Gerechtshof 's-Hertogenbosch 29-04-2026, ECLI:NL:GHSHE:2026:1128

Naar aanleiding van een namens belanghebbende ingediende aangifte heeft de inspecteur aan belanghebbende met dagtekening 17 december 2020 twee aanslagen schenkbelasting opgelegd ter zake van een tweetal verkrijgingen krachtens schenking op 20 juni 2019.

Het daartegen gemaakte bezwaar heeft de inspecteur bij uitspraak van 14 oktober 2021 ongegrond verklaard.

De daartegen ingestelde beroepen heeft de rechtbank ongegrond verklaard.

Belanghebbende heeft tegen de uitspraak van de rechtbank 9 januari 2024 hoger beroep ingesteld bij het hof. De inspecteur heeft een verweerschrift ingediend.

Het hof heeft 25 februari 2026 een nader stuk ontvangen van belanghebbende.

De zitting heeft plaatsgevonden op 19 maart 2026 in ’s-Hertogenbosch. Daarbij zijn verschenen en gehoord belanghebbende, alsmede haar gemachtigde [gemachtigde 1] ., tot bijstand vergezeld van [naam 1] en [naam 2] . Namens de inspecteur zijn verschenen en gehoord [inspecteur 1] , [inspecteur 2] en [inspecteur 3] . Daarnaast zijn, met toestemming van belanghebbende, drie collega’s van de inspecteur aanwezig in het kader van het volgen van een opleiding.

Het hof heeft aan het einde van de zitting het onderzoek gesloten.

Van de zitting is een proces-verbaal opgemaakt, dat gelijktijdig met de uitspraak aan partijen wordt verzonden.

De rechtbank heeft de volgende feiten vastgesteld:

Het hof gaat van dezelfde feiten uit aangezien deze niet in geschil zijn tussen partijen.

Evenals voor de rechtbank is in hoger beroep in geschil of de inspecteur bij het vaststellen van de aanslagen ten onrechte de vrijstelling op grond van artikel 33, aanhef en onder 12, van de SW niet heeft toegepast. Meer specifiek is in geschil of de beide aan de aanslagen ten grondslag liggende schenkingen zijn vrijgesteld van schenkbelasting omdat deze hebben gestrekt tot voldoening aan een natuurlijke verbintenis als bedoeld in artikel 6:3 Burgerlijk Wetboek (hierna BW).

Belanghebbende concludeert tot vermindering van de aanslagen tot nihil. De inspecteur concludeert tot bevestiging van de uitspraak van de rechtbank.

Primair heeft belanghebbende gesteld dat er een dringende morele verplichting tijdens het leven van overledene jegens haar is ontstaan tot voorziening in haar levensonderhoud en dat van haar kinderen. Aan deze natuurlijke verbintenis is door ieder van de beide zoons van overledene gevolg gegeven door aan belanghebbende de twee schenkingen te doen op grond van een tussen belanghebbende met de zoons tot stand gekomen vaststellingsovereenkomst (zie 3.2 uitspraak rechtbank). Belanghebbende heeft daar – subsidiair – aan toegevoegd dat de beide verkrijgingen hun grond vinden in een dwingende morele verplichting van de beide zoons jegens haar. Daarbij heeft belanghebbende het standpunt ingenomen dat een natuurlijke verbintenis van de overledene kan vererven op zijn zoons.

Namens belanghebbende is voorts gesteld dat het te complex was en daardoor te veel tijd nam om het testament van overledene aan te passen, waardoor zij uiteindelijk geen erfgenaam of legataris is. Daarbij is erop gewezen dat een notaris in Zwitserland dan geïnformeerd zou moeten worden door een expert in het Belgische recht, omdat verschillende rechtsstelsels – althans zo begrijpt het hof belanghebbende – problemen zouden kunnen veroorzaken; overledene had de Belgische nationaliteit maar woonde in Zwitserland, en had daarnaast in vele andere landen bezittingen. Er was twee jaar gewerkt aan het uit 2017 daterende testament. Verder is gesteld dat de relatie tussen belanghebbende en de overledene (pas) halverwege die periode is ontstaan. Het is dan volgens belanghebbende niet ongewoon dat het even duurt voordat iemand besluit zijn nieuwe partner tot erfgenaam of legataris te benoemen in het testament.

