Marokkaanse echtscheidingsbeschikking niet erkend in Nederland. Kan niet worden vastgesteld dat sprake is geweest van een behoorlijke rechtspleging. Marokkaanse rechtbank was niet bevoegd een beslissing te nemen over de zorgregeling en het gezag. Beslissing van de Marokkaanse rechtbank over de kinderalimentatie komt ook niet voor erkenning in aanmerking. Echtscheiding uitgesproken.
4De beoordeling
De bevoegdheid van de Nederlandse rechter
4.1.
Primair stelt de vader zich op het standpunt dat de echtscheidingsprocedure in Nederland doorgang moet vinden. De moeder heeft niet aannemelijk gemaakt dat zij bij de rechtbank in Marokko een verzoekschrift heeft ingediend vóór de datum van indiening van het verzoekschrift van de vader. De overgelegde verzoekschriften betreffen het dossiernummer waarin de moeder niet-ontvankelijk is verklaard, omdat het betekeningsexploot ontbrak. De rechtbank behoort zich daarom niet onbevoegd te verklaren. Subsidiair is de vader van mening dat de echtscheidingsbeschikking uit Marokko niet voor erkenning in aanmerking komt. Er is geen sprake geweest van een behoorlijke rechtspleging, omdat de vader niet op de hoogte was van de zaak. De vader stelt met klem dat hem nooit een exploot van betekening heeft bereikt van het processtuk waarmee de procedures zijn ingeleid. Daarbij ontbreekt het bewijs dat de betekening het adres van de vader in Nederland zou hebben bereikt. Ook de vertaling uit productie 1 van de moeder, waarin staat dat de vader “afwezig bleef ondanks behoorlijke oproeping” is incorrect. Bij gebrek aan aannemelijkheid van de betekening moet er daarom vanuit worden gegaan dat niet op de juiste wijze is opgeroepen.
4.2.
De moeder voert aan dat de Nederlandse rechter zich onbevoegd dient te verklaren kennis te nemen van het verzoek tot echtscheiding. Het verzoekschrift tot echtscheiding is door de moeder eerder ingediend dan dat onderhavig verzoek door de vader is ingediend. Bij beschikking van 31 juli 2025 is de echtscheiding tussen partijen uitgesproken. De uitspraak van de Marokkaanse rechtbank komt voor erkenning in aanmerking. In de echtscheidingsbeschikking van de Marokkaanse rechtbank staat dat de vader, ondanks behoorlijke oproeping, niet is verschenen. De vader is in ieder geval vanaf 29 april 2025 op de hoogte geweest van de zitting in de Marokkaanse rechtbank op 11 juli 2025, omdat de aanwezigheidsverklaring van de moeder, waarin vermeld wordt dat de zitting is verplaatst, op die datum in een andere procedure tussen partijen is ingediend. Ook blijkt uit de correspondentie tussen partijen dat de vader op de hoogte was van de procedure in Marokko en er bewust voor heeft gekozen niet te verschijnen. Daarbij heeft de vader geen belang bij niet erkennen van de beschikking, om vervolgens de echtscheiding op zijn verzoek in Nederland uit te spreken. De rechtbank is wel bevoegd om te beslissen over het verzoek ten aanzien van de zorgregeling.
4.3.
Artikel 12 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (hierna: Rv) bepaalt dat, indien de beslissing van een zaak die voor een rechter van een vreemde staat aanhangig is gemaakt voor erkenning en, in voorkomend geval, voor tenuitvoerlegging in Nederland vatbaar blijkt te zijn, de Nederlandse rechter zich onbevoegd verklaart.
4.4.
Voordat de rechtbank kan beoordelen of zij bevoegd is kennis te nemen van het verzoek van de vader zal de rechtbank beoordelen of de door de Marokkaanse rechter tussen partijen uitgesproken echtscheiding in Nederland wordt erkend. De uitspraak van de Marokkaanse rechter bevat verschillende onderdelen: de echtscheiding, het gezag en de omgang en een kinderbijdrage. De rechtbank zal per onderdeel beoordelen of zij voor erkenning in Nederland in aanmerking komen.
4.5.
Ten aanzien van de erkenning van de echtscheiding geldt dat artikel 10:57 van het Burgerlijk Wetboek (hierna: BW) bepaalt dat een in het buitenland na een behoorlijke rechtspleging verkregen ontbinding van het huwelijk in Nederland wordt erkend, indien zij is tot stand gekomen door de beslissing van een rechter en indien aan die rechter daartoe rechtsmacht toekwam.
4.6.
