Rechtbank Oost-Brabant 14-11-2018, ECLI:NL:RBOBR:2018:5782

In deze zaak speelt het volgende. [eiser] is op [datum huwelijk] 1986 in algehele gemeenschap van goederen gehuwd met de heer [de man] , de zoon van [gedaagde] (hierna: de man). In 2003 zijn [eiser] en de man naar Spanje verhuisd. Dit huwelijk is geëindigd door inschrijving op [datum einde huwelijk] 2015 van de echtscheidingsbeschikking van 4 september 2015. In die beschikking heeft de rechtbank tevens (onder toepassing van Nederlands recht) de wijze van verdeling van de (ontbonden) huwelijksgoederengemeenschap gelast. Dit grotendeels overeenkomstig de overeenstemming die [eiser] en de man daarover hebben bereikt.

Op 20 maart 2016 is de man in zijn woonplaats in Spanje overleden. [gedaagde] is - ingevolge het Spaanse recht dat volgens beide partijen op de nalatenschap van de man van toepassing is - de enige erfgenaam van de man.

[eiser] vordert in de hoofdzaak van [gedaagde] - kort gezegd - effectuering van de gelaste wijze van verdeling en betaling van een niet nagekomen alimentatieverplichting.

[eiser] brengt als verweer naar voren dat in deze zaak geen sprake is van de afwikkeling van een nalatenschap. Als eerste dient immers de oudste gemeenschap te worden afgewikkeld, zijnde de huwelijksgoederengemeenschap. De Nederlandse rechter heeft de verdeling gelast. [gedaagde] is, als enig erfgenaam van de man, gehouden om mee te werken aan de afwikkeling van de huwelijksgoederengemeenschap, alvorens de omvang van de nalatenschap kan worden vastgesteld. De man en de vrouw hebben uitdrukkelijk gekozen voor de afwikkeling van de echtscheidingsprocedure in Nederland.

Subsidiair is de Nederlandse rechter bevoegd op grond van artikel 9, sub c Rv, nu de zaak voor wat betreft de afwikkeling voldoende aanknopingspunten heeft met de Nederlandse rechtssfeer. Het is onaanvaardbaar om van [eiser] te verwachten dat zij dit geschil aan de Spaanse rechter moet voorleggen. Zij heeft daarvoor niet de financiële middelen. Verder dient de medewerking van [gedaagde] in Nederland te worden afgedwongen en zijn de verdelingsafspraken gemaakt naar Nederlands recht. Vanwege (onderlinge) verknochtheid van de vorderingen is de rechtbank bevoegd van alle vorderingen kennis te nemen.

[eiser] vordert uitsluitend de medewerking aan een reeds eerder overeengekomen en gelaste wijze van verdeling.

De rechtbank overweegt als volgt.

Allereerst is aan de orde de vraag in hoeverre de Erfrechtverordening op het voorliggende geschil van toepassing is. De rechtbank beantwoordt die vraag bevestigend. Aan [eiser] kan worden toegegeven dat haar vorderingen grotendeels samenhangen met de verdeling van de huwelijksgoederengemeenschap van haarzelf en van de man en dat in beginsel het huwelijksvermogensrecht niet valt onder de werkingssfeer van de Erfrechtverordening. Een strikte scheiding tussen het erfrecht en het huwelijksvermogensrecht is echter niet in alle gevallen te maken. De voorliggende zaak kent ook een duidelijke erfrechtelijke kant. [eiser] meent immers dat zij [gedaagde] kan aanspreken, omdat [gedaagde] enig erfgenaam is van de man. Volgens [eiser] zijn de verplichtingen vanuit het huwelijksvermogensrecht die de man nog jegens haar zou moeten nakomen, op grond van het Spaanse erfrecht op [gedaagde] overgegaan. In de preambule van de Erfrechtverordening (sub 9) is opgenomen dat het toepassingsgebied van de verordening alle burgerrechtelijke aspecten van erfopvolging in de nalatenschap van een overleden persoon moet omvatten, namelijk elke vorm van overgang en overdracht van goederen, rechten en verplichtingen bij overlijden, ongeacht of het gaat om een onder een uiterste wilsbeschikking vrijwillige overgang en overdracht dan wel om overgang in het geval van erfopvolging bij versterf. Naar het oordeel van de rechtbank valt hieronder de hier in de hoofdzaak voorliggende vraag in hoeverre [gedaagde] in erfrechtelijke zin is gehouden om de verplichtingen van de erflater (de man) na te komen. De omstandigheid dat het daarbij mede gaat om verplichtingen die voorvloeien uit het huwelijksvermogensrecht, maakt dat niet anders. Daarmee zal de bevoegde rechter die oordeelt over de erfrechtelijke vraagstukken rekening moeten houden. De rechtbank wijst hierbij op onderdeel 12 van de preambule van de Erfrechtverordening. Daarin is vermeld dat de verordening niet van toepassing dient te zijn op aangelegenheden die verband houden met huwelijksvermogensstelsels. De autoriteiten die overeenkomstig de verordening een bepaalde erfopvolging afhandelen, moeten echter wel, afhankelijk van de situatie, bij het vaststellen van de nalatenschap van de erflater en de onderscheiden erfdelen van de rechthebbenden rekening houden met de vereffening van het huwelijksvermogen of een daarmee te vergelijken vermogen van de erflater.

Artikel 4 van de Erfrechtverordening wijst als bevoegde rechter aan, de gerechten van de lidstaat waar erflater op het tijdstip van overlijden zijn gewone verblijfplaats had. Vast staat dat erflater is overleden in Spanje, zodat in beginsel de Spaanse rechter in deze zaak de bevoegde rechter is. De rechtbank ziet geen gronden om van dat beginsel af te wijken. Het (subsidiaire) beroep van [eiser] op artikel 9 Rv kan haar niet baten. Als gevolg van de toepasselijkheid van de Erfrechtverordening, mist de bevoegdheidsregel uit artikel 9 Rv in deze zaak toepassing (vgl. artikel 1 Rv) .

De rechtbank zal zich daarom onbevoegd moeten verklaren.

in de hoofdzaak

Dit vonnis is gewezen door mr. E.J.C. Adang en in het openbaar uitgesproken op 14 november 2018.