Rechtbank Zeeland-West-Brabant 12-10-2026, ECLI:NL:RBZWB:2026:9922

De inspecteur heeft bij uitspraak op bezwaar van 2 mei 2024 het bezwaar van belanghebbende ongegrond verklaard.

Belanghebbende heeft tegen de uitspraak op bezwaar beroep ingesteld.

De rechtbank heeft het beroep op 3 september 2026 op zitting behandeld. Hieraan heeft namens belanghebbende mr. T.A. van Baaren deelgenomen. Namens de inspecteur hebben mr. [inspecteur 1] en mr.drs. [inspecteur 2] deelgenomen.

Belanghebbende en de ex-partner zijn destijds huwelijkse voorwaarden overeengekomen. In de huwelijkse voorwaarden is onder meer het volgende opgenomen:

Op [datum 2] 2019 wordt de echtscheiding uitgesproken door de rechtbank. Aan de beschikking is een echtscheidingsconvenant gehecht waarin onder meer het volgende is opgenomen:

De rechtbank overweegt dat artikel 1, zevende lid, van de SW voor zover hier van belang bepaalt dat onder een schenking wordt verstaan de gift, bedoeld in artikel 7:186, tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek (BW) alsmede de voldoening aan een natuurlijke verbintenis als bedoeld in artikel 6:3 van het BW. In artikel 7:186, tweede lid, van het BW wordt als gift aangemerkt iedere handeling die er toe strekt dat degene die de handeling verricht, een ander ten koste van eigen vermogen verrijkt. Voor een schenking in de zin van de Successiewet moet dus sprake zijn van een verrijking van de ontvanger, een verarming van de schenker en van vrijgevigheid van de schenker. Voor vrijgevigheid moet sprake zijn van de bewustheid van bevoordeling en de wil tot bevoordeling. ²

Artikel 1, negende lid, van de SW bepaalt dat een gift onder opschortende voorwaarde voor de toepassing van de SW wordt geacht tot stand te komen op het moment dat de voorwaarde wordt vervuld. Deze bepaling is ook van toepassing op een schenking onder opschortende voorwaarde die voor de inwerkingtreding van de bepaling op 1 januari 2010 is gedaan en waarvan de voorwaarde na 1 januari 2010 is vervuld. ³

In het arrest van de Hoge Raad van 28 januari 1959 ⁴, is geoordeeld dat bij het aangaan van een algehele gemeenschap van goederen tussen gehuwden zich nog niet de eenzijdige vermogensverschuiving voltrekt die kenmerkend is voor bevoordeling door schenking, en daarmee tevens voor de verkrijging door schenking in de zin van de Successiewet 1956 (hierna: SW). Dat oordeel steunde onder meer op de overweging, samengevat, dat de ‘bevoordeelde’ echtgenoot de huwelijksgemeenschap niet eenzijdig kan beëindigen, en zolang de huwelijksgemeenschap in stand blijft over het voordeel dat de boedelmenging voor hem meebrengt niet kan beschikken als een hem afzonderlijk toekomend vermogensbestanddeel. Daarnaast kende de Hoge Raad belang toe aan de omstandigheid dat de huwelijksgemeenschap een blijvende rechtsverhouding meebrengt die als gevolg van baten en lasten die van beide zijden kunnen opkomen tot verdere vermogensverschuivingen tussen de echtgenoten kan leiden, zodat het resultaat van die vermogensverschuivingen pas bij het einde van de huwelijksgemeenschap kan worden vastgesteld. In het hiervoor aangehaalde arrest van 7 mei 2021 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat het oordeel van het gerechtshof dat ook bij het aangaan van een beperkte gemeenschap van goederen, bestaande uit één bankrekening, er geen sprake is van een vermogensverschuiving van de ene naar de andere echtgenoot, geen blijk geeft van een onjuiste rechtsopvatting.

De rechtbank is van oordeel dat de in de onderhavige huwelijkse voorwaarden opgenomen jaarlijks te indexeren uitkering van € 300.000 een schenking vormt onder de opschortende voorwaarde dat het huwelijk anders dan door overlijden eindigt. Hierbij neemt de rechtbank in overweging dat, anders dan in het arrest van de Hoge Raad van 7 mei 2021 het geval was, in dit geval geen sprake is van het aangaan van een beperkte gemeenschap van goederen, maar het voorwaardelijk toekennen van een bepaalbaar bedrag dat niet afhankelijk is van mogelijke toekomstige vermogensverschuivingen die zich tijdens het huwelijk nog zouden kunnen voordoen. In 2019 is met de scheiding de opschortende voorwaarde vervuld en wordt de schenking voor de toepassing van de Successiewet geacht tot stand te zijn gekomen op grond van artikel 1, negende lid, van de SW. Belanghebbende is door de betaling van het geïndexeerde bedrag van € 360.000 verrijkt ten koste van haar ex-partner.

