Gerechtshof Amsterdam 24-03-2026, ECLI:NL:GHAMS:2026:808

De kantonrechter in de rechtbank Noord-Holland, locatie Alkmaar heeft in een beschikking van 6 mei 2025 (hierna: de bestreden beschikking) ambtshalve vastgesteld dat verzoekster in haar taak als bewindvoerder toerekenbaar is tekortgeschoten en haar veroordeeld tot (terug)betaling aan rechthebbende van een bedrag van € 43.200,92. De kantonrechter heeft verzoekster ook ambtshalve ontslagen als bewindvoerder en mentor. Verzoekster is het daarmee niet eens en wil dat zij de bewindvoerder en mentor blijft. Volgens verzoekster voerde zij het bewind goed uit en is een wisseling van mentor niet goed voor de gezondheid van betrokkene.

Het hof is van oordeel dat de kantonrechter op juiste gronden heeft geoordeeld dat verzoekster in haar zorg van een goed bewindvoerder is tekortgeschoten en dat zij ook op juiste gronden als bewindvoerder is ontslagen en is veroordeeld tot terugbetaling van een bedrag van € 43.200,92 aan betrokkene. Het ontslag van verzoekster als mentor van betrokkene wordt vernietigd en verzoekster wordt opnieuw tot mentor benoemd.

Verzoekster is op 5 augustus 2025 in hoger beroep gekomen van de bestreden beschikking.

Het hof heeft daarnaast de volgende stukken ontvangen:

- een bericht van de zijde van verzoekster van 19 augustus 2025 met productie 2 t/m 6,

- een bericht van de zijde van verzoekster van 2 oktober 2025 met productie 7,

- een bericht van de zijde van verzoekster van 13 november 2025 met productie 8 en 9,

- een bericht van de zijde van verzoekster van 26 januari 2026 met productie 10,

- een e-mail bericht van [dochter 3] van 29 januari 2026,

- een e-mail bericht van [X] Bewindvoering, ontvangen tijdens de zitting op 9 februari 2026,

- een e-mail bericht van [X] Bewindvoering, ontvangen op 11 februari 2026.

Op 13 februari 2026 heeft de oudste raadsheer betrokkene gehoord bij haar thuis te [plaats A] . Van dit gesprek is een proces-verbaal opgemaakt dat aan de advocaat is toegezonden. Daarbij is zij in de gelegenheid gesteld om schriftelijk te reageren op het gespreksverslag. Van mr. Van Gils-Lessy is geen reactie ontvangen.

Betrokkene is geboren [in] 1933 te [plaats D] . Zij heeft drie dochters, te weten [verzoekster] (verzoekster), [dochter 2] en [dochter 3] .

De echtgenoot van betrokkene is [in] 2021 overleden.

Bij beschikking van 29 april 2021 is door de kantonrechter op het verzoek van verzoekster een bewind ingesteld over de (toekomstige) goederen van betrokkene wegens haar geestelijke of lichamelijke toestand. Bij beschikking van diezelfde datum is eveneens op het verzoek van verzoekster een mentorschap ingesteld ten behoeve van betrokkene. Verzoekster is benoemd tot bewindvoerder en mentor.

Op 1 september 2022 heeft verzoekster voor betrokkene zorg aangevraagd op grond van de Wet langdurige zorg. Het CIZ heeft daarop een indicatiebesluit genomen op 18 oktober 2022, inhoudende: 24-uurszorg, beschermd wonen met intensieve dementiezorg,

Vanaf augustus 2021 woont betrokkene zelfstandig in een woning op het erf van verzoekster.

In 2022 is zonder toestemming van de kantonrechter vanuit het vermogen van betrokkene een bedrag aan de dochters geschonken van € 29.400,- per persoon (totaal € 88.200,-). Vanwege de ontbrekende toestemming van de kantonrechter is dit bedrag op last van de kantonrechter door verzoekster in 2023 teruggestort op een bankrekening van betrokkene.

