Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 13-01-2026, ECLI:NL:GHARL:2026:162

Ter uitvoering van het tussenarrest van 24 juni 2025 heeft op 19 november 2025 een enkelvoudige mondelinge behandeling plaatsgehad. Het verslag (proces-verbaal) daarvan bevindt zich bij de stukken.

Vervolgens is een datum voor arrest bepaald.

[geïntimeerde] heeft [appellante] in 2011 en 2012 bijgestaan in een procedure tot ontbinding van het geregistreerd partnerschap met haar voormalige partner, [naam1] (hierna: de man). De procedure in hoger beroep bij het (toenmalige) hof Arnhem (hierna: hof Arnhem) is geëindigd in een beschikking van 23 augustus 2012. In die beschikking heeft het hof Arnhem overwogen dat partijen tijdens de mondelinge behandeling bij het hof van 26 juli 2012 overeenstemming hebben bereikt. Deze overeenstemming is vastgelegd in de beschikking.

In een eerdere procedure heeft dit hof, het hof Arnhem-Leeuwarden (locatie Leeuwarden), beslist dat [geïntimeerde] toerekenbaar tekortgeschoten is in de nakoming van zijn verplichtingen jegens [appellante] door haar, zonder haar voldoende te informeren over de consequenties daarvan en zich ervan te vergewissen dat die consequenties haar duidelijk waren en zij daarmee instemde, te adviseren in te stemmen met de op de mondelinge behandeling van 26 juli 2012 met de man getroffen regeling en dat [geïntimeerde] aansprakelijk is voor de vermogensschade die daardoor is ontstaan.

In dit geding (‘de schadestaatprocedure’) gaat het om de vraag of er vermogensschade is en zo ja, hoe hoog die schade is.

Het geschil tussen partijen heeft de volgende achtergrond.

1. De man zal voor het levensonderhoud van de vrouw aan deze betalen een bedrag per

2. De uitkering tot levensonderhoud is onderworpen aan de wettelijke indexeringsregeling.

3. Indien de vrouw een nieuw huwelijk aangaat, neemt met ingang van de dag van sluiting

van dat huwelijk de uitkering tot levensonderhoud een einde.

4. Deze uitkering vervalt NIET wanneer ten aanzien van de vrouw overtuigend wordt

5. Wijziging van de verplichting tot bijdrage in het levensonderhoud bij rechterlijke uitspraak

op grond van gewijzigde omstandigheden is niet mogelijk.

6. De verplichting tot bijdrage in het levensonderhoud eindigt twaalf (12) jaar na het eindigen van het geregistreerd partnerschap.

7. Voor zover bovenbedoelde alimentatie tijdens voormelde periode van twaalf (12) niet

- de kosten van door haar gebruikte vervoermiddelen;

- onroerende-zaakbelasting en heffingen ter zake van woninggebruik;

- de servicekosten, verschuldigd aan een vereniging van eigenaren;

- de uitgaven terzake van de verzekering en noodzakelijk onderhoud van de woning, de kosten van gebruikelijke verzekeringen met inbegrip van de premie voor een eventuele ziektekostenverzekering en de kosten van medische verzorging.

8. De verplichting voor de man om naar evenredigheid van zijn inkomen bij te dragen in de

b. De man zal meewerken aan het vestigen van een recht van vruchtgebruik op deze woning

In haar beschikking van 17 november 2011 heeft de rechtbank Arnhem de ontbinding van het geregistreerd partnerschap uitgesproken, partijen bevolen over te gaan tot de verdeling van de tussen hen bestaande gemeenschap van goederen, bepaald dat [appellante] gedurende zes maanden na inschrijving van de beschikking het recht heeft om in de woning te blijven wonen en aan de man een alimentatieverplichting van € 267,- per maand opgelegd.
De rechtbank heeft het door de man gedane verzoek afgewezen.

De man heeft in hoger beroep verweer gevoerd en incidenteel appel ingesteld. In het incidenteel appel heeft de man aangevoerd dat de door de rechtbank vastgestelde alimentatie te hoog is en dat de rechtbank ten onrechte het verzoek om voor recht te verklaren dat het convenant nietig is, heeft afgewezen.

Dit hof, het hof Arnhem-Leeuwarden, locatie Leeuwarden, heeft in een arrest van 20 juli 2021 op vordering van [appellante] voor recht verklaard dat [geïntimeerde] toerekenbaar tekortgeschoten is in de nakoming van zijn verplichtingen jegens [appellante] door haar, zonder haar voldoende te informeren over de consequenties daarvan en zich ervan te vergewissen dat die consequenties haar duidelijk waren en zij daarmee instemde, te adviseren in te stemmen met de op 26 juli 2012 tijdens de zitting van het hof Arnhem met haar ex-partner getroffen regeling en dat [geïntimeerde] aansprakelijk is voor de vermogensschade die daardoor is ontstaan.

