Gerechtshof Amsterdam 17-02-2026, ECLI:NL:GHAMS:2026:305

Klaagster heeft op 24 april 2025 een beroepschrift – met bijlagen – bij het hof ingediend tegen de beslissing van de kamer voor het notariaat in het ressort Amsterdam (hierna: de kamer) van 27 maart 2025 tussen partijen gegeven onder bovengenoemd nummer (gepubliceerd onder ECLI:NL:TNORAMS:2025:3).

De notaris heeft op 30 juni 2025 een verweerschrift bij het hof ingediend.

Het hof heeft van de kamer de stukken van de eerste aanleg ontvangen.

De zaak is behandeld ter openbare terechtzitting van het hof van 20 november 2025. Klaagster, vergezeld van haar gemachtigde, en de notaris, vergezeld van zijn gemachtigde, zijn verschenen. Allen hebben het woord gevoerd; de gemachtigde van klaagster aan de hand van een aan het hof overgelegde pleitnota.

Op 18 februari 2024 is te [plaats 2] ( [provincie] ) overleden [naam 1] (hierna: erflaatster). Zij heeft als erfgenamen achtergelaten haar beide kinderen, te weten klaagster en haar broer (hierna: de broer).

Op 11 mei 2021 is bij erflaatster de diagnose MCI, op de grens van dementie gesteld. Bij brief van 16 augustus 2021 heeft erflaatster een indicatiebesluit van het CIZ ontvangen, met het profiel ‘beschut wonen met intensieve begeleiding en uitgebreide verzorging’.

Op 10 maart 2022 is op verzoek van de broer een concept-memo opgesteld door twee belastingadviseurs (hierna: de belastingadviseurs). In dit concept-memo is een voorstel uitgewerkt waarbij door erflaatster aan de broer een bedrag van € 182.503,- wordt geschonken. In het concept-memo is vermeld dat het voorstel op 16 maart 2022 bij erflaatster thuis, samen met de broer, nader zal worden besproken. Volgens opgave van de belastingadviseurs is het concept-memo op 14 maart 2022 door erflaatster voor akkoord ondertekend

Op 2 augustus 2022 heeft de notaris de akte van schenking (hierna: de akte) verleden, waarbij een bedrag van € 182.503,- aan de broer is geschonken. De akte is bij volmacht gepasseerd, waarbij een dag eerder op het kantoor van de notaris in aanwezigheid van een medewerkster van de notaris de volmachten door erflaatster en de broer zijn ondertekend. Op deze dag (1 augustus 2022) is ook de concept-akte van schenking aan erflaatster per post toegestuurd.

Bij beschikking van de kantonrechter van de rechtbank Noord-Holland van 9 november 2022 zijn de goederen van erflaatster onder bewind gesteld, met benoeming van twee bewindvoerders.

Anders dan de kamer zal het hof de klachtonderdelen a) en b) afzonderlijk beoordelen.

De kamer heeft geoordeeld dat de door klaagster aangevoerde feiten en omstandigheden en de ter zitting gegeven verklaringen van de notaris tot de conclusie hebben geleid dat de notaris onvoldoende onderzoek heeft gedaan naar de wilsbekwaamheid van erflaatster. Bij deze beoordeling heeft de kamer de volgende omstandigheden in aanmerking genomen:

- niet erflaatster zelf maar de broer heeft de notaris benaderd met het verzoek om de schenkingsakte op te maken;

- de in het memo vermelde schenkingshistorie (de -vermeende- eerdere schenkingen aan klaagster) heeft de notaris niet zelf onderzocht of geverifieerd;

- het concept-memo is door de notaris niet met erflaatster in persoon besproken;

- de broer werd in ruime mate bevoordeeld door de akte;

- de notaris heeft de akte opgesteld aan de hand van instructies van de adviseurs;

- de notaris heeft de conceptakte pas op 1 augustus 2022 – de dag dat de volmachten werden getekend – aan erflaatster en de broer gestuurd;

- de volmacht is slechts in aanwezigheid van een medewerkster van de notaris door erflaatster getekend;

- op verzoek van de broer is de akte bij volmacht gepasseerd;

- de notaris heeft geen gespreksaantekeningen gemaakt van zijn gesprek met erflaatster;

- de notaris heeft verklaard dat hij zich niet meer concreet kan herinneren hoe het gesprek met erflaatster voorafgaand aan het tekenen van de volmacht was verlopen behalve dat zij haar paspoort was vergeten en dat de broer dit is gaan ophalen. In de tussentijd zou de notaris de gelegenheid hebben gehad om haar onder vier ogen te spreken.