Verzoekster heeft op 16 oktober 2024 rekening en verantwoording over het jaar 2023 afgelegd. Bij brief van 14 november 2024 heeft de griffier verzocht om een nadere toelichting over onder meer de post cadeaus € 29.626,13. Verzoekster heeft daarop bij brief van 27 november 2024 gereageerd.

Op 4 februari 2025 heeft verzoekster rekening en verantwoording afgelegd over het jaar 2024. Uit deze rekening en verantwoording blijkt dat in het jaar 2024 uit het vermogen van rechthebbende een bedrag van € 17.574,79 is besteed aan cadeaus.

Naar aanleiding van de rekening en verantwoording over het jaar 2023 heeft op 6 februari 2025 op initiatief van de kantonrechter een mondelinge behandeling plaatsgevonden. Tijdens deze behandeling heeft de kantonrechter ook de rekening en verantwoording over het jaar 2024 aan de orde gesteld.

Uit de rekening en verantwoording over de jaren 2023 en 2024 blijkt dat er uit het vermogen van rechthebbende met toestemming van de kantonrechter giften en schenkingen (tot de maximaal fiscaal vrijgestelde bedragen) zijn gedaan van € 28.401,- en € 30.195,-.

De kantonrechter heeft in de bestreden beschikking:

- ambtshalve vastgesteld dat verzoekster in haar taak als bewindvoerder toerekenbaar is tekortgeschoten;

- de schade die rechthebbende hierdoor heeft geleden ambtshalve vastgesteld op een bedrag

van € 43.200,92;

• verzoekster veroordeeld tot betaling van het bedrag van € 43.200,92, via [X] Bewindvoering, aan betrokkene, uiterlijk te voldoen 1 oktober 2025;

• verzoekster per 6 mei 2025 ontslagen als bewindvoerder en mentor van betrokkene; en

• [X] Bewindvoering per 6 mei 2025 benoemd tot nieuwe bewindvoerder en mentor;

een en ander uitvoerbaar bij voorraad.

Verzoekster verzoekt de bestreden beschikking geheel te vernietigen en, zo mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, opnieuw rechtdoende, de goederen die toebehoren of zullen toebehoren aan betrokkene onder bewind te stellen en verzoekster tot bewindvoerder te benoemen alsmede verzoekster tot mentor te benoemen, althans een zodanig beslissing te nemen als het hof juist acht.

Artikel 1:444 Burgerlijk Wetboek (BW) bepaalt dat een bewindvoerder jegens de rechthebbende aansprakelijk is, indien hij in de zorg van een goed bewindvoerder te kort schiet, tenzij de tekortkoming hem niet kan worden toegerekend.

In artikel 1:448, eerste lid aanhef en sub e en tweede lid, BW – voor zover thans van belang - is bepaald dat de bewindvoerder door de kantonrechter ambtshalve ontslag kan worden verleend met ingang van een door de kantonrechter te bepalen dag wegens gewichtige redenen.

Artikel 1:461, eerste lid aanhef en sub e en tweede lid, BW - voor zover thans van belang - bepaalt dat de mentor door de kantonrechter ambtshalve ontslag kan worden verleend met ingang van een door deze te bepalen dag wegens gewichtige redenen.

Verzoekster kan zich niet vinden in het oordeel van de kantonrechter dat er sprake is van gewichtige redenen op grond waarvan zij ambtshalve moest worden ontslagen als bewindvoerder en mentor. In de jaren vóór de instelling van het bewind was het voor betrokkene en haar echtgenoot heel gebruikelijk om de kinderen en kleinkinderen financieel te helpen. De ouders hebben alle drie de dochters financieel geholpen met het aanschaffen van een eigen woning, zij gaven veel (grote) cadeaus en vanaf 2017 ontvingen de kinderen en kleinkinderen de jaarlijkse belastingvrije schenking. Volgens verzoekster was het de wens van betrokkene dat na de instelling van het bewind deze financieel ruimhartige houding zou worden voortgezet. Verzoekster heeft als bewindvoerder gehandeld in lijn met die wens en zij was daarom als bewindvoerder gul in het geven van giften aan de zussen, zichzelf en de kleinkinderen bij gelegenheid van geboortes, bruiloften, verjaardagen en sinterklaas.

