Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 20-10-2026, ECLI:NL:GHARL:2026:6747

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- het beroepschrift met bijlage(n), ingekomen op 9 april 2026;

- een journaalbericht namens de moeder van 1 mei 2026 met bijlage(n);

- het verweerschrift met bijlage(n);

- een journaalbericht namens de moeder van 10 september 2026 met bijlage(n);

- een journaalbericht namens de grootouders (vz) van 16 september 2026 met bijlage(n).

De mondelinge behandeling heeft op 23 september 2026 in Zwolle plaatsgevonden. Verschenen zijn:

- de moeder, bijgestaan door haar advocaat;

- de grootouders (vz), bijgestaan door hun advocaat;

- twee vertegenwoordigers namens de GI;

- ( via een beeldbelverbinding) een vertegenwoordiger namens de raad.

De moeder en de vader hadden tot de bestreden beschikking gezamenlijk het gezag over [de minderjarige] .

[de minderjarige] woont – op verzoek van de moeder en de vader – vanaf enkele dagen na haar geboorte bij de grootouders (vz). De moeder woont sinds medio 2026 (weer) bij haar eigen ouders (grootouders moederszijde (mz)).

Bij beschikking van 8 oktober 2025 heeft de rechtbank de raad verzocht om te onderzoeken welke beslissing over het gezag/de voogdij het meest in het belang van [de minderjarige] is en de rechtbank daarover te adviseren. De rechtbank heeft de beslissing op het verzoek van de grootouders (vz) aangehouden in afwachting van de uitkomst van het onderzoek door de raad.

De rechtbank heeft op 11 december 2025 de mondelinge behandeling van de zaak voortgezet. Tijdens deze zitting heeft de raad de rechtbank verzocht om [de minderjarige] voorlopig onder toezicht te stellen. De rechtbank heeft dit verzoek afgewezen.

De raad heeft in zijn rapport van 31 december 2025 verzocht [de minderjarige] onder toezicht te stellen van de GI voor de duur van een jaar. Daarnaast heeft de raad verzocht een machtiging te verlenen tot uithuisplaatsing van [de minderjarige] binnen een gezinsvervangende omgeving (pleeggezin / netwerkpleeggezin) voor de duur van een half jaar. Verder heeft de raad de rechtbank geadviseerd om het verzoek van de grootouders (vz) om hen te belasten met het gezag / de voogdij over [de minderjarige] af te wijzen, omdat in ieder geval de moeder vooralsnog in staat is om het gezag uit te voeren.

Bij de bestreden – uitvoerbaar bij voorraad verklaarde – beschikking van 29 januari 2026 heeft de rechtbank de rechtsgronden aangevuld en op grond van artikel 1:253q, vierde lid, BW en artikel 1:253r BW:

- het gezag van de moeder en de vader over [de minderjarige] geschorst;

- bepaald dat de grootouders (vz) worden belast met de voogdij over [de minderjarige] ;

- bepaald dat ieder van partijen de eigen proceskosten moet betalen;

- het meer of anders verzochte afgewezen.

Bij beschikking van 12 februari 2026 is [de minderjarige] onder toezicht gesteld van de GI tot 12 februari 2027. Omdat het gezag van de ouders inmiddels geschorst was en de grootouders (vz) tijdelijk het gezag hebben, was een machtiging tot uithuisplaatsing niet meer nodig.

De moeder komt met drie grieven in hoger beroep van de bestreden beschikking. Zij verzoekt het hof de bestreden beschikking te vernietigen en, opnieuw rechtdoende, het verzoek van de grootouders (vz) af te wijzen en de moeder alleen te belasten met het gezag.

Het verzoek van de grootouders (vz) was eerst gebaseerd op artikel 1:251a BW. Naar aanleiding van de eerste zitting bij de rechtbank op 24 september 2025 hebben de grootouders (vz) de grondslag van hun verzoek gewijzigd en het gebaseerd op artikel 1:292 BW. Dat wetsartikel gaat over testamentaire voogdij en is hier niet van toepassing. De rechtbank heeft de rechtsgronden aangevuld en het verzoek vervolgens behandeld als een verzoek op grond van artikel l:253q, vierde lid, BW en getoetst aan artikel l:253r BW.

Uit artikel l:253q, tweede lid en vierde lid, BW volgt dat de rechtbank op verzoek van (onder meer) de raad of een bloed- of aanverwant van de minderjarige een voogd benoemt wanneer de ouders die het gezag over hun minderjarige kinderen uitoefenen, daartoe onbevoegd zijn op een van de gronden genoemd in artikel 1:246 BW.

In artikel 1:253r, eerste lid, van het BW wordt het hiervoor genoemde artikel l:253q BW van overeenkomstige toepassing verklaard, indien:

a. de ouders of de ouder die het gezag uitoefenen al dan niet tijdelijk in de onmogelijkheid verkeren het gezag uit te oefenen; of

b. het bestaan of de verblijfplaats van de ouders of van één van hen die het gezag uitoefenen, onbekend is.