Ter zake van het handgeschreven niet ondertekende stuk van overledene waarin de verzorgingswens voor belanghebbende is geuit, heeft belanghebbende gesteld dat een dergelijke schriftelijk stuk niet vereist is om een natuurlijke verbintenis aan te nemen. Daarnaast stelt belanghebbende zich, in weerwoord op hetgeen de inspecteur heeft gesteld, op het standpunt dat het voor het bestaan van een natuurlijke verbintenis niet vereist is dat sprake is van samenwoning of het gezamenlijk hebben van kinderen. Dat belanghebbende niet permanent bij overledene kon zijn had te maken met haar wens om ook bij haar studerende kinderen in [plaats 1] te zijn.

De inspecteur heeft primair betwist dat indien al sprake zou zijn van een natuurlijke verbintenis van de overledene jegens belanghebbende zodat zij na zijn overlijden in haar levensonderhoud zou kunnen voorzien, die verbintenis niet kan vererven. De schenkingen zijn door de zoons van overledene gedaan, en de inspecteur betwist dat er voor de zoons jegens belanghebbende een dwingende morele verplichting bestond tot nakoming van prestaties tot voorziening in belanghebbendes levensonderhoud. Uit het arrest van de Hoge Raad van 9 juni 1982, ECLI:NL:HR: 1982:AC0908, blijkt volgens de inspecteur dat het bestaan van een natuurlijke verbintenis moet worden beoordeeld vanuit de zoons van de overledene.

Belanghebbende heeft ook voor de rechtbank gesteld dat de dwingende morele verplichting is ontstaan vanwege de door haar uitzonderlijk verrichte prestatie. De inspecteur betwist echter dat sprake is geweest van een uitzonderlijke prestatie, en eerder sprake is van het omgekeerde: uit vrijgevigheid van overledene vielen belanghebbende gratis bewoning van een van zijn woningen ten deel en betalingen voor levensonderhoud van haarzelf en voor haar kinderen. Volgens de inspecteur mocht belanghebbende er niet van uitgaan dat haar luxueuze levensstijl met overledene werd voorgezet en dat zij daar recht op zou hebben na diens overlijden.

De inspecteur heeft veel van belanghebbendes stellingen betwist dan wel daarbij vraagtekens geplaatst. Zo is volgens de inspecteur niet duidelijk geworden hoe vaak belanghebbende en de overledene bij elkaar waren: was dat wekelijks, maandelijks? Ook betwist de inspecteur dat belanghebbende niet in staat was in haar levensonderhoud te voorzien, dat zij dat althans niet aannemelijk heeft gemaakt.

Artikel 1, lid 7, van de SW merkt voor de toepassing van die wet onder meer als schenking aan de voldoening aan een natuurlijke verbintenis als bedoeld in artikel 6:3 BW. Artikel 33, aanhef en onder 12°, SW voorziet in een vrijstelling van schenkbelasting ter zake van een schenking die heeft gestrekt tot voldoening aan een natuurlijke verbintenis. In artikel 6:3, tweede lid aanhef en onderdeel b BW is bepaald dat een natuurlijke verbintenis bestaat wanneer iemand jegens een ander een dringende morele verplichting heeft van zodanige aard dat naleving daarvan, ofschoon rechtens niet afdwingbaar, naar maatschappelijke opvattingen als voldoening van een aan die ander toekomende prestatie moet worden aangemerkt.

Met inachtneming van hiervoor is overwogen onder 4.3.1 en 4.3.2 is het hof van oordeel dat de rechtbank met juistheid de bewijslast tussen partijen heeft verdeeld. Dit betekent dat het, gelet op de weerspreking van de inspecteur, aan belanghebbende is om aannemelijk te maken dat hetgeen zij heeft verkregen van de zoons van overledene, strekte tot voldoening van een natuurlijke verbintenis.