Met betrekking tot haar ontslag als mentor voert verzoekster aan dat uit niets is gebleken dat zij op het vlak van de bescherming van de niet-vermogensrechtelijke belangen van betrokkene is tekortgeschoten. Verzoekster heeft alles op het gebied van zorg voor betrokkene geregeld. Zo heeft zij in het belang van betrokkene en in overleg met haar zussen gekozen voor de bouw van een mantelzorgwoning op haar erf, waardoor betrokkene met mantelzorg ‘zelfstandig’ kan wonen en toch heel dichtbij is voor hulp, gezelligheid of een praatje. Verder heeft verzoekster er voor gezorgd dat betrokkene vijf dagen per week naar de dagbesteding gaat en heeft zij twee keer per maand in het weekend een ZZP'er ingeschakeld om rechthebbende extra actieve en persoonlijke zorg te geven. Tot slot gaat verzoekster dagelijks bij betrokkene langs, gaan ze er samen vaak op uit en eten ze op zaterdag en zondag met elkaar.

[dochter 2] en [dochter 3] benoemen dat verzoekster altijd in het belang van betrokkene heeft gehandeld. Zij zien graag dat verzoekster weer tot bewindvoerder en mentor wordt benoemd.

[X] Bewindvoerder staat achter het verzoek om verzoekster opnieuw te benoemen als bewindvoerder en mentor van betrokkene. De bewindvoerder heeft vertrouwen in de manier waarop verzoekster de vermogensrechtelijke en niet-vermogensrechtelijke belangen van betrokkene heeft behartigd. De giften zijn gedaan door onwetendheid rondom de regels over de bewindvoering en er is geen sprake van misbruik door verzoekster. Als huidige mentor heeft [X] Bewindvoering kunnen vaststellen dat betrokkene zeer goed wordt verzorgd door verzoekster en dat er geen enkele reden is om verzoekster niet weer tot mentor te benoemen.

Verzoekster heeft geen grief gericht tegen het oordeel van de kantonrechter dat betrokkene wilsonbekwaam is en dat verzoekster als bewindvoerder vooraf een machtiging nodig heeft voor beschikkingshandelingen. Gelet op de inhoud van de CIZ indicatiebesluit van 18 oktober 2022 (24-uurszorg, beschermd wonen met intensieve dementiezorg) en de eigen waarneming door het hof op 13 februari 2026 van de geestelijke toestand van betrokkene, is ook het hof van oordeel dat betrokkene wilsonbekwaam is en dat de bewindvoerder vooraf een machtiging nodig heeft voor beschikkingshandelingen.

Uit hetgeen verzoekster heeft gesteld over de wensen van betrokkene over het beheer van haar vermogen heeft het hof niet kunnen afleiden dat het de wens van betrokkene is geweest om uit haar vermogen meer te schenken dan de fiscaal vrijgestelde bedragen. Aanwijzingen daartoe ontbreken en ook uit het gesprek met betrokkene heeft het hof een dergelijke verderstrekkende wens niet kunnen afleiden. Het hof is dan ook van oordeel dat verzoekster als bewindvoerder te ruimhartig is geweest met het schenken van geld en het doen van giften uit het vermogen van betrokkene. De extra uitgaven van in totaal € 47.200,92 acht het hof aanzienlijk ten opzichte van het totale vermogen van rechthebbende van circa € 250.000,-.

