Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 08-10-2026, ECLI:NL:GHARL:2026:6471

Partijen zijn de ouders van [de minderjarige] (verder: [de minderjarige] ), geboren [in] 2015 in [woonplaats2] . Tot de beslissing van de rechtbank oefenden de ouders gezamenlijk het ouderlijk gezag uit over [de minderjarige] .

Bij beschikking van 8 maart 2023 heeft de rechtbank de zorg- en contactregeling zoals opgenomen in het ouderschapsplan van 26 november 2017 en de beschikking van de rechtbank van 8 juni 2020 en het vonnis van 30 november 2020, voor zover die zien op de (voorlopige) zorg- en contactregeling gewijzigd, en bepaald dat tussen de vader en [de minderjarige] geen zorg- en contactregeling geldt. Verder heeft de rechtbank bij die beschikking aan de moeder een informatieverplichting opgelegd en het verzoek van de moeder om met het eenhoofdig gezag over [de minderjarige] belast te worden, afgewezen.

Bij beschikking van 7 juli 2025 heeft de rechtbank de beslissing over de zorgregeling en de gezagsvoorziening aangehouden in afwachting van de hulpverlening van [naam1] .

De vader heeft de rechtbank verzocht een zorgregeling tussen hem en [de minderjarige] te bepalen. De moeder heeft de rechtbank verzocht te bepalen dat zij alleen met het gezag over [de minderjarige] wordt belast.

De rechtbank heeft het gezamenlijk gezag beëindigd en bepaald dat de moeder met ingang van 9 maart 2026 eenhoofdig is belast met het gezag over [de minderjarige] en het verzoek van de vader afgewezen.

Die beslissing is vastgelegd in een beschikking van 9 maart 2026.

De vader is het niet eens met die beslissing. Hij komt daarvan in hoger beroep. Hij wil dat het hof de uitvoerbaar bij voorraad verklaring van de bestreden beschikking schorst. Ook wil hij dat het hof de beslissing van de rechtbank ongedaan maakt en dat de ouders gezamenlijk belast blijven met het gezag over [de minderjarige] . Verder wil hij dat alsnog de zorg-/omgangsregeling zoals verzocht aan de rechtbank wordt vastgesteld. Tot slot verzoekt hij een onderzoek te gelasten door een onafhankelijke deskundige als bedoeld in artikel 810 lid 2 Rv.

De moeder is het wel eens met de beslissing van de rechtbank. Zij wil dat het hof de beslissing van de rechtbank in stand laat.

Het hof heeft de volgende stukken ontvangen:

• het beroepschrift met het verzoek tot schorsing ontvangen op 9 juni 2026

• het verweerschrift

• het stuk van de moeder ingediend op 17 september 2026

[de minderjarige] heeft een brief geschreven. Hij heeft verteld wat hij vindt van het gezag en het contact met de vader.

De zitting was op 24 september 2026. Daarbij waren aanwezig:

- de vader bijgestaan door zijn advocaat

- de moeder bijgestaan door haar advocaat

- een vertegenwoordiger van de raad voor de kinderbescherming (verder: de raad)

Namens de vader is op de zitting het verzoek tot schorsing van de uitvoerbaarheid bij voorraad van de bestreden beschikking ingetrokken. Het hof maakt hieruit op dat de vader de gronden van het schorsingsverzoek niet handhaaft. Dit brengt mee dat het hof de vader niet-ontvankelijk zal verklaren in zijn verzoek tot schorsing.

Namens de vader is het verzoek tot het gelasten van een onderzoek als bedoeld in artikel 810 lid 2 Rv ingetrokken, zodat het hof daarop niet meer hoeft te beslissen.