[appellante] heeft [geïntimeerde] vervolgens gedagvaard voor de rechtbank Noord-Nederland, locatie Leeuwarden, en heeft in deze schadestaatprocedure van [geïntimeerde] een schadevergoeding van € 468.542 met wettelijke rente vanaf 20 juli 2021 en veroordeling in de proceskosten gevorderd.

De rechtbank heeft in haar vonnis van 2 oktober 2024 (verder: het bestreden vonnis) die vorderingen afgewezen en [appellante] veroordeeld in de kosten van de procedure.

De bedoeling van het hoger beroep van [appellante] is dat haar vorderingen alsnog worden toegewezen. Zij heeft vier bezwaren (grieven) tegen het bestreden vonnis geformuleerd, die het hof thematisch zal bespreken

Het hof zal oordelen dat het bestreden vonnis moet worden bekrachtigd. Dat wordt hierna uitgelegd.
Doel en reikwijdte van de schadestaatprocedure

De schadestaatprocedure strekt er alleen toe om tot een vaststelling te komen van de schade die [appellante] heeft geleden doordat [geïntimeerde] haar, zonder haar voldoende te informeren over de consequenties daarvan en zich ervan te vergewissen dat die consequenties haar duidelijk waren en zij daarmee instemde, te adviseren in te stemmen met de op 26 juli 2012 tijdens de zitting van het hof Arnhem met haar ex-partner getroffen regeling. ¹

Bij de begroting van de omvang van de schade van [appellante] gaat het, volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad ², uiteindelijk erom dat de toestand zoals die is na de tekortkoming van [geïntimeerde] wordt vergeleken met de toestand zoals die (vermoedelijk) zou zijn geweest indien [geïntimeerde] niet tekort zou zijn geschoten in de nakoming van zijn verplichtingen jegens haar. Het gaat daarbij om een vergelijking tussen twee vermogenssituaties. De werkelijke situatie van [appellante] nu, waarin zij na het treffen van de regeling verkeert, dient dan ook te worden vergeleken met de hypothetische situatie waarin er geen regeling was getroffen, maar het hof Arnhem uitspraak had gedaan. Die hypothetische situatie kan niet nauwkeurig worden vastgesteld - de situatie heeft zich immers niet voorgedaan -, maar alleen worden benaderd. Bij die benadering gaat het om de redelijke verwachtingen.

Het hof is gehouden om bij de beoordeling in deze schadestaatprocedure uit te gaan van de uitgangspunten die het hof in zijn arrest in het hoofdgeding heeft geformuleerd, namelijk dat [appellante] ook in het geval (er geen regeling tot stand was gekomen en) het hof Arnhem indertijd een beschikking had gegeven in beginsel aanspraak zou hebben kunnen maken op het vruchtgebruik.
De vorderingen in dit hoger beroep

Tijdens de procedure bij de rechtbank heeft [appellante] ook aanspraak gemaakt op immateriële schade en materiële proceskosten, maar deze vorderingen zijn geen onderdeel van dit hoger beroep, omdat [appellante] niet heeft gegriefd tegen de afwijzing daarvan door de rechtbank.
a) het mislopen van alimentatie

In de huidige situatie leeft [appellante] van een bijstandsuitkering. In de hypothetische situatie dat [geïntimeerde] niet tekort was geschoten en er destijds bij het hof Arnhem geen regeling was getroffen, had het hof Arnhem moeten oordelen over de destijds voorliggende verzoeken in hoger beroep. De rechtbank Arnhem had de door de man aan [appellante] te betalen alimentatie met toepassing van de Trema- normen vastgesteld op € 267 bruto per maand. [appellante] heeft zich destijds in haar appelschrift op het standpunt gesteld dat dit bedrag te laag was omdat de man naar haar mening meer draagkrachtruimte had. Zij verzocht het hof de door de man te betalen bijdrage te bepalen op een bedrag als het hof in goede justitie zal vermenen te behoren.
De man was zijnerzijds ook in hoger beroep gekomen van de beschikking van de rechtbank. Hij verzocht het hof de bijdrage in het levensonderhoud van [appellante] op nihil te bepalen.

[appellante] heeft in deze schadestaatprocedure betoogd dat zij gedurende een periode van minstens 12 jaar een alimentatie had kunnen verwerven van € 2.000 bruto per maand. Zij becijfert haar schade in dat verband op € 288.000.

