Hoge Raad 17-07-2026, ECLI:NL:HR:2026:1288

De Staatssecretaris, vertegenwoordigd door [P], heeft tegen de uitspraak van het Hof beroep in cassatie ingesteld. Het beroepschrift in cassatie is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.
Belanghebbende, vertegenwoordigd door A.L. Faber, heeft een verweerschrift ingediend.
De Advocaat-Generaal R.J. Koopman heeft op 25 oktober 2024 geconcludeerd tot ongegrondverklaring van het beroep in cassatie. ²
De Staatssecretaris heeft schriftelijk op de conclusie gereageerd.

Belanghebbende heeft op 7 juni 2026 verzocht om de Staat te veroordelen tot een vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn die geldt voor de behandeling van het cassatieberoep.
De Minister van Justitie en Veiligheid heeft schriftelijk laten weten af te zien van een reactie op het hiervoor bedoelde verzoek om vergoeding van immateriële schade.

Belanghebbende was in 2018 gehuwd met [A]. Uit het huwelijk zijn twee kinderen geboren. Haar echtgenoot is op [...] 2019 overleden. Beide kinderen en belanghebbende zijn de erven van echtgenoot.

Belanghebbende woonde in 2018 met haar echtgenoot in een eigen woning in de zin van de Wet IB 2001, waarvoor zij een eigenwoningschuld zijn aangegaan. In 2018 hebben zij op de eigenwoningschuld een bedrag van € 6.630 aan rente betaald.

De Inspecteur heeft – overeenkomstig de aangiften – aan belanghebbende en aan de erven van haar echtgenoot aanslagen in de inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen (hierna: IB/PVV) opgelegd met dagtekening 5 december 2019. De Inspecteur heeft een bedrag van € 11.256 aan negatieve belastbare inkomsten uit eigen woning in aanmerking genomen. Hiervan heeft de Inspecteur – overeenkomstig de keuze in de aangiften – bij belanghebbende 26,65 procent in aanmerking genomen en bij de erven van haar echtgenoot 73,35 procent. Deze aanslagen zijn onherroepelijk geworden.

Op 23 juni 2020 hebben belanghebbende en de erven van haar echtgenoot ‘herziene aangiften’ ingediend. Daarin is een bedrag van € 4.964 aan negatieve belastbare inkomsten uit eigen woning aangegeven, bestaande uit € 1.666 aan ‘huurwaarde eigen woning’ en € 6.630 aan betaalde rente. Hiervan is door hen 57,62 procent aan belanghebbende toegerekend en 42,38 procent aan haar echtgenoot.

Naar aanleiding van deze herziene aangiften heeft de Inspecteur navorderingsaanslagen in de IB/PVV over het jaar 2018 opgelegd aan belanghebbende en aan de erven van haar echtgenoot. Daarbij is de Inspecteur uitgegaan van het nader aangegeven bedrag van € 4.964 aan negatieve belastbare inkomsten uit eigen woning, maar is hij afgeweken van de in de herziene aangiften vermelde, gewijzigde toerekening. De Inspecteur is uitgegaan van de procentuele toerekening die is gehanteerd bij de hiervoor in 2.3 vermelde oorspronkelijke aanslagen, namelijk 26,65 procent bij belanghebbende en 73,35 procent bij de erven van haar echtgenoot.

Voor het Hof was in geschil of belanghebbende en de erven van de echtgenoot gerechtigd zijn de eerder in de aangiften gemaakte keuze inzake de onderlinge verhouding van het belastbare inkomen uit eigen woning in het kader van de navorderingsaanslagen te herzien. Belanghebbende beantwoordt deze vraag bevestigend en de Inspecteur ontkennend.

Het Hof heeft geoordeeld dat op grond van de tekst van artikel 2.17, lid 4, Wet IB 2001 een belastingplichtige en zijn partner met betrekking tot een gemeenschappelijk inkomensbestanddeel gerechtigd zijn een aanvankelijk door hen gekozen onderlinge verhouding te wijzigen tot het moment waarop zowel de (navorderings)aanslag van de belastingplichtige als de (navorderings)aanslag van de partner onherroepelijk vaststaat.

Het Hof heeft overwogen dat de passage uit de parlementaire geschiedenis van artikel 2.17, lid 4, Wet IB 2001, ³ waarop de Inspecteur zich ter onderbouwing van zijn standpunt beroept, haar belang met ingang van 1 januari 2009 heeft verloren, aangezien die passage ziet op een per 1 januari 2009 vervallen zinsnede in de wettekst (namelijk de zinsnede ‘waarin het desbetreffende bestanddeel of gedeelte daarvan is begrepen’).

Het Hof heeft daarom geoordeeld dat belanghebbende en de (erven van de) echtgenoot gerechtigd zijn de aanvankelijk gekozen onderlinge verhouding met betrekking tot de belastbare inkomsten uit eigen woning in het kader van de navorderingsaanslagen te wijzigen op een wijze als door hen in de herziene aangiften is bepleit.

Het Hof heeft op grond daarvan de aan belanghebbende over het jaar 2018 opgelegde navorderingsaanslag in de IB/PVV verminderd.

Het middel richt zicht tegen het hiervoor in 3.4 weergegeven oordeel van het Hof. Het middel gaat ervan uit dat de in artikel 2.17, lid 4, Wet IB 2001 voorziene mogelijkheid tot wijziging van de onderlinge verdeling tussen partners in geval van navordering alleen betrekking kan hebben op het inkomensbestanddeel waarop de navorderingsaanslag betrekking heeft, en daarom niet geldt voor inkomensbestanddelen die al zijn betrokken in een onherroepelijk vaststaande aanslag. Het middel faalt op de gronden zoals vermeld in onderdeel 4.2 van de conclusie van de Advocaat-Generaal, in combinatie met de daarin genoemde onderdelen 4.19 tot en met 4.23 van de gemeenschappelijke bijlage bij die conclusie.

Belanghebbende heeft de Hoge Raad verzocht om een vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn in de cassatieprocedure.

In deze zaak is beroep in cassatie ingesteld op 26 maart 2024. Het tijdsverloop sindsdien tot het moment dat de Hoge Raad in deze zaak arrest wijst, levert wat de cassatieprocedure betreft een overschrijding op van de redelijke termijn met niet meer dan zes maanden. Aan belanghebbende komt daarom een vergoeding van immateriële schade toe van € 500.