Tussen partijen is in geschil of sprake is geweest van een behoorlijke rechtspleging. De rechtbank overweegt dat de voorwaarde dat sprake moet zijn geweest van een behoorlijke rechtspleging met name dient ter bescherming van de belangen van de partij die niet aan de echtscheiding heeft meegewerkt. De voorwaarde komt er op neer dat de buitenlandse echtscheidingsprocedure moet hebben voldaan aan het vereiste van een eerlijk proces. Daarvan is bijvoorbeeld geen sprake in het geval van niet-tijdige of behoorlijke oproeping of schending van het beginsel van hoor en wederhoor.
4.7.
De vraag die de rechtbank in deze dient te beoordelen is dus of gedurende de Marokkaanse echtscheidingsprocedure sprake is geweest van een eerlijk proces in de vorm van een behoorlijke oproeping, nu partijen op dat punt verschillende stellingen innemen. Zowel Nederland als Marokko zijn partij bij het Haags Betekeningsverdrag 1965. De oproeping van de vader, nu hij niet in Marokko verbleef ten tijde van de procedure, dient dan overeenkomstig voornoemd verdrag te zijn gedaan. De moeder beroept zich erop dat de vader juist is opgeroepen. Het is dan ook aan de moeder om dit te bewijzen nu de vader heeft betwist de oproep te hebben ontvangen en kennis te hebben gehad van de behandeling van het verzoek in Marokko. De rechtbank heeft de moeder tot tweemaal toe in de gelegenheid gesteld de daartoe benodigde stukken over te leggen. De rechtbank heeft de moeder eerst middels het proces-verbaal van 4 augustus 2026 de volgende opdracht gegeven:
“De rechtbank draagt de vrouw, nu dit verweer niet is ingetrokken, daarom op om op te geven op welke datum de echtscheidingsprocedure(s) in Marokko aanhangig is/zijn gemaakt en daartoe de afschriften van het complete verzoekschrift met oproepen aan de man in die procedure, alsmede eventuele door de rechter aldaar genomen tijdelijke en/of definitieve beslissingen, alles voorzien van correcte beëdigde tolk-vertalingen naar het Nederlands, in te dienen.”
Tijdens de zitting van 27 augustus 2026 heeft de rechtbank de moeder nogmaals deze opdracht gegeven, welke opdracht ook is opgenomen in het proces-verbaal van die zitting. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de moeder niet aan die opdracht voldaan. De moeder heeft dan ook tegenover de gemotiveerde betwisting door de vader onvoldoende gesteld om tot het oordeel te komen dat de vader juist is opgeroepen in de Marokkaanse procedure. Ook kan de rechtbank op basis van de door de moeder overgelegde stukken niet beoordelen of aan de vereisten van het Haags Betekeningsverdrag 1965 zijn voldaan.
4.8.
Daartoe overweegt de rechtbank als volgt. De moeder heeft naar aanleiding van de door de rechtbank verstrekte opdracht, voor zover relevant, de Marokkaanse echtscheidingsbeschikking, het verzoekschrift, een bevel strekkende tot oproeping ter zitting op 10 juli 2025 en een uitdraai van DHL overgelegd. De rechtbank kan op basis van die stukken enkel vaststellen dat de vader bij de behandelingen van het verzoek op 3 april 2025, 10 juli 2025 en 24 juli 2025 niet aanwezig is geweest. De Marokkaanse rechtbank heeft op 3 april 2025 de behandeling van het verzoek om voor deze rechtbank onbekende redenen uitgesteld naar de zitting van 10 juli 2025. Op 4 april 2025 heeft de Marokkaanse rechtbank een bevel strekkende tot oproeping ter zitting op 10 juli 2025 opgemaakt. De rechtbank kan op basis van dat bevel niet vaststellen of het de vader daadwerkelijk heeft bereikt. Het bevel bevat enkel de naam van de vader. De stelling van de moeder dat de vader middels een aangetekende brief verzonden door DHL is opgeroepen volgt de rechtbank dan ook niet. De door de moeder overgelegde uitdraai van DHL waarop geen adresgegevens of gegevens van het verzonden poststuk staan vermeld maakt dat oordeel niet anders. Dat de oproep voor de Marokkaanse procedure de vader anderszins heeft bereikt acht de rechtbank evenmin aannemelijk. Ook de echtscheidingsbeschikking van de Marokkaanse rechtbank van 31 juli 2025 waarin vermeld staat dat de vader behoorlijk is opgeroepen maakt deze conclusie niet anders, omdat het deze rechtbank niet bekend is op basis waarvan de Marokkaanse rechtbank die conclusie heeft getrokken. Tegen de achtergrond van het verloop van de procedure voorafgaand aan deze procedure waarin de moeder niet-ontvankelijk is verklaard in haar verzoek tot echtscheiding door de Marokkaanse rechtbank én het adres van de vader in het verzoekschrift van die procedure een Marokkaans adres betreft, waar de vader naar eigen zeggen en volgens de Basisregistratie Personen (hierna: BRP) niet woonachtig is, kan de rechtbank onvoldoende vaststellen of de vader in deze procedure behoorlijk is opgeroepen met inachtneming van de Marokkaanse en de verdragsrechtelijke bepalingen. Daarbij komt nog dat de moeder tot tweemaal toe het Marokkaanse verzoekschrift waarin zij niet-ontvankelijk is verklaard heeft ingediend en kennelijk heeft gemeend dat dit verzoek ten grondslag lag aan de echtscheidingsbeschikking van de Marokkaanse rechtbank. Daarmee heeft de moeder de rechtbank verkeerd ingelicht, hetgeen niet bijdraagt aan de aannemelijkheid van haar stellingen.