Tot de gedingstukken behoort een geschift van de hand van [kantoorgenoot] dat in het kopje door hem is aangeduid als getuigenverklaring, en dat hij als gemachtigde in geding in eerste aanleg heeft ingebracht. Het Hof maakt uit die verklaring en uit andere gedingstukken alsmede uit verklaringen ter zitting van belanghebbende en de huidige gemachtigde op dat [kantoorgenoot] jarenlang adviseur en vertrouweling was van de overledene en hij in het voorliggend geding tot het hoger beroep tevens is opgetreden als gemachtigde van belanghebbende. Tevens heeft het hof uit die verklaringen begrepen dat [kantoorgenoot] betrokken is geweest bij de opstelling van de vaststellingsovereenkomst en de zoons daarbij van advies heeft gediend. Gegeven deze verhoudingen van [kantoorgenoot] tot de overledene, zijn zoons en belanghebbende, heeft het hof de verklaring van [kantoorgenoot] buiten beschouwing gelaten. [kantoorgenoot] is door de rechtbank noch door dit hof gehoord als getuige. Overigens zij vermeld dat [kantoorgenoot] ten tijde van deze procedure raadsheer-plaatsvervanger is bij dit hof.

Met al hetgeen belanghebbende heeft gesteld en aangevoerd, acht het hof niet aannemelijk geworden dat de door haar verkregen schenkingen zijn gedaan ter nakoming aan een natuurlijke verbintenis vanwege een op overledene rustende dringende morele verplichting. Ook indien aan het handgeschreven – niet ondertekende – briefje de betekenis moet worden toegekend die belanghebbende eraan hecht, dan nog acht het hof het bestaan van een dringende morele verplichting van erflater die tot uitvoering is gekomen, niet aannemelijk geworden; hij heeft er immers zelf geen invulling aan gegeven, noch heeft hij zijn erfgenamen of andere daartoe aangezet. Wat dit laatste betreft is gesteld noch gebleken dat daartoe een opdracht bestond vanuit de nalatenschap. Het hof leest een dergelijke opdracht niet in het handgeschreven briefje, en merkt daarbij op dat het briefje, aldus de verklaring van de gemachtigde ter zitting van het hof, na gedegen onderzoek niet tot de uiterste wil van overledene kon worden gerekend en mitsdien geen betekenis heeft gehad voor de nalatenschap. Weliswaar heeft belanghebbende gesteld dat haar relatie met belanghebbende die tenminste anderhalf jaar lang heeft bestaan, een dringende morele verplichting deed ontstaan, maar gelet op de weerspreking door de inspecteur, acht het hof het ontstaan van die verplichting niet aannemelijk geworden.

Als subsidiair standpunt, althans zo begrijpt het hof, acht belanghebbende sprake van het nakomen door de zoons van een op hen rustende dringende morele verplichting, al dan niet daarmee ook invulling gevend aan de wens van hun vader. In dat verband heeft belanghebbende nog gesteld van mening te zijn dat tussen de zoons van overledene en belanghebbende een natuurlijke verbintenis kan bestaan, doordat de natuurlijke verbintenis moreel gezien vererft. Voorts is belanghebbende van mening dat een zelfstandige natuurlijke verbintenis kan rusten op de erfgenamen jegens degene die een belangrijke rol heeft gespeeld in (een deel van) het leven van erflater. Belanghebbende meent dat de gemiddelde Nederlander zich gehouden zou voelen om een bijdrage te leveren aan het levensonderhoud van de LAT-relatie van zijn of haar overleden ouder, zodat op de zoons van overledene ook op die grond een natuurlijke verbintenis rust jegens haar.

Gelet op hetgeen hiervoor is overwogen is het hoger beroep van belanghebbende op de vrijstelling van artikel 33, aanhef en onder 12, van de SW ongegrond. Derhalve zijn de verkrijgingen van elk € 250.000, niet vrijgesteld en worden de aanslagen schenkbelasting gehandhaafd.

Op grond van het vorenstaande is het hoger beroep ongegrond.

Het hof vindt geen aanleiding om het griffierecht te laten vergoeden.

Het hof vindt geen aanleiding voor een veroordeling in de kosten op de voet van artikel 8:75 Awb in verbinding met artikel 8:108 van die wet.