 Behoefte van de ex-partner

4. DRAAGKRACHT

4.1 Algemeen

4.2 Berekening van draagkracht voor kinderalimentatie en partneralimentatie (algemeen)

4.3 Bepalen van draagkracht voor kinderalimentatie voor kinderen tot 21 jaar

4.4 Bepalen van draagkracht voor partneralimentatie

4.5 Inkomensvergelijking (voorheen jusvergelijking)

4.6 Bijzondere omstandigheden die de draagkracht kunnen beïnvloeden

4.7 Inkomensverlies van een onderhoudsplichtige

4.8 Uitgaven die fiscaal aftrekbaar zijn

4.9 Fiscale gevolgen van het hebben van een auto van de zaak

4.10 Draagkracht bij verpleging in een instelling voor langdurige zorg

5. Stappenplannen en rekenvoorbeelden

5.1 Stappenplan kinderalimentatie

5.2 Stappenplan partneralimentatie

5.3 Rekenvoorbeelden niet vermijdbare en niet verwijtbare lasten

5.4 Rekenvoorbeeld aanvaardbaarheidstoets

Wetten, regelgeving en verdragen

Wetten en regelgeving

Verdragen en uitvoeringswetten

Beschikbare Officiële bekendmakingen in de kennisbank:

Informatie