[appellante] heeft aan deze vordering de stelling ten grondslag gelegd dat de man beschikte over een inkomen van € 80.000 bruto per jaar.
Uit de stukken die aan het hof Arnhem zijn overgelegd, blijkt echter dat het inkomen van de man in de loop der jaren fors is teruggelopen. Dat hield verband met het feit dat hij niet langer als beroepsmilitair werd uitgezonden voor vredesmissies, maar een bureaufunctie had gekregen. Zijn bruto jaarinkomen bedroeg blijkens de stukken in 2010 € 66.127, in 2011
€ 53.695 en in 2012 € 46.666.
Iemand met een bruto jaarinkomen van € 46.666 is niet in staat een bruto alimentatiebijdrage te betalen die uitkomt boven de bijstandsnorm. Tussen partijen staat – zoals namens [appellante] ter gelegenheid van de mondelinge behandeling op 19 november 2025 is erkend – ook vast dat de man volgens de Trema-normen geen draagkrachtruimte had.
Dat betekent dat àls het hof de man in de hypothetische situatie al had veroordeeld tot het betalen van een alimentatiebijdrage, die bijdrage volledig in mindering zou hebben gestrekt op de bijstandsuitkering die [appellante] ontvangt, omdat de man nimmer een bedrag gelijk aan of hoger dan de bijstandsnorm zou hebben kunnen betalen. [appellante] lijdt dan ook geen schade door het mislopen van alimentatie. Het hof neemt daarbij in aanmerking dat [appellante] niet heeft onderbouwd dat zij in de fictieve situatie wel in staat zou zijn geweest om zelf inkomsten uit arbeid te verwerven. Zij is in de feitelijke situatie steeds aangewezen geweest op een bijstandsuitkering. Dat dit het gevolg is van de tekortkoming van [geïntimeerde] , zoals zij lijkt te suggereren, is op geen enkele wijze aannemelijk geworden.

[appellante] heeft in haar vierde grief geklaagd dat de rechtbank bij de beoordeling van deze schadepost ten onrechte is uitgegaan van het rapport alimentatienormen (Trema) versie 2012-1. [appellante] meent dat de alimentatie niet op basis van de draagkracht van de man had moeten worden vastgesteld, maar op basis van zijn inkomen, omdat zij gezien het bepaalde in artikel A7 van het convenant aanspraak kon maken op een levenslange bijdrage van de man in de kosten van haar huishouding.

Zoals hiervoor in rechtsoverweging 5.5 uiteen is gezet, moet in deze schadestaatprocedure uit worden gegaan van het in het hoofdgeding geformuleerde uitgangspunt dat [appellante] , ook als er bij het hof Arnhem geen regeling was getroffen maar het hof uitspraak had moeten doen, aanspraak had kunnen maken op vruchtgebruik.

In zoverre is grief 1, die is gericht tegen het oordeel van de rechtbank dat gesteld noch gebleken is dat [appellante] het vruchtgebruik zou hebben geeffectueerd, terecht voorgedragen. Uit hetgeen hierna wordt overwogen volgt echter dat dat niet tot vernietiging van het bestreden vonnis kan leiden. Daarvoor is het volgende redengevend.

In de huidige situatie heeft [appellante] geen recht van vruchtgebruik. [appellante] heeft betoogd dat zij als gevolg van het mislopen van het vruchtgebruik een schade lijdt van
€ 307,72 per maand (haar huurlasten minus huurtoeslag minus woonkostencomponent in de bijstandsnorm). Zij stelt dat zij na 1 februari 2013, de datum waarop zij de woning heeft moeten verlaten, nog 28 jaar gebruik had kunnen maken van het vruchtgebruik. Zij begroot haar schade wegens het niet kunnen effectueren van het vruchtgebruik daarom op
€ 103.394.

Uit het verweerschrift dat de man in het hoger beroep bij het hof Arnhem heeft ingediend, blijkt dat hij zich verzette tegen een vruchtgebruik van [appellante] . Hij heeft benadrukt dat artikel 3:178 BW bepaalt dat een deelgenoot in een gemeenschap ten allen tijde verdeling van een gemeenschappelijk goed kan vorderen, dat de gemeenschappelijke woning zes maanden na ontbinding van het geregistreerd partnerschap vatbaar is voor verdeling en dat de bevoegdheid om verdeling te vorderen bij overeenkomst telkens voor ten hoogste vijf jaar kan worden uitgesloten (artikel 3:178 lid 5 BW) . De man heeft in zijn incidenteel appel bij het hof Arnhem ook gevorderd te bepalen dat partijen overgaan tot verdeling van de gemeenschappelijke goederen, inhoudende dat de gemeenschappelijke goederen bij helfte tussen partijen worden verdeeld.