4.9.
De rechtbank komt gelet op het voorgaande tot het oordeel dat de Marokkaanse echtscheidingsbeslissing niet in Nederland kan worden erkend.
Inzake de beslissingen omtrent het gezag en de omgang
4.10.
De Marokkaanse rechter heeft naast het uitspreken van de echtscheiding ook beslissingen genomen over het gezag over de kinderen en een omgangsregeling. Zowel Nederland als Marokko zijn partij bij het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996 (hierna: HKBV). Op grond van artikel 3 HKBV is het verdrag mede van toepassing op maatregelen omtrent het gezag en omgang. Ingevolge artikel 23 HKBV worden door de autoriteiten van een verdragsluitende staat genomen maatregelen van rechtswege in alle andere verdragsluitende staten erkend. Erkenning kan op grond van lid 2 van dit artikel echter worden geweigerd indien de maatregel is genomen door een autoriteit wiens bevoegdheid niet was gebaseerd op een van de in hoofdstuk II bedoelde gronden. Uitgangspunt is dat de rechterlijke en administratieve autoriteiten van de verdragsluitende staat waar het kind zijn gewone verblijfplaats heeft, bevoegd zijn de in artikel 3 bedoelde maatregelen te nemen (artikel 5 lid 1 HKBV). Vaststaat dat ten tijde van de Marokkaanse procedure de kinderen hun gewone verblijfplaats in Nederland hadden. Dit brengt mee dat de Marokkaanse rechter ten tijde van de uitspraak op grond van artikel 5 lid 1 HKBV niet bevoegd was om maatregelen omtrent het gezag over de kinderen te nemen.
4.11.
Ook de alternatieve bevoegdheden zoals opgenomen in de artikelen 6 tot en met 10 HKBV bieden geen bevoegdheidsgrondslag voor de Marokkaanse rechter. De rechtbank is namelijk op basis van de BRP en de eerder gevoerde procedures tussen partijen van oordeel dat onvoldoende aannemelijk is geworden dat één van partijen bij aanvang van de Marokkaanse procedure zijn of haar gewone verblijfplaats had in Marokko. Dit leidt tot de conclusie dat de uitspraak van de Marokkaanse rechter van 31 juli 2025 over het gezag en het contact tussen de vader en de kinderen niet voor erkenning in Nederland vatbaar is.
Inzake de beslissingen over de kinderbijdrage
4.12.
Ten aanzien van de erkenning van de beslissing over de door de vader te betalen kinderbijdrage oordeelt de rechtbank als volgt. Tussen Marokko en Nederland bestaat geen verdrag waarin de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen over een onderhoudsbijdrage door het andere land is geregeld. Of de uitspraak van een buitenlandse rechter in Nederland voor erkenning en/of tenuitvoerlegging in aanmerking komt wordt daarom bepaald op grond van op artikel 431 Rv in de rechtspraak ontwikkelde regels (ECLI:NL:HR:2014:2838 “Gazprombank”). Een buitenlandse beslissing moet van rechtswege worden erkend, mits aan de volgende voorwaarden is voldaan:
-
de bevoegdheid van de rechter die de beslissing heeft gegeven, berust op een bevoegdheidsgrond die naar internationale maatstaven algemeen aanvaardbaar is;
-
de buitenlandse beslissing is tot stand gekomen in een gerechtelijke procedure die voldoet aan de eisen van behoorlijke en met voldoende waarborgen omklede rechtspleging;
de erkenning van de buitenlandse beslissing is niet in strijd met de Nederlandse openbare orde;
de buitenlandse beslissing is niet onverenigbaar met een tussen dezelfde partijen gegeven beslissing van de Nederlandse rechter, dan wel met een eerdere beslissing van een
buitenlandse rechter die tussen dezelfde partijen is gegeven in een geschil dat hetzelfde onderwerp betreft en op dezelfde oorzaak berust, mits die eerdere beslissing voor erkenning in Nederland vatbaar is.