Omdat de notaris ter zitting van de kamer niet heeft kunnen verklaren waarom hij in zijn onder 3.9. genoemde bericht aan de bewindvoerder niet heeft gemeld dat hij erflaatster ook zelf had gesproken heeft de kamer het aannemelijk geacht dat de notaris erflaatster niet voldoende uitgebreid heeft gesproken. Daarbij speelt mee dat de notaris zijn verklaringen in het verweerschrift in eerste aanleg “Hiervoor zou, dat was voor erflaatster van belang, geen betaling van erflaatster nodig zijn”, alsmede: “Deze verhuizing was voor erflaatster overigens ook een reden om daarvoor de beoogde schenking te doen, omdat daarmee haar vermogen verkleind werd en een lagere bijdrage verschuldigd zou zijn” ter zitting bij de kamer weer heeft ingetrokken. De notaris heeft aldaar verklaard dat erflaatster dit (toch) niet tegen hem heeft gezegd.

Met de kamer is het hof van oordeel dat de notaris onvoldoende zorgvuldig is geweest bij de beoordeling van de wilsbekwaamheid van erflaatster. Het hof kwalificeert de handelwijze van de notaris als zeer onzorgvuldig en baseert dat, naast de door de kamer vastgestelde en in hoger beroep niet ter discussie staande feiten en omstandigheden, ook op het navolgende. Op de zitting in hoger beroep is vast komen te staan dat in de door erflaatster ondertekende volmacht niet de tekst van de schenkingsakte stond opgenomen. Dit betekent dat erflaatster onder de door de kamer onder 5.5. genoemde omstandigheden in feite via de volmacht een schenkingsakte heeft ondertekend die zij voordien zelfs nooit heeft kunnen zien. Op 1 augustus 2022, de dag waarop erflaatster de volmacht heeft ondertekend, had erflaatster immers de schenkingsakte nog niet gezien of zelfs kunnen zien; de schenkingsakte waar de volmacht op zag is pas op diezelfde dag per post naar haar verstuurd. De notaris wist dit of had dit moeten weten. Desgevraagd ter zitting in hoger beroep heeft de notaris bevestigd dat het oordeel van de kamer dat “niet is komen vast te staan dat de notaris erflaatster zelf heeft gesproken over de inhoud van de akte, laat staan op welke wijze dit is gebeurd” als juist moet worden aangemerkt. De notaris heeft onvoldoende kunnen onderbouwen dat hij erflaatster zelf heeft gesproken over de inhoud van de akte en voor zover hij dit wel zou hebben gedaan waarom hij, gegeven de onder rov. 5.5. genoemde omstandigheden, geen nader onderzoek behoefde in te stellen naar haar wilsbekwaamheid. De (enkele) verklaring van de notaris dat hij (en zijn medewerkster) niet heeft getwijfeld aan de wilsbekwaamheid van erflaatster is in dit geval onvoldoende. Klachtonderdeel a is gegrond.

Volgens klaagster heeft erflaatster onder invloed van de broer (de volmacht voor) de schenkingsakte ondertekend. Het verzoek aan de notaris tot dienstverlening kwam van de broer, de enige die ook belang had bij de akte. Onder de gegeven omstandigheden had de notaris extra alert moeten zijn op een mogelijke beïnvloeding van erflaatster door de broer. Niet is gebleken dat de notaris op enigerlei wijze heeft getoetst in hoeverre de wil van erflaatster werd beïnvloed door (de aanwezigheid van) de broer.

Volgens vaste rechtspraak is het de verantwoordelijkheid van de notaris om te waken voor de vrije en onafhankelijke wilsvorming van zijn cliënt(e). De notaris dient dan ook al het nodige te doen om zich ervan te vergewissen dat zijn cliënt(e) bij het vormen en uiten van zijn/haar wil niet op ongewenste wijze wordt beïnvloed. Desgevraagd is ter zitting in hoger beroep door de notaris verklaard dat hij in dit geval op geen enkele wijze uitvoering heeft gegeven aan deze verplichting. De gegrondheid van klachtonderdeel b staat daarmee vast.