Op grond van het voorafgaande is het hof van oordeel dat verzoekster als bewindvoerder onvoldoende zorgvuldig is geweest bij de uitoefening van haar taak en dat zij in de zorg van een goed bewindvoerder is tekortgeschoten. Hoe goed de bedoeling van verzoekster bij haar taakuitoefening ook geweest moge zijn, verzoekster heeft zich onvoldoende gericht op haar kerntaak om het aanwezige vermogen van betrokkene zoveel mogelijk te behouden.

Dat verzoekster in de zorg van een goed bewindvoerder is tekortgeschoten als hiervoor overwogen betekent dat verzoekster aansprakelijk is jegens rechthebbende, tenzij het hof vaststelt dat de tekortkoming verzoekster niet kan worden toegerekend. Uit het vooroverwogene volgt dat de tekortkoming verzoekster kan worden toegerekend. Verzoekster heeft verder onvoldoende gesteld op grond waarvan moet worden geoordeeld dat dat anders is. De stelling dat zij een leek is op het vlak van bewindvoering kan haar niet baten. Vanwege het moeten terugbetalen van de in 2022 zonder toestemming van de kantonrechter gedane extra schenkingen van totaal € 88.200,- had verzoekster in 2023 en 2024 ermee bekend moeten zijn, althans redelijkerwijs bekend kunnen zijn dat zij voor het uit het vermogen van betrokkene doen van bedoelde uitgaven van in totaal € 47.200,92 ook toestemming aan de kantonrechter behoorde te vragen. Ook wist verzoekster vanaf aanvang van het bewind dat zij toestemming aan de kantonrechter moest vragen voor de schenkingen van de maximale fiscaal vrijgestelde bedragen. Dat verzoekster de schenkingen deed onder de noemer van ‘cadeau’ of ‘attentie’ en telkens in bedragen die – afzonderlijk – niet boven de € 2.000,- uitkwamen maakt dat niet anders.

Gelet op hetgeen ter zitting met verzoekster is besproken hecht het hof eraan te benoemen dat het de overtuiging heeft gekregen dat de handelingen van verzoekster niet waren gericht op zelfverrijking van haar of de kleinkinderen. Ook heeft het hof de overtuiging dat verzoekster als bewindvoerder de intentie heeft gehad om zo goed mogelijk te handelen in het belang van betrokkene. Met betrekking tot de schenkingen waarover het nu gaat moet het hof echter vaststellen dat verzoekster niet die nauwgezetheid en zorgvuldigheid heeft betracht die als bewindvoerder van haar verwacht mochten worden.

Alles overziend is het hof van oordeel dat sprake is van gewichtige redenen op grond waarvan verzoekster terecht is ontslagen als bewindvoerder van betrokkene. [X] bewindvoering blijft hierdoor bewindvoerder van betrokkene hetgeen het hof ook in haar belang acht. Het bewind wordt naar behoren uitgevoerd en er is een goede samenwerking tussen de bewindvoerder enerzijds en betrokkene en de drie dochters anderzijds.

Het hof is van oordeel dat de kantonrechter uit haar bevindingen rondom de bewindvoering niet zonder meer tot het oordeel heeft kunnen komen dat ook gewichtige redenen aanwezig zijn om verzoekster als mentor te ontslaan. Na eigen onderzoek komt het hof tot het oordeel dat verzoekster de niet-vermogensrechtelijke belangen van betrokkene op een zorgvuldige, betrokken, liefdevolle en rechtens juiste wijze behartigt. Het hof heeft geen enkele twijfel aan de goede verzorging door verzoekster van betrokkene en de behartiging van de niet-vermogensrechtelijke belangen van betrokkene. Het hof is van oordeel dat er geen gewichtige redenen zijn voor het ontslag van verzoekster als mentor van betrokkene. Het hof zal de bestreden beslissing dan ook vernietigen als na te melden. Het hof zal om praktische redenen verzoekster opnieuw benoemen als mentor voor betrokkene op een termijn van twee weken, met ontslag van de huidige mentor per gelijke datum.

Dit alles leidt tot de volgende beslissing.