4.13.
Nu de rechtbank tot het oordeel is gekomen dat geen sprake is geweest van een behoorlijke rechtspleging omdat zij niet kan vaststellen of aan de voorschriften van het Haags Betekeningsverdrag 1965 is voldaan, komt de rechtbank ook ten aanzien van de kinderbijdrage tot het oordeel dat deze beslissing niet voor erkenning in Nederland in aanmerking komt.
4.14.
De uitspraak van de Marokkaanse rechtbank van 31 juli 2025 kan gelet op al het voorgaande in zijn volledigheid niet in Nederland worden erkend. De rechtbank zal de verzoeken van de vader daarom behandelen. Wellicht ten overvloede merkt de rechtbank daarbij op het verweer van de moeder ten aanzien van de bevoegdheid van deze rechtbank niet slaagt.
Rechtsmacht en toepasselijk recht
4.15.
Alvorens de rechtbank tot een inhoudelijke beoordeling van de verzoeken komt, dient eerst een beslissing te worden genomen op de vraag of de Nederlandse rechter rechtsmacht heeft ten aanzien van de onderhavige verzoeken.
4.16.
Op grond van artikel 3 Brussel II ter heeft de Nederlandse rechter in beginsel rechtsmacht, omdat beide partijen de Nederlandse nationaliteit bezitten en daarnaast ook nog allebei in Nederland woonachtig zijn. De Nederlandse rechter, en te meer de rechter te Amsterdam, is daarom in beginsel bevoegd van het verzoek kennis te nemen. Op grond van artikel 10:56 van het Burgerlijk Wetboek (BW) is het Nederlands recht van toepassing.
Hoofdverblijfplaats en zorgregeling
4.17.
Op grond van artikel 7 Brussel II ter heeft de Nederlandse rechter rechtsmacht, omdat de kinderen hun gewone verblijfsplaats in Nederland hebben. Uit artikel 15 van het Haags Kinderbeschermingsverdrag volgt dat het Nederlandse recht van toepassing is.
4.18.
De Nederlandse rechter heeft rechtsmacht op grond van artikel 3 sub b van de alimentatieverordening (nr. 4/2009 Raad van 18 december 2008). De gewone woonplaats van de kinderen is in Nederland. Op grond van artikel 3 van het Haags Protocol 2007 inzake het recht dat van toepassing is op onderhoudsverplichtingen is het Nederlands recht in dat geval van toepassing.
4.19.
De rechtbank dient vervolgens te beoordelen of de vader kan worden ontvangen in zijn verzoek. Artikel 815 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (hierna: Rv) geeft aan wat het verzoekschrift dient te vermelden en welke stukken moeten worden overgelegd. De rechtbank stelt vast dat de vader geen ouderschapsplan overeenkomstig artikel 815 lid 2 Rv heeft ingediend. De rechtbank acht gelet op de verhoudingen tussen partijen het op dit moment redelijkerwijs niet mogelijk voor partijen om een door beide partijen akkoord bevonden ouderschapsplan over te leggen. De rechtbank zal de vader daarom ontvangen in zijn verzoek tot echtscheiding.
4.20.
Beoordeeld moet dan worden het op 14 januari 2020 gesloten huwelijk van partijen te [plaats] in Marokko wordt erkend in Nederland. Op grond van artikel 10:31 BW wordt een buiten Nederland gesloten huwelijk erkend wanneer het volgens het recht van de staat waar de huwelijksvoltrekking plaatsvond rechtsgeldig is of nadien rechtsgeldig is geworden. Een huwelijk wordt vermoed rechtsgeldig te zijn indien een huwelijksverklaring is afgegeven door een bevoegde autoriteit.
4.21.
De vader heeft een afschrift van de huwelijksakte overgelegd. Hieruit blijkt dat partijen op 14 januari 2020 in [plaats] in Marokko zijn gehuwd. Gelet hierop wordt vermoed dat het huwelijk tussen partijen rechtsgeldig is voltrokken. Het huwelijk komt daarom voor erkenning in Nederland in aanmerking. Ten aanzien van omstandigheden die zouden moeten leiden tot het oordeel dat het huwelijk van partijen niet voor erkenning vatbaar is, zoals bedoeld in artikel 10:32 BW, is niets gesteld en ook niet gebleken. Omdat het huwelijk aldus in Nederland wordt erkend, kan de rechtbank overgaan tot de inhoudelijke beoordeling van het verzoek tot echtscheiding.