Ten aanzien van het ontbreken van een bevoordelingsbedoeling betoogt belanghebbende dat op het moment dat uitvoering werd gegeven aan de huwelijkse voorwaarden geen sprake meer was van een bevoordelingsbedoeling, maar dat louter sprake was van de nakoming van hetgeen in de huwelijkse voorwaarden was overeengekomen. Verder betoogt belanghebbende dat geen sprake was van een bevoordelingsbedoeling, omdat de betaling volgens de huwelijkse voorwaarden een voldoening aan een dringende verplichting van moraal en fatsoen is.

De rechtbank overweegt dat de vraag of sprake was van een bevoordelingsbedoeling in het geval van een overeenkomst moet worden beoordeeld naar de situatie op het moment waarop die overeenkomst tot stand komt. ⁵ Op het moment dat de huwelijkse voorwaarden tot stand zijn gekomen, moest dus sprake zijn van een bevoordelingsbedoeling. De rechtbank is van oordeel dat de ex-partner met het opnemen van het te betalen bedrag in de huwelijkse voorwaarden belanghebbende heeft willen bevoordelen en zich van deze bevoordeling ook bewust was. Belanghebbendes betoog dat de betaling een voldoening aan een dringende verplichting van moraal en fatsoen is waardoor geen sprake is van een bevoordelingsbedoeling en dus geen sprake is van een schenking kan naar het oordeel van de rechtbank niet slagen. In dit geval zou de betaling immers een voldoening aan een natuurlijke verbintenis zijn, hetgeen in artikel 1, zevende lid, van de SW expliciet als een schenking wordt aangemerkt. Op de vraag of inderdaad sprake is van de voldoening aan een natuurlijke verbintenis gaat de rechtbank hieronder in, in het kader van belanghebbendes beroep op de vrijstelling van artikel 33, aanhef en onder 12, van de SW.

Ingevolge artikel 33, aanhef en onder 12, van de SW geldt een vrijstelling voor de schenkbelasting indien en voor zover de schenking heeft gestrekt tot voldoening aan een natuurlijke verbintenis als is bedoeld in 6:3 van het BW. Artikel 6:3, tweede lid aanhef en onderdeel b, van het BW bepaalt dat een natuurlijke verbintenis bestaat wanneer iemand jegens een ander een dringende morele verplichting heeft van zodanige aard dat naleving daarvan, ofschoon rechtens niet afdwingbaar, naar maatschappelijke opvattingen als voldoening van een aan die ander toekomende prestatie moet worden aangemerkt. De verwijzing naar de maatschappelijke opvattingen brengt mee dat de vraag of sprake is van een natuurlijke verbintenis moet worden beoordeeld naar een objectieve maatstaf en dat aan het subjectieve inzicht van degene die de prestatie heeft verricht, geen beslissende betekenis toekomt. De bewijslast dat sprake is van voldoen aan een natuurlijke verbintenis rust op belanghebbende. Volgens vaste rechtspraak dient bij de beantwoording van de vraag of naar objectieve maatstaven sprake is van voldoening aan een natuurlijke verbintenis, mede acht te worden geslagen op de omstandigheden ten tijde van het verrichten van de prestatie, waaronder de ‘wederzijdse welstand en behoefte van partijen’. ⁶

Het voorgaande brengt mee dat aan het feit dat de betaling in de huwelijkse voorwaarden wordt aangemerkt als een voldoening aan een dringende verplichting van moraal en fatsoen geen beslissende betekenis toekomt. Met de enkele verwijzing naar de tekst van de huwelijkse voorwaarden heeft belanghebbende niet aannemelijk gemaakt dat met de betaling wordt voldaan aan een natuurlijke verbintenis. Gesteld noch gebleken is dat belanghebbende na de echtscheiding niet in haar levensonderhoud kon voorzien. Belanghebbende en haar ex-partner zijn juist geen alimentatie overeengekomen, omdat zij beiden in staat waren om in hun eigen levensonderhoud te voorzien. Van voldoening aan een natuurlijke verbintenis is naar het oordeel van de rechtbank dan ook geen sprake.

Al het voorgaande betekent dat naar het oordeel van de rechtbank sprake is van een belaste schenking. De inspecteur heeft de aanslag terecht en niet tot een te hoog bedrag opgelegd.