Het hof is van oordeel dat de notaris met zijn handelwijze zijn kerntaken als notaris ernstig heeft veronachtzaamd. Notariële kernwaarden als ‘onafhankelijkheid’, ‘onpartijdigheid’ en ‘zorgvuldigheid’ zijn door de notaris op grove wijze geschonden. Bij de totstandkoming van de volmacht en de schenkingsakte heeft de notaris niet en al helemaal niet met de onder de gegeven omstandigheden vereiste mate van zorgvuldigheid onderzocht of erflaatster wilsbekwaam was, noch of zij haar wil vrij kon vormen en uiten. Daarnaast heeft de notaris niet aan zijn informatie- en Belehrungsp(f)licht voldaan. De notaris heeft op geen enkele wijze oog gehad voor de kwetsbare positie van erflaatster. Door enkel en alleen af te gaan op de informatie van de belastingadviseurs (van de broer) en de daaropvolgende instructies van de broer, nota bene een direct belanghebbende bij de betreffende akte, heeft hij zich niet zoals vereist kritisch en onderzoekend opgesteld ten opzichte van diensten die van hem werden verlangd. De notaris heeft in hoger beroep weliswaar erkend dat zijn handelwijze niet erg zorgvuldig is geweest, maar hij heeft ook toen nog steeds onvoldoende inzicht getoond in de ernst van zijn gedragingen. Het hof rekent hem dit alles zwaar aan. Dat geldt ook voor het feit dat vast is komen te staan dat hij in eerste aanleg in een tegen hem aangespannen tuchtrechtelijke procedure onjuiste verklaringen heeft afgelegd. Dat hij – zoals door hem ter zitting in hoger beroep is verklaard – niet de bedoeling heeft gehad om de kamer voor te liegen maakt dit niet anders. Gelet op de ernst van de aan de notaris gemaakte verwijten en in het belang van het maatschappelijk vertrouwen in een integere en zorgvuldige uitoefening van het ambt van notaris is het hof van oordeel dat een zware maatregel op zijn plaats is en dat beslist niet kan worden volstaan met de door de kamer opgelegde maatregel van waarschuwing. Het hof ziet in de ernst van de gebleken gedragingen aanleiding om aan de notaris de maatregel van schorsing in de uitoefening van het ambt voor de duur van drie maanden op te leggen.

Ingevolge artikel 105 van de Wet op het notarisambt is het aan de kamer om te bepalen op welke datum de aan de notaris opgelegde maatregel van schorsing in de uitoefening van het ambt voor de duur van drie maanden van kracht wordt en dit bij aangetekende brief aan de notaris mee te delen. Voor een overzicht van de werkzaamheden die de notaris wel en niet mag verrichten gedurende zijn schorsing verwijst het hof naar overweging 6.15 van zijn beslissing van 14 januari 2020 (ECLI:NL:GHAMS:2020:137).

Per 1 januari 2021 is de Richtlijn kostenveroordeling notaris- en gerechtsdeurwaarderskamer Gerechtshof Amsterdam 2021 (Staatscourant 2020, nr. 67513) in werking getreden. Het hof hanteert bij de toepassing van de richtlijn de ‘Uitgangspunten proceskostenveroordeling in hoger beroep’ (te raadplegen op de website van dit hof).

Omdat het hof de klacht gegrond verklaart, dient de notaris het door klaagster betaalde griffierecht in hoger beroep van € 50,- aan haar te vergoeden.

Nu het hoger beroep van klaagster leidt tot oplegging van een zwaardere maatregel, ziet het hof – overeenkomstig de uitgangspunten – aanleiding om de notaris, naast de door de kamer uitgesproken (proces)kostenveroordeling, te veroordelen in de volgende kosten in hoger beroep waarbij wegingsfactor 1 wordt gehanteerd op de twee laatstgenoemde posten:

a. a) € 50,- kosten van klaagster;

b) € 1.050,- kosten van klaagster in verband met door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand;

c) € 2.000,- kosten van behandeling van de klacht door het hof.

Er zijn geen bijzondere omstandigheden gesteld of gebleken die aanleiding geven tot een andere beslissing.

De notaris dient het griffierecht in hoger beroep en de kosten van klaagster in hoger beroep binnen vier weken na deze uitspraak aan klaagster te voldoen. Klaagster dient hiervoor een rekeningnummer op te geven aan de notaris.

De notaris dient de kosten van behandeling van de klacht in hoger beroep te voldoen aan het Landelijk Dienstencentrum voor de Rechtspraak (hierna: LDCR). De termijn waarbinnen en de wijze waarop de kosten moeten worden voldaan, worden door het LDCR schriftelijk aan de notaris meegedeeld.

Nu het hof met betrekking tot de maatregel tot een ander oordeel is gekomen dan de kamer, kan de beslissing van de kamer in zoverre niet in stand blijven en zal de beslissing op dat punt worden vernietigd. Voor het overige zal de beslissing van de kamer met verbetering van de motivering worden bevestigd, inclusief de door de kamer opgelegde (proces)kostenveroordeling.