4.22.
De vader heeft gesteld dat het huwelijk duurzaam is ontwricht. De moeder heeft op die stelling van de vader geen verweer gevoerd. Daarnaast heeft de moeder in Marokko de echtscheiding verzocht. Het verzoek tot echtscheiding zal dan ook, als op de wet gegrond, worden toegewezen.
4.23.
Beide partijen hebben verzocht te bepalen dat de hoofdverblijfplaats van de kinderen bij de moeder zal zijn.
4.24.
De rechtbank zal de verzoeken van partijen als op de wet gegrond toewijzen. Niet is gebleken dat het belang van de kinderen zich hiertegen verzet.
4.25.
Beide partijen hebben verzocht een regeling inzake de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken (hierna: de zorgregeling) vast te stellen.
4.26.
De vader verzoekt om een zorgregeling te bepalen waarbij de kinderen het ene weekend van vrijdagmiddag tot zaterdagavond en het andere weekend van vrijdagmiddag tot zondagavond bij hem verblijven. De moeder wenst een ruimere zorgregeling. Zij verzoekt een co-ouderschapsregeling te bepalen met als wisselmoment zondagavond.
4.27.
De rechtbank is van oordeel dat een zorgregeling waarbij de kinderen ieder weekend van vrijdag uit school tot maandagochtend naar school bij de vader verblijven passend is. Partijen hebben tijdens de zitting geen nadere standpunten naar voren gebracht over de zorgregeling. De rechtbank zal daarom hetgeen partijen naar voren hebben gebracht in de voorlopige voorzieningenprocedure op 1 mei 2025 betrekken bij haar oordeel. Uit die procedure volgt dat zowel de vader als de moeder van mening zijn dat contact tussen de kinderen en beide ouders van belang is. Zij verschillen echter van mening over de invulling van de verdeling van de zorgtijd tussen ouders. De vader heeft destijds aangevoerd dat, gelet op zijn medische toestand, co-ouderschap (nog) niet haalbaar is. De moeder heeft aangevoerd dat zij hulp nodig heeft van de vader, nu zij ook een medische aandoening heeft, én dat de kinderen hebben aangegeven meer contact met de vader te wensen. De vader heeft daar tijd voor, want hij is werkloos. Zoals reeds is overwogen in de voorlopige voorzieningenprocedure heeft de vader niet alleen het recht, maar ook de plicht om zorg te dragen voor zijn kinderen. Het contact tussen ouder en kind is van belang voor de ontwikkeling van kinderen. Zij moeten een eigen beeld kunnen vormen van hun ouders door tijd met elkaar door te brengen op verschillende zorgmomenten. De rechtbank acht een uitbreiding van de voorlopige regeling daarom van belang en heeft daarbij rekening gehouden met de medische uitdagingen van de vader. Nu de vader kennelijk al sinds de voorlopige voorzieningenprocedure in mei 2025 in staat is ieder weekend de zorg voor de kinderen te dragen én hij destijds heeft aangegeven toe te willen werken naar een uitbreiding van de regeling acht de rechtbank een uitbreiding van één dag passend en redelijk.
4.28.
De rechtbank zal de feestdagen- en vakantieregeling zoals voorlopig bepaald ook als definitieve regeling bepalen, nu partijen het daar tijdens de voorlopige voorzieningenprocedure over eens waren. Ook is niet gebleken dat het belang van de kinderen zicht tegen die regeling verzet.
4.29.
De vader heeft verzocht de door de vader aan de moeder te betalen bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van de kinderen (hierna: de alimentatie) vast te stellen op een bedrag van € 50,- per maand. De moeder heeft geen verweer gevoerd op de hoogte van het door de vader verzochte bedrag.
4.30.
De rechtbank is van oordeel dat de door de vader te betalen bijdrage dient te worden bepaalt op € 50,- per maand. De vader dient die bijdrage, zoals door hem verzocht, te betalen vanaf de datum dat hij het verzoek heeft ingediend, te weten 24 maart 2025. De moeder heeft inhoudelijk geen verweer gevoerd op de door de vader verzochte hoogte van het bedrag en het komt de rechtbank niet onaannemelijk voor dat de vader over een minimale draagkracht beschikt. In eerdere procedures tussen partijen is meermaals aan de orde gekomen dat de vader werkloos is en de moeder heeft dat zelf aangegeven in haar verweerschrift.