Bij het nemen van een beslissing over kinderen staat het belang van het kind voorop (artikel 3 Internationaal Verdrag inzake de rechten van het Kind) . Ook het belang van de verzorgende ouder van het kind moet door de rechter worden meegenomen bij het nemen van een beslissing. Vaak zijn deze belangen niet te onderscheiden en lopen ze parallel. Wanneer de belangen van de verzorgende ouder worden geschaad door de andere ouder, met als gevolg dat de verzorgende ouder lichamelijke of psychische schade oploopt, zal dit namelijk ook schadelijke gevolgen hebben voor het kind. Het kind is immers, om zich op een gezonde en evenwichtige manier te kunnen ontwikkelen, afhankelijk van het welzijn en welbevinden van deze ouder.

In 2017 heeft een incident plaatsgevonden waarbij de vader fors geweld heeft gebruikt tegen de moeder, waarvan [de minderjarige] getuige is geweest. [de minderjarige] was toen nog geen twee jaar oud. De vader heeft op de zitting gezegd dat hij voor dat geweld strafrechtelijk is veroordeeld en dat aan hem een tbs-maatregel is opgelegd. Het hof beschikt niet over de strafrechtelijke stukken daarvan. De vader heeft de afgelopen jaren in een tbs-kliniek verbleven en verblijft daar nog steeds. Hoewel de vader dat betwist, blijkt uit het dossier dat [de minderjarige] is gediagnosticeerd met PTSS door de traumatische ervaringen die hij heeft meegemaakt als baby/peuter. Voor het hof is in elk geval voldoende komen vast te staan dat [de minderjarige] getraumatiseerd is geraakt, dat de vader een grote rol heeft gespeeld in de totstandkoming van dat trauma en dat [de minderjarige] nog steeds last heeft van de gevolgen van dat trauma. [de minderjarige] krijgt al geruime tijd hulpverlening, eerst van [naam2] en nu van [naam1] . Door gedragsproblemen is [de minderjarige] enkele jaren geleden overgestapt van het regulier onderwijs naar het speciaal basisonderwijs. [de minderjarige] wil geen contact met de vader en is daar consequent in. Bij de moeder is sprake van angstgevoelens richting de vader. Er was een contactverbod tussen de moeder en de vader.

Van huiselijk geweld tegen een (ex)partner zijn ook kinderen slachtoffer, zelfs wanneer zij niet zelf getuige waren van het geweld. Op allerlei manieren kunnen zij het verbale en fysieke geweld waarnemen en geconfronteerd worden met de gevolgen ervan. De moeder en [de minderjarige] hebben recht op veiligheid en rust, en recht op bescherming hiervan door de overheid en de rechter.

In de Nederlandse wetgeving op het gebied van gezag en omgang wordt niet expliciet genoemd dat geweld tegen vrouwen/mannen of huiselijk geweld een factor is waarmee de rechter rekening houdt bij het nemen van zijn beslissing, maar op grond van het Verdrag van Istanbul is het vanzelfsprekend dat de Nederlandse rechter dat wel (expliciet) moet (gaan) doen; de veiligheid van de ouder en het kind zal daarom ook centraal moeten staan bij de te nemen beslissing over het ouderlijk gezag. Voor het hof betekent dit dat het bij de beslissing in deze zaak er rekening mee zal houden dat de rechten en de veiligheid van de moeder en van [de minderjarige] gewaarborgd zijn.

Het hof zal, net als de rechtbank, bepalen dat de moeder alleen het gezag over [de minderjarige] heeft. Het hof bekrachtigt de beschikking van de rechtbank op dit onderdeel. Het hof zal hierna zijn beslissing uitleggen.