Het hof is van oordeel dat naar redelijke verwachting het hof Arnhem in de fictieve situatie het recht van vruchtgebruik zou hebben beperkt tot een periode van vijf jaren na ontbinding van het partnerschap, derhalve tot 2 maart 2017. Uitgaande van het maandelijkse schadebedrag dat [appellante] heeft genoemd, zou dat neerkomen op een bedrag van 60 x
€ 307,72 = € 18.463,20. Het hof laat dan (in het voordeel van [appellante] ) buiten beschouwing dat uit het convenant volgt dat [appellante] in de periode van vruchtgebruik naar evenredigheid had dienen bij te dragen in alle aan de woning verbonden lasten, zodat het maandelijkse schadebedrag lager zou zijn uitgevallen. Bij het begroten van de schade moet evenwel ook rekening worden gehouden met de overige omstandigheden in de fictieve situatie. Daarvoor is het volgende van belang.
c) het niet kunnen delen in de waarde van de woning

Vast staat dat de woning in 2012 ‘onder water’ stond. De getroffen regeling hield in dat de woning zonder verrekening aan de man werd toegedeeld, onder de verplichting de hypotheekschuld voor zijn rekening te nemen; hij nam het verlies van de onderwaarde voor zijn rekening.
In de huidige situatie heeft [appellante] dus niet hoeven bijdragen in het verlies van de onderwaarde van de woning.

[appellante] heeft gesteld dat de woning in 2017, toen deze in de fictieve situatie verdeeld zou zijn, een veel hogere waarde had dan in 2012, zodat op dat moment geen sprake zou zijn geweest van een onderwaarde maar zelfs van een overwaarde. [appellante] heeft die stelling echter niet van enige onderbouwing voorzien. Uit de door [geïntimeerde] als productie 6 bij conclusie van antwoord overgelegde statistieken van de gemeente [plaats2] over de gemiddelde WOZ woningwaarde in die gemeente per jaar blijkt daarentegen dat de gemiddelde woningwaarde in 2017 juist is gedaald ten opzichte van 2012. Dat betekent dat aannemelijk is dat [appellante] in de fictieve situatie ook in 2017 had moeten bijdragen in de onderwaarde van de woning. Deze onderwaarde was in juli 2012 € 56.800 en in 2017 dus zeker niet geringer. [appellante] had in de fictieve situatie in 2017 moeten bijdragen in de helft van de onderwaarde, dus met een bedrag van tenminste € 28.400. Omdat dit bedrag aanzienlijk hoger is dan de schade die [appellante] als gevolg van het gedurende vijf jaar mislopen van het vruchtgebruik volgens haar eigen stellingen leed, heeft [appellante] per saldo geen schade geleden als gevolg van de toerekenbare tekortkoming van [geïntimeerde] .

Gezien het voorgaande heeft [appellante] ook geen schade geleden door het niet kunnen delen in de waarde van de woning. Ook dit onderdeel van de schadevergoedingsvordering van [appellante] is dus niet toewijsbaar. Omdat is gebleken dat [appellante] geen schade heeft geleden als gevolg van de tekortkoming van [geïntimeerde] , kunnen de andere geschilpunten tussen partijen verder onbesproken blijven.
Conclusie

Het hoger beroep slaagt niet. Het vonnis waarvan beroep zal worden bekrachtigd. Omdat [appellante] in het ongelijk zal worden gesteld, zal het hof [appellante] tot betaling van de proceskosten in hoger beroep veroordelen. Onder die kosten vallen ook de nakosten die nodig zijn voor de betekening van de uitspraak en de wettelijke rente daarover. De rente is verschuldigd vanaf veertien dagen na die betekening. ³

De proceskostenveroordeling in deze uitspraak kan ook ten uitvoer worden gelegd als een van partijen de beslissing van het hof voorlegt aan de Hoge Raad (uitvoerbaarheid bij voorraad).

bekrachtigt het vonnis van de rechtbank in de rechtbank Noord-Nederland, locatie Leeuwarden, van 2 oktober 2024;

bepaalt dat al deze kosten moeten worden betaald binnen 14 dagen na vandaag. Als niet op tijd wordt betaald, dan worden die kosten verhoogd met de wettelijke rente;

verklaart de proceskostenveroordeling uitvoerbaar bij voorraad;

wijst af wat verder is gevorderd.