Uit het tweede lid van dit artikel volgt dat het gezag geschorst is totdat de rechter de ouder (op zijn verzoek) weer met het gezag belast. Het hof merkt volledigheidshalve op dat de grootouders (vz) op grond van de bestreden beschikking slechts tijdelijk het gezag hebben.

Het hof stelt tegen de achtergrond van de door betrokkenen in deze zaak naar voren gebrachte argumenten over en weer voorop dat het in deze procedure niet gaat om de vraag bij wie [de minderjarige] zal gaan opgroeien. Het hof wenst daarover wel op te merken dat de raad tijdens de mondelinge behandeling heeft gezegd dat naar de mening van de raad de opvoedvaardigheden van de moeder nog onvoldoende onderzocht zijn en dat er aandacht moet zijn voor de termijn waarbinnen duidelijkheid dient te komen over het opgroeiperspectief van [de minderjarige] (de aanvaardbare termijn). Het hof heeft zorgen over de opvoedvaardigheden van de moeder, mede gelet op de omstandigheid dat ze de afgelopen jaren regelmatig keuzes heeft gemaakt die tot problemen hebben geleid. Ook vrij recent is dit gebeurd door het in elk geval tijdelijk hervatten van de relatie met de vader. Het hof deelt dan ook de visie van de raad dat het wellicht aangewezen is om op korte termijn tijdens de ondertoezichtstelling een ouderschapsonderzoek te laten verrichten bij de moeder.

In deze procedure gaat het uitsluitend om de vraag of het gezag van de moeder voorlopig moe(s)t worden geschorst. Gelet op het bepaalde in artikel 1:253r BW (zie hiervoor onder r.o. 5.4) kan het gezag alleen worden geschorst als de ouder die het gezag uitoefent al dan niet tijdelijk in de onmogelijkheid verkeert het gezag uit te oefenen, of als het bestaan of de verblijfplaats van (één van) de ouders die het gezag uitoefenen, onbekend is. Het hof is, anders dan de rechtbank, van oordeel dat aan geen van beide gronden is voldaan.

Er is dus niet voldaan aan de in artikel 1:253r, eerste lid, sub a, BW genoemde grond. Verder is tussen partijen is niet in geschil dat de verblijfplaats van de moeder bekend is (artikel 1:253r, eerste lid, sub b, BW) . Die omstandigheid vormt dus evenmin een reden om het gezag van de moeder te schorsen. Het hof kan de schorsing voor het verleden niet ongedaan maken, maar zal op verzoek van de moeder een einde aan de schorsing maken zodat de moeder over een maand na heden weer het gezag over [de minderjarige] heeft.

Het hof zal de bestreden beschikking dan ook vernietigen voor zover daarbij het gezag van de moeder over [de minderjarige] is geschorst. Bij de bestreden beschikking is ook het gezag van de vader geschorst. Tegen deze beslissing is geen hoger beroep ingesteld. De schorsing van het gezag van de vader blijft dus in stand. Dit heeft tot gevolg dat sprake is van een situatie waarin de moeder op grond van artikel 1:253q, eerste lid, BW alleen het gezag uitoefent. De benoeming van een voogd is dan niet aan de orde, zodat het hof ook deze benoeming zal vernietigen.

Omdat de rechtbank had bepaald dat de beschikking direct geldig was (uitvoerbaar bij voorraad had verklaard), zal het hof de moeder opnieuw (moeten) belasten met het gezag. Het hof zal dat echter niet per direct laten ingaan maar met ingang van een maand na de datum van deze beschikking. De GI heeft namelijk tijdens de mondelinge behandeling verklaard dat zij van mening is dat [de minderjarige] in elk geval de eerstkomende tijd nog bij de grootouders (vz) moet blijven wonen. Hiervoor zal een (spoed)machtiging tot uithuisplaatsing nodig zijn, gelet op de beslissing van het hof dat de moeder weer het gezag zal krijgen. Het hof gaat er dan ook van uit dat de GI, zoals aangegeven op de zitting, zo spoedig mogelijk na deze beschikking een verzoek bij de kinderrechter zal indienen tot het verlenen van een (spoed)machtiging tot uithuisplaatsing van [de minderjarige] bij de grootouders (vz).

De grootouders (vz) hebben verzocht de moeder te veroordelen in de kosten van deze procedure, voor zover rechtens mogelijk. Zij hebben dit verzoek niet verder onderbouwd. Het hof ziet geen aanleiding voor een proceskostenveroordeling en zal omdat het hier om een familierechtzaak gaat de proceskosten compenseren, in die zin dat iedere partij de eigen kosten draagt.