Het hof stelt voorop dat het uitgangspunt van de wetgever is dat ouders die gezamenlijk het gezag hebben dit gezag ook als zij niet meer samen zijn gezamenlijk blijven uitoefenen. ¹ Alleen in uitzonderingsgevallen kan worden aangenomen dat het belang van het kind vereist dat dit wordt gewijzigd en één van de ouders alleen met het gezag wordt belast. Zo moet zich een relevante wijziging van omstandigheden hebben voorgedaan of is er bij het nemen van de beslissing van onjuiste of onvolledige gegevens uitgegaan. Daarnaast moet sprake zijn van een situatie waardoor handhaving van het gezamenlijk gezag ofwel het onaanvaardbaar risico met zich brengt dat het kind klem of verloren raakt tussen de ouders ofwel het anderszins in zijn of haar belang noodzakelijk is dat voortaan alleen één ouder met het gezag belast is. ²

Tussen de ouders is niet in geschil is dat sprake is van een relevante wijziging van omstandigheden die een beoordeling van het gezag rechtvaardigt.

Het hof zal, net als de rechtbank, geen omgangsregeling vaststellen tussen [de minderjarige] en de vader. Het hof bekrachtigt de beschikking van de rechtbank op dit onderdeel. Het hof zal hierna zijn beslissing uitleggen.

De rechter kan op verzoek van de ouders of van een van hen of van degene die in een nauwe persoonlijke betrekking staat tot het kind een beslissing inzake de omgang alsmede een door de ouders onderling getroffen omgangsregeling wijzigen op de grond dat nadien de omstandigheden zijn gewijzigd of dat bij het nemen van de beslissing van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan. ³

Net als de rechtbank is het hof van oordeel dat het in het belang van [de minderjarige] is dat geen omgangsregeling met de vader wordt vastgesteld. Het hof sluit aan bij de door de rechtbank gegeven motivering. Het hof neemt die motivering na eigen onderzoek over en voegt hieraan het volgende toe. [de minderjarige] is een zeer kwetsbaar kind, onder andere doordat hij op hele jonge leeftijd werd geconfronteerd met geweld van de vader richting de moeder. [de minderjarige] ontvangt nog steeds professionele hulpverlening in verband met het trauma dat hij daardoor heeft opgelopen. [de minderjarige] is inmiddels elf jaar oud en zegt al jaren (ook aan hulpverleners en buiten het bijzijn van de moeder) dat hij geen contact wil met de vader. Hij is consequent en duidelijk in die mening. [de minderjarige] heeft nu al twee jaar geen contact meer met de vader. Volgens [naam1] is bij [de minderjarige] sindsdien meer rust ontstaan. [naam1] heeft, rekening houdend met de kwetsbaarheden en mogelijkheden van [de minderjarige] , in 2025 gesprekken gevoerd met [de minderjarige] om de mogelijkheden voor contact met de vader te onderzoeken. [naam1] concludeert dat [de minderjarige] kwetsbaar is en blijft, en dat het belangrijk is om zijn wensen te respecteren. Daarnaast is het essentieel dat hij zelf regie behoudt en de ruimte krijgt om zijn eigen keuzes te maken, zonder druk vanuit zijn omgeving, ook wanneer hij in de toekomst wél open zou staan voor contactherstel met zijn vader, aldus [naam1] . De raad heeft op de zitting geadviseerd geen omgangsregeling vast te stellen. De raad adviseert dat, gelet op de kwetsbaarheid van [de minderjarige] en zijn leeftijd, zijn standpunt gerespecteerd moet worden. [de minderjarige] dient zelf de regie te hebben over contact met de vader. De rust waar [de minderjarige] om vraagt is nodig om hem tot ontwikkeling te laten komen. Gedwongen contact zou op dit moment een averechts effect hebben, aldus de raad. Het hof sluit zich na eigen onderzoek aan bij dat advies. Daarbij overweegt het hof verder dat omgang tussen de vader en [de minderjarige] in strijd zou zijn met de hierboven geformuleerde uitgangspunten van het Verdrag van Istanbul. De moeder en [de minderjarige] moeten immers in hun veiligheid worden beschermd tegen de vader. Gedwongen omgang met de vader is hiermee in strijd.

Iedere partij moet de eigen kosten dragen (compensatie van proceskosten), vanwege de aard van de zaak (een familierechtelijke aangelegenheid).